Năm 1974, 2 nhà khoa học đã dự báo Trái đất sẽ tận thế vào ngày chính xác này
Cuốn sách "The Jupiter Effect" xuất bản năm 1974 với lời dự báo về ngày tận thế 10/03/1982 đã gieo rắc nỗi sợ hãi khủng khiếp cho hàng triệu người, trở thành một bài học đắt giá về ranh giới giữa giả thuyết khoa học và sự hoang tưởng dưới sự khuếch đại của truyền thông.
Lập luận khoa học đầy nghi vấn của hai nhà vật lý thiên văn
Năm 1974, hai nhà vật lý thiên văn là John Gribbin và Stephen Plagemann đã gây chấn động dư luận khi xuất bản cuốn sách "The Jupiter Effect" (Hiệu ứng sao Mộc). Nội dung tác phẩm đưa ra một kịch bản rùng rợn rằng khi các hành tinh trong Hệ Mặt trời nằm thẳng hàng, tổng lực hấp dẫn của chúng sẽ tác động cực đại lên Mặt trời, làm gia tăng các vết đen và bùng nổ bức xạ.
Theo giả thuyết của họ, những thay đổi từ Mặt trời sẽ tác động đến từ trường Trái đất, làm chậm tốc độ quay của hành tinh và tạo ra áp lực địa chất khổng lồ lên vỏ Trái đất. Điểm kết thúc của chuỗi hiệu ứng này được dự báo là một trận động đất kinh hoàng tại đứt gãy San Andreas, đủ sức san phẳng toàn bộ bang California vào ngày 10 tháng 3 năm 1982.
Cơn sốt truyền thông và nỗi sợ bao trùm bang California
Sự nguy hiểm của cuốn sách nằm ở chỗ nó được viết bởi những người có học vị cao, tạo nên một vỏ bọc uy tín cho những lý thuyết vốn dĩ rất mong manh. Trong bối cảnh xã hội thập niên 70 đang hoang mang về suy thoái môi trường và thảm họa hạt nhân, lời tiên tri mang ngôn ngữ khoa học này dễ dàng chiếm được lòng tin của công chúng.
Truyền thông thời bấy giờ ngay lập tức biến giả thuyết này thành một quả bom thông tin, khiến người dân coi đó như một bản án định sẵn thay vì một giả thuyết cần kiểm chứng. Khi ngày định mệnh cận kề, làn sóng sợ hãi bao trùm khắp California khi người dân đổ xô mua bảo hiểm động đất giá cao, xây hầm trú ẩn hoặc di tản, đặt chính quyền địa phương dưới áp lực chuẩn bị khẩn cấp cho một thảm họa không có thật.
Sự thật phơi bày và bài học về trách nhiệm truyền thông
Trái ngược với sự hoang mang của dư luận, giới khoa học chính thống đã sớm lên tiếng bác bỏ kịch bản này khi chỉ ra rằng lực hấp dẫn từ các hành tinh khi thẳng hàng là không đáng kể. Trên thực tế, lực thủy triều mà Mặt trăng tác động lên Trái đất còn lớn hơn gấp nhiều lần tổng lực hấp dẫn của tất cả các hành tinh khác cộng lại, và việc liên kết hoạt động của Mặt trời với đứt gãy địa chất hoàn toàn thiếu bằng chứng thực nghiệm.
Khi ngày 10 tháng 3 năm 1982 trôi qua trong bình lặng mà không có bất kỳ địa chấn nào xảy ra, sự thật đã được phơi bày và cuốn sách chính thức trở thành một ví dụ điển hình về giả khoa học. Sự kiện để lại bài học sâu sắc về trách nhiệm của những người có chuyên môn khi đưa ra thông tin giật gân, đồng thời cảnh tỉnh vai trò của truyền thông trong việc ngừng ưu tiên những tiêu đề gây sốc để tránh tiếp tay cho các tin đồn thất thiệt.
