"Thủ phạm" gây UT gan đã được xác định! Bác sĩ cảnh báo: Độc tính gấp 68 lần so với thạch tín, nhiều gia đình vẫn đang tiêu thụ

luongnt - 2026-05-11 08:37:27 (GMT+7)

Cách bảo vệ gan tốt nhất chính là kiểm soát chặt chẽ những gì chúng ta nạp vào cơ thể mỗi ngày từ chính căn bếp của mình!

Ngày 9 tháng 5 năm 2026, tạp chí Phụ Nữ Mới đăng tải bài viết với tiêu đề '"Thủ phạm" gây ung thư gan đã được xác định! Bác sĩ cảnh báo: Độc tính gấp 68 lần so với thạch tín, nhiều gia đình vẫn đang tiêu thụ'. Nội dung như sau:

"Bà Chu, sao chỉ số chức năng gan của bà lại bất thường thế này?".

Tại trung tâm khám sức khỏe, bà Chu (56 tuổi) đứng hình. Bà không uống rượu, không thức khuya, thậm chí rất ít ăn đồ chiên rán, luôn tự nhận mình là "hình mẫu sống lành mạnh". Thế nhưng, sau khi bác sĩ truy vấn kỹ thói quen ăn uống, bà mới nhớ ra một thói quen "tiết kiệm": Mộc nhĩ, nấm tuyết hay lạc (đậu phộng) ở nhà thỉnh thoảng bị ẩm, bà thường "đem phơi khô rồi ăn tiếp" ; gạo hay mì có mùi lạ một chút bà cũng không nỡ vứt đi.

Bác sĩ thở dài: "Rất nhiều người làm như bà, nhưng có thể bà đang tiếp xúc với một chất gây ung thư cực mạnh mỗi ngày".

Đây không phải lời hù dọa. "Sát thủ ẩn hình" trong căn bếp mà chúng ta nói đến chính là: Aflatoxin . Nó không đơn giản là chuyện "bẩn một chút không sao", mà là yếu tố nguy cơ cao dẫn đến ung thư gan.

Aflatoxin: Độc hơn thạch tín, đun sôi cũng không chết!

Nhiều người nghe tên "Aflatoxin" nhưng không để ý, cho rằng "ngửi thấy vẫn ổn là ăn được" hoặc "rửa sạch, nấu chín là hết độc" . Hoàn toàn sai lầm! Độc tố này đáng sợ ở 3 điểm: Độc tính mạnh, chịu được nhiệt độ cao và cực kỳ khó phát hiện.

Aflatoxin B1 được WHO xếp vào nhóm chất gây ung thư loại 1. Độc tính cấp tính của nó được cho là gấp hàng chục lần, thậm chí 68 lần so với thạch tín .

Sau khi vào cơ thể, nó chủ yếu "tấn công" gan, làm tổn thương DNA của tế bào gan. Việc nạp độc tố này liều lượng thấp trong thời gian dài sẽ khiến tế bào gan bị tổn thương và sửa chữa liên tục, tích tụ nguy cơ thành ung thư.

Đặc biệt, độc tố này chịu nhiệt rất tốt. Các phương pháp nấu nướng thông thường như luộc, xào, chiên không thể phá hủy hoàn toàn cấu trúc của nó.

Những "ổ độc" ngay trong nhà mà bạn thường bỏ qua

Aflatoxin không chỉ xuất hiện ở những thực phẩm nhìn rõ mốc xanh mốc đỏ. Nó thường ẩn nấp trong:

Ngũ cốc, lạc, hạt dinh dưỡng, gạo, mì bị bảo quản kém.

Dầu ăn kém chất lượng hoặc để quá lâu.

Thực phẩm khô bị ẩm nhưng được "tái chế" bằng cách phơi nắng.

Thớt gỗ, đũa gỗ bị mốc, nứt nẻ nhưng vẫn dùng đi dùng lại.

Thói quen sai lầm cần bỏ ngay: Chọn những hạt lạc bị mốc hoặc đắng vứt đi rồi ăn phần còn lại; gạo ẩm phơi khô rồi nấu tiếp; dùng đũa thớt đã nổi đốm đen. Những hành động này tưởng là tiết kiệm, nhưng thực tế lại đang "đốt" tiền cho chi phí chữa bệnh sau này.

Khi gan "kêu cứu", dấu hiệu thường không rõ ràng

Tổn thương do Aflatoxin không gây đau đớn ngay lập tức. Các dấu hiệu thường rất mờ nhạt khiến nhiều người chủ quan:

Mệt mỏi kéo dài, ăn không ngon miệng.

Chỉ số men gan (transaminase) tăng cao khi đi khám.

Nếu bạn đã có sẵn bệnh nền như viêm gan B, C, gan nhiễm mỡ hoặc hay uống rượu, tác động của Aflatoxin sẽ giống như "đổ thêm dầu vào lửa", đẩy tốc độ ung thư hóa nhanh hơn.

5 nguyên tắc vàng để "làm sạch" căn bếp và bảo vệ gan

Thay vì lo lắng, hãy hành động thực tế để giảm thiểu rủi ro:

- Mua ít, ăn tươi: Đừng tích trữ quá nhiều gạo, dầu ăn hay các loại hạt. Hãy cố gắng ăn hết trong thời hạn sử dụng, đặc biệt là vào mùa ẩm ướt.

- Bảo quản khô ráo, kín đáo: Sử dụng lọ thủy tinh kín hoặc túi chống ẩm để đựng thực phẩm khô.

- Mạnh tay vứt bỏ: Nếu thấy thực phẩm có mùi lạ, vị đắng hoặc chớm mốc, hãy vứt bỏ cả mẻ . Đừng tiếc rẻ cắt bỏ phần hỏng vì bào tử nấm và độc tố có thể đã lan rộng ra phần nhìn có vẻ "sạch".

- Thay đũa thớt định kỳ: Thớt gỗ và đũa gỗ nếu có vết nứt hoặc đốm đen chứng tỏ môi trường vệ sinh không đạt, cần được thay mới ngay.

- Khám sức khỏe định kỳ: Đặc biệt là những người có bệnh gan mãn tính, viêm gan B, người béo phì hoặc uống rượu lâu năm, cần tầm soát chức năng gan và siêu âm theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Lời nhắn nhủ: Không có loại "thần dược" nào có thể trung hòa hoàn toàn Aflatoxin một khi đã ăn vào. Cách bảo vệ gan tốt nhất chính là kiểm soát chặt chẽ những gì chúng ta nạp vào cơ thể mỗi ngày từ chính căn bếp của mình!

Trước đó, báo VnExpress cũng đăng tải bài viết với tiêu đề "Những dấu hiệu sớm ung thư gan dễ bị bỏ qua". Nội dung như sau:

Cảm giác no sớm do ung thư gan có thể làm gián đoạn quá trình tiêu hóa, khiến cơ thể khó xử lý thức ăn bình thường.

Ung thư gan xảy ra khi các tế bào ung thư hình thành trong mô gan. Những triệu chứng của bệnh khó phát hiện, khiến điều trị khó khăn khi bệnh tiến triển. Dưới đây là một số dấu hiệu của bệnh đáng lưu ý.

Giảm cân nhanh chóng mà không cần ăn kiêng, tập thể dục

Một trong những dấu hiệu sớm của ung thư gan là sụt cân không rõ nguyên nhân. Điều này xảy ra vì ung thư ảnh hưởng đến khả năng xử lý chất dinh dưỡng của gan. Do đó, năng lượng nhanh chóng bị tiêu hao, dẫn đến sụt cân.

Mất cảm giác thèm ăn

Gan là cơ quan quan trọng trong quá trình tiêu hóa, bất kỳ sự gián đoạn nào ở gan cũng khiến cơ thể có cảm giác chán ăn. Người mắc bệnh ung thư gan giai đoạn đầu thường nhanh no dù chỉ ăn một lượng nhỏ. Bệnh ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất khiến cơ thể khó xử lý thức ăn bình thường.

Đau bụng trên

Đau hoặc khó chịu ở phía trên bụng là một dấu hiệu khác của bệnh dễ bị bỏ qua. Cơn đau này thường âm ỉ hoặc nhói, đôi khi lan sang vai phải hoặc lưng. Tuy nhiên, tình trạng này cũng có thể do khó tiêu. Khi xuất hiện cơn đau này, người bệnh nên đi khám.

Buồn nôn

Buồn nôn, nôn mửa thường xuyên không rõ nguyên nhân cũng có thể là triệu chứng của ung thư gan. Điều này xảy ra vì chức năng gan suy giảm, ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.

Mệt mỏi, suy nhược

Cảm giác mệt mỏi, yếu ớt bất thường kéo dài ngay cả khi nghỉ ngơi thường bắt nguồn từ nhiều vấn đề sức khỏe. Cơ thể sử dụng nhiều năng lượng để chống lại ung thư, có thể khiến người bệnh kiệt sức.

Mắt bị vàng

Da và lòng trắng mắt chuyển sang màu vàng xảy ra do gan không còn khả năng loại bỏ chất bilirubin khỏi máu. Người bệnh cũng thường cảm thấy da ngứa, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu.

Sưng tấy, tích tụ dịch

Ung thư gan có thể gây tích tụ dịch trong ổ bụng, khiến bụng sưng to, cảm giác nặng nề. Tình trạng sưng này gây khó chịu, cho thấy gan không hoạt động bình thường. Người bệnh cũng dễ bị sưng chân.

Những triệu chứng này phổ biến, dễ nhầm lẫn với những bệnh lý ít nghiêm trọng gây ra như khó tiêu, căng thẳng, nhiễm trùng. Vì ban đầu biểu hiện bệnh không rõ ràng nên mọi người thường trì hoãn đi khám, khiến ung thư tiến triển đến giai đoạn nặng.

Để chăm sóc sức khỏe gan, mỗi người cần duy trì lối sống lành mạnh. Chế độ ăn nên cân bằng, nhiều rau xanh, trái cây, chất béo có lợi, hạn chế đồ chiên xào, nhiều đường và muối, tập thể dục thường xuyên, uống đủ nước, hạn chế rượu bia.