Đột quỵ rất "sợ" loại cá này, người Việt đang ăn rất nhiều mà chưa hề nhận ra
Nhóm tác giả tập trung đánh giá mối liên hệ giữa thói quen tiêu thụ cá, việc sử dụng viên dầu cá bổ sung và nồng độ acid béo omega-3 trong máu.
Theo Phụ Nữ Mới có bài viết: "Đột quỵ rất "sợ" loại cá này, người Việt đang ăn rất nhiều mà chưa hề nhận ra", nội dung cụ thể như sau:
Một phân tích quy mô lớn do tiến sĩ Rajiv Chowdhury (Đại học Cambridge, Anh) phối hợp với giáo sư Oscar H. Franco (Trung tâm Y tế Đại học Erasmus Rotterdam, Hà Lan) thực hiện đã tổng hợp dữ liệu từ 38 công trình nghiên cứu tại 15 quốc gia, với gần 800.000 người tham gia. Kết quả nghiên cứu này đã được đăng tải trên tạp chí British Medical Journal năm 2012.
Nhóm tác giả tập trung đánh giá mối liên hệ giữa thói quen tiêu thụ cá, việc sử dụng viên dầu cá bổ sung và nồng độ acid béo omega-3 trong máu. Trong thời gian theo dõi, các nhà khoa học ghi nhận 34.817 trường hợp tai biến mạch máu não xảy ra.
Sau khi loại trừ ảnh hưởng của các yếu tố nguy cơ khác, kết quả cho thấy những người thường xuyên ăn các loại cá béo như cá thu, cá mòi khoảng hai lần mỗi tuần có nguy cơ đột quỵ thấp hơn 4% so với nhóm ít hoặc không ăn cá.
Mức giảm nguy cơ này tăng lên 6% ở nhóm ăn cá từ hai đến bốn lần mỗi tuần và đạt khoảng 12% ở những người tiêu thụ cá năm lần trở lên.
Dù vậy, cơ chế bảo vệ mạch máu từ việc ăn cá vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn. Một số giả thuyết cho rằng sự phối hợp giữa vitamin, acid amin thiết yếu và các dưỡng chất khác trong cá có thể mang lại lợi ích cho hệ mạch. Quan điểm khác lại cho rằng tác dụng tích cực đến từ việc cá thay thế cho các thực phẩm kém lành mạnh hơn, chẳng hạn như thịt đỏ.
Đáng chú ý, phân tích cũng cho thấy nồng độ omega-3 trong máu cũng như việc dùng dầu cá dạng bổ sung không tạo ra sự cải thiện rõ rệt đối với sức khỏe mạch máu. Các nhà khoa học tại Đại học Wageningen (Hà Lan) nhận định rằng việc đưa cá vào chế độ ăn có liên quan đến việc giảm nguy cơ bệnh mạch vành và đột quỵ, trong khi lợi ích của các chế phẩm omega-3 bổ sung là không đáng kể.
Không nên lạm dụng
Cá là thực phẩm giàu dinh dưỡng, đặc biệt có lợi cho tim mạch và não bộ. Tuy nhiên, với người cao tuổi, việc lựa chọn và sử dụng cá cần được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh những rủi ro tiềm ẩn.
Một số loài cá biển sinh sống ở tầng nước sâu như cá thu, cá ngừ đại dương, cá kiếm hay cá mập thường có nguy cơ tích tụ thủy ngân ở mức cao. Nếu tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài, thủy ngân có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến não bộ và hệ thần kinh, đặc biệt nguy hiểm với người lớn tuổi.
Bên cạnh đó, cá là thực phẩm dễ nhiễm vi khuẩn như Listeria hoặc Salmonella nếu khâu bảo quản không đảm bảo. Vì vậy, người cao tuổi được khuyến cáo không nên ăn cá sống hoặc tái, chỉ sử dụng cá tươi, được bảo quản lạnh đúng cách và phải nấu chín hoàn toàn trước khi dùng.
Một vấn đề khác cũng cần lưu ý là hàm lượng muối trong một số sản phẩm cá biển và cá chế biến sẵn như cá khô, cá hun khói hay cá đóng hộp thường khá cao. Việc tiêu thụ những loại thực phẩm này có thể không phù hợp với người mắc bệnh tăng huyết áp hoặc bệnh thận.
Nguy cơ hóc xương cá cũng là mối lo đáng kể. Thị lực suy giảm, răng yếu và khả năng nhai kém khiến người cao tuổi dễ nuốt phải xương cá trong quá trình ăn uống. Do đó, việc lọc bỏ xương cần được thực hiện cẩn thận trước khi sử dụng.
Ăn cá thế nào để vừa bổ dưỡng vừa an toàn?
Theo khuyến nghị của chuyên gia, người cao tuổi nên duy trì thói quen ăn cá khoảng ba bữa mỗi tuần, ưu tiên các loại cá béo, với khẩu phần hợp lý từ 100–150 g mỗi bữa.
Về cách chế biến, các phương pháp đơn giản như hấp hoặc luộc được khuyến khích nhằm bảo toàn giá trị dinh dưỡng. Nếu chiên, nên hạn chế chiên ngập dầu; có thể rán vừa phải với mỡ để tránh cháy khét và giúp món ăn dễ tiêu hơn. Ngoài ra, việc ướp cá với các gia vị như gừng, sả, nghệ hoặc trà không chỉ giúp khử mùi tanh mà còn tăng hương vị cho món ăn.
Để bảo đảm an toàn tối đa, người cao tuổi nên lựa chọn cá phi lê đã lọc xương hoặc các món chế biến từ cá xay, cá nghiền như chả cá, vừa dễ ăn vừa giảm thiểu nguy cơ hóc xương.
Theo Phụ Nữ Mới có bài viết: "Ngày càng nhiều nữ giới còn trẻ đã mắc ung thư vú, bác sĩ nói thẳng: 5 món này phải ĂN ÍT LẠI!"
Ung thư vú không còn là căn bệnh của riêng phụ nữ trung niên. Theo GLOBOCAN 2022, thế giới ghi nhận hơn 2,3 triệu ca mắc mới và khoảng 670.000 ca tử vong mỗi năm. Tại Việt Nam, ung thư vú đứng đầu về tỷ lệ mắc ở nữ giới và đang có xu hướng trẻ hóa, khi ngày càng nhiều phụ nữ ngoài 20 - 30 tuổi đã phải điều trị.
Bác sĩ Chang Yu-Chin, Khoa Sản phụ khoa của Bệnh viện Đa khoa Cathay Hsinchu (Đài Loan, Trung Quốc) nhấn mạnh rằng ngoài di truyền, chế độ ăn uống có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hormone, phản ứng viêm và khả năng sửa chữa tế bào. Trong khi đó, Tiến sĩ Norihiro Sato, giáo sư Khoa Công nghệ Y tế thuộc Đại học Teikyo (Nhật Bản), cho biết ngày càng nhiều nghiên cứu đã xác định một số thực phẩm quen thuộc có thể làm tăng nguy cơ ung thư nếu tiêu thụ thường xuyên.
Vì vậy, có 5 loại thực phẩm chị em nên chủ động ăn ít lại để phòng ung thư vú:
1. Thịt đỏ nhiều mỡ và thịt chế biến sẵn
Ảnh minh họa
Xúc xích, thịt xông khói, giăm bông hay các phần thịt nhiều mỡ chứa lượng chất béo bão hòa cao. Khi mỡ tích tụ, cơ thể tăng sản xuất estrogen, hormone có liên quan mật thiết đến ung thư vú phụ thuộc nội tiết.
Nghiên cứu cho thấy cứ tăng 50g thịt chế biến mỗi ngày, nguy cơ ung thư đại trực tràng tăng 18%, đồng thời môi trường viêm cũng khiến tế bào dễ đột biến hơn. Chuyên gia dinh dưỡng Lai Sheng-ru khuyến nghị giữ lượng thịt đỏ dưới 500g mỗi tuần và ưu tiên thịt nạc, cá hoặc đạm thực vật.
2. Thực phẩm và đồ uống nhiều đường
Đường khiến insulin và IGF-1 tăng cao, hai yếu tố có thể thúc đẩy tế bào phát triển nhanh bất thường. Một nghiên cứu còn phát hiện cứ mỗi 100ml đồ uống có đường tiêu thụ mỗi ngày, nguy cơ ung thư tổng thể tăng khoảng 18%.
Ngay cả nước ép trái cây cũng nên uống có chừng mực vì quá trình ép làm mất chất xơ, chỉ còn fructose dễ gây tăng đường huyết. Tốt hơn hết là ăn trái cây nguyên quả.
3. Tinh bột tinh luyện
Cơm trắng, bánh mì trắng hay mì làm từ bột tinh chế có thể làm đường huyết tăng vọt sau ăn. Glucose dư thừa không chỉ nuôi tế bào ung thư mà còn khiến insulin tăng cao, yếu tố liên quan đến tiên lượng sống thấp hơn ở bệnh nhân ung thư.
Không cần cắt bỏ hoàn toàn, nhưng nên thay bằng ngũ cốc nguyên hạt hoặc giảm khẩu phần để ổn định chuyển hóa.
Ảnh minh họa
4. Sữa và chế phẩm từ sữa nhiều chất béo
Một nghiên cứu trên hơn 2.000 bệnh nhân ung thư đại trực tràng cho thấy tiêu thụ sữa nhiều béo làm tăng nguy cơ tái phát tới 60%. Với ung thư vú, lượng chất béo cao cũng bị nghi ngờ là yếu tố thúc đẩy tiến triển bệnh.
Bạn không cần tránh hoàn toàn sữa, nhưng nên chọn loại ít béo và hạn chế kem, bơ hoặc phô mai béo.
5. Dầu ăn giàu omega-6
Theo Tiến sĩ Norihiro Sato, một nghiên cứu trên khoảng 38.000 phụ nữ phát hiện nhóm tiêu thụ nhiều axit linoleic, thường có trong dầu đậu nành hoặc dầu hạt nho, có nguy cơ ung thư vú phụ thuộc hormone cao gần gấp 3 lần so với nhóm tiêu thụ thấp.
Thay vào đó, nên ưu tiên dầu giàu omega-9 như dầu ô liu hoặc dầu hạt cải. Một số nghiên cứu cho thấy các loại dầu này thậm chí có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư.
5 thực phẩm nên tăng cường để phòng ung thư vú
Bác sĩ Chang Yu-Chin cho rằng ăn đúng có thể tạo “lá chắn sinh học” cho cơ thể trước ung thư vú. Tuy nhiên, dù ung thư vú có thể gặp ở cả nam và nữ (nữ phổ biến hơn) thì chế độ ăn phòng bệnh cũng khác nhau. Với nữ giới, bác sĩ Chang khuyên chị em nên ăn thêm 5 món:
- Đậu nành: giàu isoflavone giúp điều hòa estrogen.
- Cá béo: cung cấp omega-3 chống viêm, nên ăn 2 - 3 lần mỗi tuần.
- Các loại hạt: nhiều vitamin E bảo vệ tế bào khỏi gốc tự do, chỉ cần một nắm nhỏ mỗi ngày.
Ảnh minh họa
- Táo: giàu chất chống oxy hóa, hỗ trợ thải độc.
- Kiwi hoặc anh đào: bổ sung vitamin C giúp tăng miễn dịch.
Ngoài ăn uống, đương nhiên cũng cần xây dụng lối sống lành mạnh, vận động vừa phải và ngủ nghỉ khoa học, tránh căng thẳng kéo dài. Chị em nên học cách tự kiểm tra vú tại nhà bên cạnh khám sức khỏe định kỳ.
