Bê bối chấn động: "Thần đồng" cả nước yêu mến bị tước bằng thạc sĩ vì phát hiện đạo văn
Từng được xem là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ "thần đồng văn chương" Trung Quốc, nữ nhà văn Tưởng Phương Châu gây dựng danh tiếng từ khi còn là một đứa trẻ với hàng loạt thành tích nổi bật. Tuy nhiên, sự nghiệp nhiều năm gắn với hào quang vừa đối mặt cú sốc lớn khi cô bị thu hồi bằng thạc sĩ sau kết luận vi phạm chuẩn mực học thuật, khiến dư luận Trung Quốc đặc biệt quan tâm.
Bê bối học thuật gây chấn động dư luận
Nữ nhà văn trẻ Tưởng Phương Châu (Jiang Fangzhou) vừa bị Đại học Nhân dân Trung Quốc (RUC) quyết định thu hồi bằng thạc sĩ sau khi nhà trường xác định luận văn của cô có hành vi vi phạm quy định về đạo đức học thuật.
Điều đáng chú ý là chỉ chưa đầy 10 ngày trước đó, chính Đại học Nhân dân Trung Quốc từng công bố kết quả rà soát ban đầu, cho rằng không phát hiện dấu hiệu gian lận học thuật trong luận văn thạc sĩ chuyên ngành văn học của Tưởng Phương Châu. Tuy nhiên, sau khi trên mạng xã hội xuất hiện thêm nhiều chứng cứ và thông tin mới liên quan đến nghi vấn đạo văn, nhà trường đã quyết định tiến hành điều tra lại toàn bộ vụ việc.
Sau khi quyết định được công bố, Tưởng Phương Châu đã đăng bài trên mạng xã hội Weibo, cho biết cô chấp nhận kết luận cũng như hình thức xử lý của nhà trường. Nữ nhà văn đồng thời gửi lời xin lỗi tới độc giả, các giảng viên và những người bị ảnh hưởng bởi vụ việc.
Theo thông báo của Đại học Nhân dân Trung Quốc ngày 13/7, sau khi tiếp nhận các manh mối mới, trường đã thành lập tổ điều tra gồm nhiều chuyên gia trong và ngoài trường để tiến hành thẩm tra. Nhóm chuyên gia thực hiện đối chiếu tài liệu, xác minh theo đúng quy trình, đồng thời lắng nghe phần giải trình của Tưởng Phương Châu trước khi đưa ra kết luận cuối cùng.
Kết quả điều tra cho thấy luận văn thạc sĩ của nữ nhà văn có 9 đoạn nội dung trùng lặp với một bài báo khoa học của tác giả khác đã được đăng trên một tạp chí ở nước ngoài. Tuy nhiên, các đoạn nội dung này không được ghi chú trích dẫn và nguồn tài liệu cũng không xuất hiện trong danh mục tài liệu tham khảo của luận văn.
Trên cơ sở các quy định hiện hành về đạo đức học thuật, Đại học Nhân dân Trung Quốc xác định Tưởng Phương Châu đã vi phạm quy định và quyết định thu hồi bằng thạc sĩ của cô.
Vụ việc nhanh chóng trở thành tâm điểm trên mạng xã hội Trung Quốc, thu hút hơn 200 triệu lượt xem trên nhiều nền tảng. Bên cạnh đó, truyền thông địa phương cũng cho biết một số tác phẩm trước đây của Tưởng Phương Châu từng bị cư dân mạng nghi ngờ có dấu hiệu vay mượn ý tưởng từ các tác phẩm văn học nước ngoài.
Nhiều ý kiến tranh luận sôi nổi xuất hiện sau vụ việc. Một tài khoản mạng xã hội bình luận: "Trong học thuật không có đặc quyền dành cho thiên tài. Nhưng trong một xã hội khát khao thành công nhanh chóng, người ta lại sùng bái câu chuyện về thiên tài".
Một ý kiến khác cho rằng Tưởng Phương Châu đã được đặt lên "bệ đỡ" quá sớm, cuộc đời bị cuốn theo việc xuất bản sách và sức hút của truyền thông. Người này cũng nhận định cách nuôi dạy từ gia đình khiến cô không có được một tuổi thơ bình thường như nhiều đứa trẻ khác.
Từ "thần đồng văn chương" đến cú ngã gây tiếc nuối
Tưởng Phương Châu năm nay 36 tuổi, sinh ra trong một gia đình bình thường tại tỉnh Hồ Bắc. Mẹ cô là giáo viên dạy ngữ văn đồng thời là tác giả viết trực tuyến, còn cha làm cảnh sát đường sắt.
Ngay từ nhỏ, cô đã được xem là hiện tượng đặc biệt của văn đàn Trung Quốc. Năm 7 tuổi, Tưởng Phương Châu bắt đầu viết văn và chỉ hai năm sau đã xuất bản cuốn sách đầu tiên mang tên Open the Skylight. Tác phẩm được lấy cảm hứng từ trải nghiệm khi cô giữ vai trò lớp trưởng và được đánh giá là một tác phẩm văn học thiếu nhi hiếm hoi do chính một đứa trẻ sáng tác.
Đến năm 11 tuổi, cô tiếp tục phát hành tiểu thuyết xoay quanh tuổi dậy thì, nạn bắt nạt học đường cùng nhiều vấn đề xã hội dưới góc nhìn của một học sinh tiểu học, qua đó càng củng cố danh tiếng "thần đồng văn chương".
Khi bước vào đại học, tên tuổi của Tưởng Phương Châu tiếp tục được chú ý. Năm 2008, cô đạt 561/750 điểm trong kỳ thi tuyển sinh đại học toàn quốc (gaokao). Dù điểm số chưa đủ cao theo mặt bằng tuyển sinh của Đại học Thanh Hoa, cô vẫn được nhận vào khoa Báo chí thông qua diện tuyển sinh đặc cách, tương đương được cộng thêm khoảng 60 điểm.
Quyết định này từng gây nhiều tranh cãi. Không ít người cho rằng Đại học Thanh Hoa đã tận dụng danh tiếng của Tưởng Phương Châu, làm ảnh hưởng đến tính công bằng của kỳ thi tuyển sinh. Phía nhà trường khi đó giải thích hội đồng chuyên môn đánh giá cô sở hữu năng lực viết lách cùng tiềm năng đặc biệt, đồng thời cho rằng nếu chỉ dựa vào điểm thi thì nhiều tài năng xuất sắc có thể bị bỏ lỡ.
Trong thời gian học đại học, Tưởng Phương Châu cộng tác với tạp chí New Weekly, một ấn phẩm có ảnh hưởng tại miền Nam Trung Quốc. Sau khi tốt nghiệp, cô tiếp tục đảm nhiệm vị trí Phó Tổng biên tập của tạp chí này.
Nữ nhà văn cũng từng tham gia chuyến công tác cùng cựu Thủ tướng Lý Khắc Cường tới Colombia trong chương trình giao lưu văn học và nhiều lần diễn thuyết tại các địa phương ở Trung Quốc về nghề viết cũng như tuổi thơ đặc biệt của mình.
Năm 2019, cô hoàn thành chương trình học và nhận bằng thạc sĩ của Đại học Nhân dân Trung Quốc.
Trong giới văn chương, Tưởng Phương Châu từng nhận được nhiều lời đánh giá tích cực. Nhà văn Yan Lianke nhận xét những suy ngẫm của cô về văn học vượt xa độ tuổi, thậm chí vượt lên trên cả nhiều người cùng thế hệ. Một học giả khác cũng từng cho rằng vốn đọc và kiến thức văn học của cô phong phú hơn không ít giảng viên đại học.
Tuy nhiên, bê bối liên quan đến luận văn thạc sĩ đã khiến hình ảnh "thần đồng văn chương" mà Tưởng Phương Châu xây dựng suốt nhiều năm bị phủ bóng. Sau khi Đại học Nhân dân Trung Quốc công bố quyết định thu hồi bằng thạc sĩ vào ngày 13/7, nữ nhà văn xác nhận chấp nhận toàn bộ hình thức xử lý, đồng thời gửi lời xin lỗi tới giảng viên hướng dẫn và đông đảo độc giả đã luôn theo dõi, ủng hộ mình.
Hoàng Anh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 09:48, 22/07/2026)
