Đã rõ lý do xuất hiện làn sóng bán vàng từ các ngân hàng trung ương
Dù vậy, ông khẳng định hoạt động bán ra này hoàn toàn không phản ánh việc các chính phủ giảm sút niềm tin vào kim loại quý, mà trái lại, nó càng chứng minh công năng đặc biệt và tính hữu dụng tối đa của vàng trong các giai đoạn xảy ra khủng hoảng nghiêm trọng.
Đại diện từ đơn vị quản lý quỹ SPI Asset Management, ông Stephen Innes - Đối tác điều hành doanh nghiệp, mới đây đã đưa ra những nhận định chuyên sâu khẳng định xu thế đi xuống tạm thời của giá vàng không đồng nghĩa với việc chu kỳ tăng trưởng dài hạn đã khép lại. Dưới góc nhìn của chuyên gia thuộc SPI, làn sóng dịch chuyển dòng vốn khỏi kim loại quý trong thời gian qua thực chất chịu sự tác động lớn từ áp lực tìm kiếm nguồn thanh khoản tài chính cấp bách từ ngân hàng trung ương các nước, đặt trong bối cảnh giá dầu thô leo thang phi mã và các điểm nóng xung đột địa chính trị diễn biến phức tạp. Vị chuyên gia này phân tích rằng, cộng đồng đầu tư đang có sự đánh giá lệch lạc về bản chất của hoạt động cơ cấu dự trữ từ các định chế tài chính quốc gia khi coi đây là dấu hiệu suy thoái của vàng, mặc dù trên thực tế, đây chỉ là giải pháp tình thế ngắn hạn nhằm giữ vững cán cân tài chính nội địa cũng như gia cố sức mạnh cho đồng nội tệ.
Thông qua báo cáo phân tích kinh tế vừa được công bố rộng rãi, ông Innes nhận định các bất ổn dồn dập tại khu vực eo biển Hormuz đã châm ngòi cho sự bùng nổ của giá dầu mỏ, đẩy hệ thống vận tải hàng hải quốc tế vào trạng thái đình trệ và kích hoạt tâm lý lo ngại lạm phát diện rộng bao trùm toàn bộ thị trường tài chính thế giới. Hệ quả tất yếu là nhiều nền kinh tế phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu buộc phải nhanh chóng giải phóng các tài sản thanh khoản cao để thu đổi đồng USD nhằm can thiệp bình ổn kinh tế vĩ mô, khiến vàng — dù giữ vị thế là nguồn tài sản dự trữ chiến lược cốt lõi, vẫn bị đưa ra giao dịch nhằm huy động dòng tiền mặt. Dù vậy, ông khẳng định hoạt động bán ra này hoàn toàn không phản ánh việc các chính phủ giảm sút niềm tin vào kim loại quý, mà trái lại, nó càng chứng minh công năng đặc biệt và tính hữu dụng tối đa của vàng trong các giai đoạn xảy ra khủng hoảng nghiêm trọng.
Lãnh đạo cấp cao của SPI Asset Management lập luận rằng tâm lý chung của thị trường ở thời điểm hiện tại đang bị chi phối quá mức bởi đà bứt phá của lợi suất trái phiếu chính phủ cũng như những áp lực đè nặng lên nhóm tài sản không mang lại lợi suất định kỳ như vàng, từ đó bỏ lỡ cái nhìn toàn diện về bức tranh kinh tế vĩ mô tổng thể. Theo góc nhìn của ông, các chu kỳ khủng hoảng kinh tế lớn thường vận hành tuần tự qua ba giai đoạn cốt lõi: mở đầu bằng cú sốc tăng giá hàng hóa gây lạm phát, kế tiếp là giai đoạn suy giảm các chỉ số tăng trưởng kinh tế và cuối cùng là thời điểm các ngân hàng trung ương buộc phải đảo chiều chính sách tiền tệ theo hướng nới lỏng để vực dậy nền kinh tế. “Vàng thường tăng mạnh nhất ở giai đoạn thứ ba, khi thị trường nhận ra việc duy trì chính sách thắt chặt quá lâu có thể làm tổn hại tới tăng trưởng, tín dụng và thị trường lao động,” ông nhấn mạnh.
Dưới góc độ phân tích của chuyên gia này, trong kịch bản giá dầu thô dần tìm được điểm cân bằng nhờ vào sự hạ nhiệt của các xung đột chính trị và sự thông suốt trở lại của các hành lang vận tải biển quốc tế, áp lực lạm phát toàn cầu có khả năng sẽ suy giảm với tốc độ tương đối nhanh chóng. Mặc dù vậy, những hệ lụy sâu xa và tổn thương mà cú sốc năng lượng gây ra cho nền kinh tế toàn cầu sẽ kéo dài hơn rất nhiều so với dự đoán. Sức mua của người tiêu dùng vẫn ở mức thấp, biên độ lợi nhuận của các doanh nghiệp thuộc ngành sản xuất bị bóp nghẹt và trạng thái thắt chặt thanh khoản trên quy mô toàn cầu tiếp tục duy trì áp lực lớn. Trạng thái này có thể sớm thúc đẩy thị trường trái phiếu chuyển dịch dòng vốn để định giá lại cho một chu kỳ tăng trưởng chậm lại đi kèm xu hướng hạ lãi suất trong vòng vài năm tới, từ đó kích hoạt một lực đỡ mạnh mẽ mới cho kim loại vàng tiến bước vững chắc hướng đến giai đoạn 2026-2027.
Song song với đó, ông Innes cũng chỉ ra rằng phần lớn các cuộc thảo luận và tranh cãi xoay quanh diễn biến của vàng hiện tại đang bị lệch trọng tâm khi quá chú trọng vào biến động giá cả trong ngắn hạn. Để củng cố lập luận, ông dẫn chứng quan điểm chuyên môn từ chuyên gia phân tích hàng hóa hàng đầu Jeffrey Currie, người từng đưa ra nhận định rằng một khi các ngân hàng trung ương chuyển trạng thái từ vị thế quốc gia mua ròng vàng sang vị thế buộc phải bán bớt tài sản để bù đắp chi phí nhập khẩu năng lượng và giữ ổn định tỷ giá tiền tệ, mặt hàng kim loại quý này sẽ tạm thời bị khuyết đi một nguồn cầu quan trọng và mạnh mẽ nhất trên thị trường. Theo đại diện của tổ chức SPI, Thổ Nhĩ Kỳ chính là minh chứng điển hình nhất cho cơ chế vận hành tài chính này khi quốc gia này buộc phải trích xuất nguồn dự trữ vàng quốc gia để giảm thiểu tối đa các tác động tiêu cực từ cú sốc giá dầu thô. Dù vậy, ông một lần nữa lưu ý đây thuần túy là biến động mang tính thời điểm, bởi một khi tăng trưởng kinh tế suy yếu sâu sắc tới mức ép buộc các ngân hàng trung ương phải quay lại lộ trình điều hành ôn hòa, xu thế tăng giá dài hạn của vàng chắc chắn sẽ được tái lập định hình.
Bên cạnh các nguyên nhân cốt lõi từ chính sách tiền tệ, ông Innes đánh giá cấu trúc kinh tế toàn cầu đang đối mặt với sự lệch pha nghiêm trọng khi dòng vốn đầu tư trong suốt nhiều năm qua bị hút quá mạnh vào khu vực kinh tế số, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), ngành công nghiệp bán dẫn và điện toán đám mây, trong khi mảng kinh tế vật chất lại rơi vào tình trạng thiếu hụt dòng vốn đầu tư một cách trầm trọng. Theo nhận định của ông, nhân loại đã thành công trong việc kiến tạo nên các “đế chế công nghệ” khổng lồ nhưng đồng thời lại bỏ quên việc nâng cấp, đầu tư vào các ngành công nghiệp nền tảng trọng yếu như khai thác khoáng sản, lọc hóa dầu, hệ thống đường ống dẫn năng lượng, mạng lưới lưới điện quốc gia và chuỗi cung ứng các nguồn nguyên liệu thô cơ bản. Những diễn biến phức tạp tại eo biển Hormuz vừa qua đã phơi bày một thực tế không thể phủ nhận rằng hệ thống vận hành kinh tế toàn cầu hiện tại đang ở trạng thái cực kỳ mong manh và gần như không còn dư địa để chống chịu trước các cú sốc mang tính địa chính trị.
Vị chuyên gia điều hành tại SPI thẳng thắn định nghĩa nhóm hàng hóa cơ bản chính là “khu vực bị định giá sai nhiều nhất trong toàn bộ bức tranh vĩ mô toàn cầu”. Dưới góc nhìn của ông, xu hướng bứt tốc của giá dầu thô cũng như nhóm kim loại công nghiệp không phải là nguyên nhân gốc rễ của vấn đề, mà bản chất chỉ là biểu hiện bề nổi phản ánh hậu quả của một giai đoạn dài thiếu hụt dòng vốn tái đầu tư vào hạ tầng kinh tế vật chất. Ông phân tích sâu thêm rằng làn sóng cách mạng công nghệ AI bùng nổ mạnh mẽ trong những năm trở lại đây càng làm sâu sắc thêm tình trạng mất cân bằng này, khi các tập đoàn công nghệ đa quốc gia sẵn sàng đổ hàng trăm tỷ USD vào việc xây dựng trung tâm dữ liệu, chip bán dẫn và hạ tầng kỹ thuật số, nhưng họ lại vô tình quên rằng toàn bộ hệ sinh thái số hóa đồ sộ đó suy cho cùng vẫn phải vận hành dựa trên nền tảng của nguồn năng lượng, nguồn đồng, uranium, khí đốt tự nhiên và hệ thống logistics kết nối toàn cầu.
Ở thời điểm hiện tại, vàng đã vượt ra khỏi giới hạn của một công cụ phòng vệ lạm phát thông thường hay một kênh trú ẩn tài sản theo tư duy truyền thống. Thay vào đó, kim loại quý này đang ngày càng thể hiện rõ nét vai trò như một loại “bảo hiểm tiền tệ” tối ưu trong một cấu trúc thế giới có xu hướng phân mảnh sâu sắc hơn, tỷ lệ nợ công toàn cầu neo ở mức cao hơn đi kèm với các rủi ro bất ổn chính trị gia tăng liên tục. Ông cho rằng các nhà hoạch định chính sách tại các ngân hàng trung ương đều nhận thức rất rõ nét bản chất của vấn đề này, kể cả khi các cuộc khủng hoảng thanh khoản mang tính thời điểm buộc họ phải tạm thời giải phóng một phần nguồn vàng dự trữ. Thậm chí, chính những giai đoạn biến động mạnh mẽ như hiện nay lại trở thành động lực thúc đẩy các quốc gia đẩy mạnh tích lũy, gia tăng tỷ trọng nắm giữ vàng trong dài hạn, đặc biệt là khi họ nhận thấy mức độ dễ bị tổn thương sâu sắc của hệ thống dự trữ tiền pháp định truyền thống trước sức ép từ các lệnh trừng phạt kinh tế, xung đột vũ trang và rủi ro từ việc “vũ khí hóa” hệ thống thanh toán và chuyển mạch quốc tế.
Nhà nghiên cứu thị trường này đánh giá Trung Quốc hiện là nền kinh tế thấu hiểu sâu sắc nhất động lực dịch chuyển chiến lược nói trên. Theo ông, lộ trình thu mua vàng tích lũy với tầm nhìn dài hạn của giới chức Bắc Kinh hoàn toàn không đơn thuần nhằm mục tiêu phòng chống lạm phát kinh tế nội địa, mà thực chất là một chiến lược mang tính vĩ mô nhằm thiết lập một lớp đệm dự trữ chiến lược vững chắc, giúp quốc gia này chủ động ứng phó trong một trật tự tài chính thế giới ngày càng bị chia rẽ sâu sắc bởi các cuộc chiến tranh thương mại, căng thẳng quân sự leo thang và nguy cơ bị áp đặt các biện pháp trừng phạt tài chính diện rộng. “Vàng mang lại tính trung lập trong một thế giới mà chính sự trung lập ngày càng trở nên khan hiếm,” ông nhận định.
Tựu trung lại, ông Innes nhấn mạnh nhịp điều chỉnh giảm giá vừa qua của thị trường vàng mang tính chất của một quá trình “thanh lọc” vị thế kỹ thuật hơn là dấu hiệu chấm dứt một chu kỳ tăng trưởng dài hạn của thị trường. Theo phân tích của ông, cú sốc từ thị trường dầu mỏ kết hợp cùng đà tăng mạnh mẽ của lợi suất trái phiếu đã thành công trong việc đào thải phần lớn các dòng vốn đầu cơ mang tính ngắn hạn cũng như các vị thế giao dịch sử dụng tỷ lệ đòn bẩy tài chính quá cao. Những nền tảng giá trị cốt lõi còn ở lại sau giai đoạn này chính là bệ đỡ vững chắc cho xu hướng tăng trưởng dài hạn bền vững hơn bao gồm: làn sóng đa dạng hóa danh mục dự trữ ngoại hối của các quốc gia, tình trạng thiếu hụt dòng vốn đầu tư nghiêm trọng vào nền kinh tế vật chất, xu hướng phân mảnh địa chính trị toàn cầu và khả năng cao các ngân hàng trung ương sẽ sớm phải quay trở lại lộ trình nới lỏng chính sách tiền tệ khi các tín hiệu suy yếu của tăng trưởng toàn cầu lộ diện rõ ràng hơn trong thời gian tới.
