Máy bay cắm đầu lao thẳng đứng xuống biển ngay sau 13 phút cất cánh, gãy đôi thân, toàn bộ 189 người trong khoang thiệt mạng: Bài học đau đớn ngành hàng không
Đây là vụ tai nạn nghiêm trọng hàng đầu liên quan đến dòng máy bay Boeing 737.
Sáng 29/10/2018, chuyến bay mang số hiệu 610 của hãng hàng không Lion Air đã gặp nạn trên Biển Java chỉ sau 13 phút cất cánh, khiến toàn bộ 189 người trên máy bay thiệt mạng. Đây được xem là một trong những thảm họa hàng không nghiêm trọng nhất lịch sử Indonesia, đồng thời mở đầu cho chuỗi khủng hoảng toàn cầu liên quan đến dòng máy bay Boeing 737 MAX 8.
Theo báo cáo điều tra, chiếc Boeing 737 MAX 8 mang số hiệu JT610 cất cánh từ sân bay quốc tế Soekarno-Hatta tại Jakarta để thực hiện hành trình nội địa đến Pangkal Pinang, Indonesia. Trên máy bay có 181 hành khách cùng 8 thành viên phi hành đoàn.
Tuy nhiên, chỉ khoảng 3 phút sau khi rời đường băng, cơ trưởng Bhavye Suneja đã phát hiện hệ thống điều khiển xuất hiện dấu hiệu bất thường và xin phép quay đầu hạ cánh khẩn cấp. Dữ liệu radar ghi nhận chiếc máy bay liên tục thay đổi độ cao bất thường với tốc độ lớn.
Đến khoảng 6 giờ 33 phút sáng cùng ngày, toàn bộ tín hiệu liên lạc với chuyến bay bị mất hoàn toàn. Chiếc phi cơ sau đó lao xuống Biển Java ở tư thế chúi mũi nguy hiểm, khiến toàn bộ 189 người trên máy bay không qua khỏi.
Vụ tai nạn trở thành thảm kịch lớn nhất trong lịch sử Lion Air và cũng là vụ rơi đầu tiên liên quan đến dòng Boeing 737 MAX 8 vốn mới được đưa vào khai thác thương mại không lâu trước đó.
Ngay sau tai nạn, lực lượng cứu hộ Indonesia đã triển khai chiến dịch tìm kiếm trên khu vực biển rộng khoảng 280 km². Trong số các nạn nhân có 38 công chức Indonesia, bao gồm nhiều nhân sự thuộc Bộ Tài chính nước này. Bộ trưởng Tài chính Sri Mulyani khi đó đã trực tiếp đến trung tâm cứu hộ để phối hợp xử lý thông tin và tổ chức hoạt động tưởng niệm.
Trong quá trình tìm kiếm và trục vớt, một thợ lặn tình nguyện cũng thiệt mạng do gặp sự cố giảm áp khi làm nhiệm vụ dưới biển sâu.
Điều khiến dư luận đặc biệt lo ngại là chiếc máy bay gặp nạn khi đó còn khá mới, chỉ mới được bàn giao từ tháng 8/2018 và có khoảng 800 giờ bay.
Đáng chú ý hơn, ngay trước ngày xảy ra tai nạn, chính chiếc máy bay này từng xuất hiện dấu hiệu kỹ thuật tương tự trên chuyến bay từ Bali về Jakarta. Theo báo cáo điều tra, máy bay đã có thời điểm mất độ cao đột ngột khiến hành khách hoảng loạn. Sự cố khi đó được xử lý nhờ một phi công ngoài ca trực có mặt trong buồng lái đã hỗ trợ tổ bay thực hiện thao tác vô hiệu hóa hệ thống điều khiển độ nghiêng.
Dù máy bay sau đó được kiểm tra kỹ thuật và tiếp tục được đưa vào khai thác, thảm kịch vẫn xảy ra trên chuyến bay kế tiếp.
Kết quả điều tra từ Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Indonesia xác định nguyên nhân chính liên quan đến hệ thống MCAS (Hệ thống Tăng cường Tính năng Điều khiển bay) được cài đặt trên dòng Boeing 737 MAX 8.
Theo báo cáo, một cảm biến góc tấn bị lỗi đã gửi dữ liệu sai đến hệ thống MCAS, khiến phần mềm tự động liên tục ép mũi máy bay chúi xuống do nhận định máy bay có nguy cơ thất tốc. Trong khi đó, tổ lái không được đào tạo đầy đủ về hệ thống này và cũng không được cung cấp thông tin chi tiết trong tài liệu kỹ thuật.
Dù các phi công đã cố gắng kiểm soát máy bay bằng cách kéo cần lái, hệ thống MCAS vẫn liên tục kích hoạt khiến phi cơ mất kiểm soát hoàn toàn trước khi lao xuống biển.
Báo cáo cuối cùng đã chỉ ra hàng loạt sai sót liên quan đến thiết kế của Boeing cũng như quy trình cấp chứng nhận của Cục Hàng không Liên bang Mỹ đối với hệ thống MCAS.
Sau vụ việc của Lion Air, một tai nạn tương tự tiếp tục xảy ra với chuyến bay 302 của Ethiopian Airlines vào tháng 3/2019 với nguyên nhân gần như giống hệt. Chuỗi thảm họa này đã khiến toàn bộ dòng Boeing 737 MAX bị đình chỉ khai thác trên toàn cầu trong một thời gian dài.
Đến cuối năm 2020, sau khi Boeing hoàn tất việc nâng cấp phần mềm, cải tiến hệ thống kỹ thuật và triển khai chương trình đào tạo phi công mới, Cục Hàng không Liên bang Mỹ mới chính thức cho phép dòng máy bay này hoạt động trở lại.
