Vừa tìm thấy chiếc máy bay khiến 52 người thiệt mạng, khép lại bí ẩn suốt 74 năm của ngành hàng không
Sau 74 năm kể từ vụ tai nạn hàng không khiến 52 người thiệt mạng ngoài khơi Puerto Rico, đội tìm kiếm đã xác định được vị trí xác chiếc máy bay Pan Am dưới đáy Đại Tây Dương. Phát hiện này không chỉ khép lại một trong những bí ẩn kéo dài nhất của ngành hàng không mà còn gợi nhớ về thảm kịch từng dẫn đến nhiều thay đổi quan trọng trong quy định an toàn bay.
Sau hơn bảy thập kỷ, vị trí chiếc máy bay Pan Am mang tên "Clipper Endeavor" cuối cùng đã được xác định dưới đáy Đại Tây Dương, phía bắc bờ biển Puerto Rico.
Thông tin được Tổ chức Air/Sea Heritage Foundation công bố sau khi phối hợp cùng nhiều đơn vị, trong đó có chương trình "Expedition Unknown" của kênh Discovery, thực hiện chiến dịch tìm kiếm vào tháng trước.
Đây được xem là dấu chấm hết cho bí ẩn kéo dài 74 năm kể từ vụ tai nạn xảy ra ngày 11/4/1952, khi chiếc Douglas DC-4 lao xuống biển chỉ ít phút sau khi cất cánh từ Puerto Rico trên hành trình tới New York.
Trên chuyến bay khi đó có 64 hành khách và 5 thành viên phi hành đoàn.
Công nghệ hiện đại giúp xác định vị trí xác máy bay
Theo thông tin từ nhóm tìm kiếm, xác máy bay được phát hiện vào ngày 2/6 ở độ sâu khoảng 610 mét dưới mặt nước.
Đội tìm kiếm, với sự tham gia của công ty Deep Sea Vision, đã sử dụng hệ thống sóng siêu âm độ phân giải cao để khảo sát đáy biển.
Đúng thời điểm đó, một tàu nghiên cứu sở hữu hệ thống sonar hiện đại hàng đầu thế giới đi qua khu vực tìm kiếm đã được thu hẹp và đồng ý hỗ trợ trong 48 giờ.
Ông Josh Gates, người dẫn chương trình "Expedition Unknown", cho biết thiết bị khảo sát hoạt động liên tục khoảng 30 giờ trước khi trở lại mặt nước.
"Thiết bị đã lặn xuống trong khoảng 30 giờ và quét đáy biển trong khu vực mục tiêu của chúng tôi, khi trở lại mặt nước, hình ảnh xác máy bay đã xuất hiện ngay ở đó," ông nói.
Qua khảo sát, chiếc máy bay được xác định đã gãy thành hai phần. Những hình ảnh ghi nhận rõ logo cánh chim đặc trưng của Pan American cùng tên "Clipper Endeavor", qua đó xác nhận đây chính là chiếc máy bay mất tích.
Ông Russ Matthews, Chủ tịch kiêm đồng sáng lập Air/Sea Heritage Foundation, chia sẻ: "Tất cả chúng tôi đều bàng hoàng và vui mừng khôn xiết trước phát hiện này, nhưng cũng vô cùng kính cẩn khi nhớ lại những gì đã xảy ra ở nơi đó rất lâu về trước."
Thảm kịch khiến 52 người không thể trở về
Theo Tổ chức Lịch sử Pan Am, ngay sau khi cất cánh, cả hai động cơ bên phải của chiếc Douglas DC-4 gặp sự cố, buộc phi công phải hạ cánh khẩn cấp xuống biển chỉ vài phút sau đó.
Mặc dù cú tiếp nước ban đầu không khiến toàn bộ hành khách thiệt mạng, chiếc máy bay chìm chỉ trong chưa đầy ba phút.
Theo Discovery, máy bay được trang bị đầy đủ áo phao và phương tiện nổi cho mọi người. Tuy nhiên, sự thiếu vắng hướng dẫn an toàn trước chuyến bay, rào cản ngôn ngữ cùng việc chưa có quy trình sơ tán thống nhất đã khiến tình hình trở nên hỗn loạn.
Lực lượng Bảo vệ Bờ biển và Không quân Mỹ đã nhanh chóng triển khai cứu hộ, đưa được 12 hành khách cùng 5 thành viên phi hành đoàn vào bờ an toàn.
Dù vậy, 52 người còn lại đã không qua khỏi.
Đến nay, chỉ còn hai người sống sót của chuyến bay vẫn còn sống. Một người là cụ bà 102 tuổi, từng là y tá khi còn trẻ và được cho là đã góp phần mở cửa máy bay giúp hành khách thoát ra ngoài. Người còn lại là em bé được lực lượng cứu hộ phát hiện đang nổi trên mặt nước và hồi sức thành công.
Theo ông Josh Gates, cả hai đều rất xúc động khi biết xác máy bay cuối cùng cũng đã được tìm thấy.
Không thu hồi xác máy bay vì đây là nơi an nghỉ của các nạn nhân
Theo đại diện chương trình "Expedition Unknown", hiện chưa có kế hoạch trục vớt xác máy bay hoặc tác động đến khu vực này.
Nhóm tìm kiếm cho biết đây được xem là nơi yên nghỉ của những nạn nhân thiệt mạng trong thảm kịch nên cần được bảo tồn.
Air/Sea Heritage Foundation đang phối hợp với chính quyền Puerto Rico nhằm mở rộng các biện pháp bảo vệ khu vực xác máy bay, đồng thời vận động xây dựng một đài tưởng niệm dành cho các nạn nhân.
Tổ chức này cũng đã liên hệ với gia đình những người thiệt mạng và hai người sống sót còn lại để thông báo về phát hiện mới.
Tai nạn tạo bước ngoặt về an toàn hàng không
Không chỉ khép lại một bí ẩn kéo dài nhiều thập kỷ, vụ tai nạn của "Clipper Endeavor" còn trở thành cột mốc quan trọng thúc đẩy hàng loạt cải cách về an toàn hàng không.
Trong báo cáo điều tra năm 1952, Cục Hàng không Dân dụng Mỹ - tiền thân của Cục Hàng không Liên bang (FAA) - đã kiến nghị sửa đổi các quy định đối với những chuyến bay vượt biển nhằm nâng cao mức độ an toàn cho hành khách.
Từ đó, việc hướng dẫn an toàn trước chuyến bay, giới thiệu vị trí áo phao, phao cứu sinh và cửa thoát hiểm khẩn cấp trở thành quy trình bắt buộc.
Ông Doug Miller thuộc Tổ chức Lịch sử Pan Am nhận định: "Việc phi hành đoàn xác lập vị trí quyền lực của họ trước chuyến bay sẽ giúp cả nhiệm vụ và thông điệp của họ hiệu quả hơn khi thời khắc quan trọng đến."
Ông cũng cho biết lời kể của các nhân chứng cho thấy nhiều hành khách khi đó chưa nhận thức được mức độ nguy hiểm của tình huống, dù đã được phi hành đoàn cảnh báo.
Khép lại câu chuyện, ông Josh Gates nhấn mạnh: "Mỗi lần bạn bước lên một chiếc máy bay ngày nay, bạn được an toàn hơn là nhờ vào những gì đã xảy ra với 'Clipper Endeavor' và các hành khách của nó vào ba phần tư thế kỷ trước."
Tác giả: Ngọc Phạm
Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 22/7/2026 | 15h16)
