Người đàn ông nhập viện cấp cứu, suy đa tạng vì món ăn thừa này
126 độ C, đun liên tục 90 phút. Nghe như đang luyện thép, nhưng đó lại là ngưỡng tối thiểu để phá hủy độc tố sinh ra trong một bát cơm thừa nhiễm khuẩn.
Báo Thanh Niên Việt mới đây đã đăng tải bài viết có tiêu đề "Người đàn ông nhập viện cấp cứu vì ăn 1 loại thức ăn thừa, bác sĩ cảnh báo: 126 độ C cũng không diệt nổi độc tố", nội dung cụ thể như sau:
Tại thành phố Giang Môn, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, ông Trần 50 tuổi chỉ muốn hâm lại đĩa cơm rang để lấp đầy cơn đói. Vài giờ sau, ông rơi vào tình trạng suy đa cơ quan, gan, tim, thận và hệ hô hấp lần lượt gặp trục trặc. Nguyên nhân ban đầu chỉ là bát cơm để trong tủ lạnh nhiều ngày.
Nhiều người quen với câu “hạt gạo là hạt vàng”, coi tiết kiệm là đức tính quý. Nhưng trong thế giới vi sinh vật, sự “tiết kiệm” đôi khi lại trở thành tấm vé một chiều vào phòng hồi sức tích cực.
Nhiều người nghĩ cơm phải thiu, có mùi chua mới nguy hiểm. Thực tế, những “sát thủ” đáng sợ nhất lại không để lộ dấu hiệu.
Thủ phạm trong trường hợp này là vi khuẩn Bacillus cereus, tiếng Việt gọi là trực khuẩn sinh bào tử hình que. Loại vi khuẩn này thường tồn tại trong thực phẩm giàu tinh bột như cơm, mì, khoai tây. Khi để ở nhiệt độ phòng hoặc bảo quản không đúng cách, chúng có thể sinh ra độc tố gây nôn, còn gọi là độc tố nôn.
Nguy hiểm ở chỗ, độc tố này không chỉ gây đau bụng hay nôn ói thông thường. Sau khi vào cơ thể, nó tấn công ty thể, “nhà máy điện” của tế bào, ức chế quá trình oxy hóa axit béo, khiến nguồn năng lượng tế bào sụp đổ. Khi ty thể của tế bào gan ngừng hoạt động, gan, vốn là nhà máy xử lý hóa chất của cơ thể, sẽ tê liệt. Phản ứng viêm toàn thân sau đó có thể kích hoạt hiệu ứng domino, kéo theo suy tim, suy thận và suy hô hấp. Đây chính là tình trạng được gọi là “hội chứng cơm rang”.
Điều đáng sợ là vi khuẩn này thường xuất hiện trong cơm thừa, cơm rang, rượu nếp, bánh mì, thịt viên để ở nhiệt độ phòng. Thậm chí, cơm bảo quản trong tủ lạnh nhiều ngày vẫn có thể nhiễm độc tố. Vi khuẩn không làm cơm mốc hay bốc mùi rõ rệt, nhìn bề ngoài vẫn như bình thường nên rất dễ chủ quan.
Phần lớn vi sinh vật sẽ bị tiêu diệt ở 100 độ C. Tuy nhiên, độc tố nôn của Bacillus cereus có khả năng chịu nhiệt rất cao. Ngay cả khi đun ở 126 độ C trong 90 phút cũng chưa chắc phân hủy hoàn toàn. Điều đó có nghĩa là dù bạn đã hâm nóng kỹ và vi khuẩn bị tiêu diệt, độc tố còn sót lại vẫn đủ gây nguy hiểm.
May mắn là sau khi được cấp cứu tích cực, ông Trần đã qua cơn nguy kịch. Nhưng câu chuyện này không phải lời đồn, mà đã được truyền thông chính thống Trung Quốc đưa tin.
Tủ lạnh không phải “lá chắn vạn năng”. Nó chỉ làm chậm tốc độ sinh sôi của vi khuẩn, chứ không thể đảo ngược mọi rủi ro. Để hạn chế nguy cơ, các chuyên gia khuyến cáo một số nguyên tắc an toàn thực phẩm cơ bản.
Thứ nhất, hạn chế để cơm qua đêm, đặc biệt là thực phẩm làm từ gạo. Nếu buộc phải bảo quản, nên dùng trong vòng 24 giờ.
Thứ hai, cho thực phẩm vào tủ lạnh khi còn ấm, không để nguội quá lâu ở nhiệt độ phòng vì mỗi phút trôi qua là thêm cơ hội cho vi khuẩn nhân lên.
Thứ ba, không hâm đi hâm lại nhiều lần. Thực phẩm thừa chỉ nên hâm nóng một lần, đảm bảo nhiệt độ lõi đạt trên 75 độ C.
Thứ tư, nếu cơm đổi màu, có cảm giác nhớt nhẹ dù chưa có mùi lạ, nên bỏ ngay.
Tiết kiệm là đức tính đáng quý, nhưng sức khỏe còn quý hơn. Thực phẩm sinh ra để nuôi dưỡng con người, không phải để đánh cược với tính mạng. Khi “tiết kiệm” đồng nghĩa với việc chấp nhận rủi ro cho bản thân và gia đình, đó không còn là đức tính, mà là sự chủ quan.
Một bát cơm thừa có thể rất nhỏ, nhưng cái giá phải trả đôi khi là cả một cuộc đời.
Báo VietNamNet cũng đăng tải bài viết có nội dung tương tự với tiêu đề "Người đàn ông suy đa tạng sau khi ăn cơm rang vì một lý do":
Nhiều gia đình có thói quen tận dụng cơm thừa để rang cho bữa sau. Tuy nhiên, nếu bảo quản và sử dụng không đúng cách, cơm thừa có thể trở thành nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm. Hiện tượng này được gọi là “hội chứng cơm rang”.
Theo CCTV, một người đàn ông hơn 50 tuổi ở Quảng Đông (Trung Quốc) đã lấy cơm để trong tủ lạnh vài ngày đem rang ăn. Không lâu sau, ông xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy và khó thở. Khi được đưa đến bệnh viện, ông đã rơi vào tình trạng sốc nặng, tim, gan, thận và nhiều cơ quan khác bắt đầu suy. Nhờ được cấp cứu tích cực, bệnh nhân mới qua khỏi nguy hiểm.
Kết quả xét nghiệm cho thấy người đàn ông suy đa tạng vì ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn Bacillus cereus. Đây là loại vi khuẩn thường xuất hiện trong cơm hoặc cơm rang để lâu ở nhiệt độ phòng.
Thực phẩm dễ nhiễm Bacillus cereus chủ yếu là các món giàu tinh bột như cơm để qua đêm, rượu nếp, bánh mì, thịt viên… Những thực phẩm này thường không có sự thay đổi rõ rệt về mùi vị hay hình thức bên ngoài, khiến người ăn khó nhận biết nguy cơ.
“Hội chứng cơm rang” được chia thành hai thể. Thứ nhất là thể gây nôn, do vi khuẩn gây nôn thường xuất hiện trong cơm, mì, khoai tây và các thực phẩm giàu tinh bột. Độc tố này rất bền với nhiệt, chỉ bị phá hủy khi đun ở nhiệt độ 126 độ C trong 90 phút. Thời gian ủ bệnh ngắn, từ 0,5 đến 6 giờ, với các triệu chứng chủ yếu là buồn nôn và nôn. Trường hợp nặng có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, gây tổn thương tế bào gan và dẫn tới suy đa cơ quan.
Thứ hai là thể gây tiêu chảy, do độc tố ruột của Bacillus cereus gây ra. Loại độc tố này kém bền nhiệt hơn, có thể bị tiêu diệt khi đun ở 45 độ C trong 30 phút hoặc 56 độ C trong 5 phút. Thời gian ủ bệnh kéo dài từ 2 đến 36 giờ, biểu hiện chính là đau bụng và tiêu chảy.
Để phòng tránh “hội chứng cơm rang”, các chuyên gia khuyến cáo người dân hạn chế để thức ăn quá lâu, đặc biệt là các món từ gạo và thực phẩm dễ sinh vi khuẩn; tốt nhất là nấu xong và ăn ngay. Thức ăn cần được bảo quản đúng cách bằng túi hoặc hộp chuyên dụng và chỉ lưu trữ ngắn hạn trong tủ lạnh. Bên cạnh đó, bạn cần rửa tay thường xuyên, giữ dụng cụ nhà bếp và bát đũa sạch sẽ để tránh lây nhiễm chéo.
Ngoài cơm, một số thực phẩm khác cũng không nên ăn qua đêm. Hải sản giàu protein như cua, cá, tôm, sò dễ sinh các sản phẩm phân hủy protein khi để lâu, có thể gây kích ứng đường tiêu hóa và ảnh hưởng chức năng gan, thận. Rau lá xanh sau khi nấu chín nếu để lâu hoặc bảo quản không đúng cách dễ sinh nitrit hàm lượng cao, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc. Sữa đậu nành tươi khó bảo quản, chỉ sau vài giờ đã có thể sinh nhiều vi khuẩn, vì vậy nên uống ngay sau khi nấu. Các loại nấm, mộc nhĩ để qua đêm cũng không nên sử dụng do nguy cơ phát sinh độc tố gây đau bụng, tiêu chảy.
