Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cảnh báo
Những gia đình có trẻ từ 6 tháng đến 3 tuổi đặc biệt lưu ý.
Ngày 4 tháng 5 năm 2026, báo Đời Sống Pháp Luật đăng tải bài viết với tiêu đề "Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cảnh báo". Nội dung như sau:
Cảnh báo viêm tai giữa ứ dịch, gặp nhiều ở trẻ 6 tháng đến 3 tuổi
Theo thông tin từ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, viêm tai giữa ứ dịch có thể đe doạ thính lực và ngôn ngữ của trẻ, nhưng nhiều gia đình đang chủ quan. Khác với viêm tai giữa cấp tính thường gây đau đớn dữ dội và sốt cao khiến cha mẹ dễ dàng phát hiện, viêm tai giữa ứ dịch (Otitis media with effusion - O.M.E) lại diễn biến âm thầm. Chính sự "thầm lặng" này khiến bệnh thường bị bỏ qua, dẫn đến những ảnh hưởng nghiêm trọng tới khả năng nghe và phát triển ngôn ngữ của trẻ.
Viêm tai giữa ứ dịch, hay còn gọi là viêm tai giữa không nung mủ, là tình trạng niêm mạc tai giữa bị viêm kèm theo tiết dịch. Dịch nhầy vô khuẩn ứ đọng mạn tính trong hòm tai nhưng lại không đi kèm các triệu chứng nhiễm trùng cấp tính, khiến phụ huynh rất khó nhận biết bằng mắt thường.
Bệnh thường gặp nhất ở trẻ từ 6 tháng đến 3 tuổi, nhưng trẻ lớn hơn vẫn có nguy cơ mắc phải. Tùy vào thời gian dịch tồn tại trong tai, bệnh được chia thành 3 thể: Thể cấp tính (Dưới 3 tuần); Thể bán cấp (Từ 3 tuần đến 3 tháng); Thể mạn tính (Kéo dài trên 3 tháng, giai đoạn này rất dễ để lại biến chứng).
BS Tăng Thị Minh Thu, Khoa Nhi, Bệnh viện TWQĐ 108 cho biết, trẻ nhỏ dễ mắc bệnh nguyên nhân chủ yếu do vòi nhĩ (ống nối tai giữa và họng) của trẻ chưa phát triển hoàn thiện, ngắn và nằm ngang hơn người lớn, khiến dịch dễ bị tắc nghẽn. Các yếu tố thúc đẩy bao gồm:
Nhiễm khuẩn hô hấp: Viêm mũi họng, cúm làm phù nề vòi nhĩ.
Viêm VA: VA quá phát gây chèn ép, bít tắc đường thoát tự nhiên của dịch tai giữa.
Yếu tố môi trường: Khói thuốc lá, khói bụi, phấn hoa hoặc các tác nhân gây dị ứng
Nguyên nhân khác: Trào ngược dạ dày thực quản, dị dạng bẩm sinh vùng vòm họng hay hàm mặt (hở hàm ếch), hoặc chấn thương áp lực (do đi máy bay, lặn sâu).
Dấu hiệu nhận biết: Đừng đợi con kêu đau mới đi khám!
Vì không gây đau, cha mẹ cần đặc biệt lưu tâm đến các thay đổi hành vi của con:
Giảm thính lực: Trẻ không quay đầu khi gọị, thường xuyên hỏi lại, hoặc xem tivi, điện thoại với âm lượng rất lớn.
Chậm phát triển ngôn ngữ: Trẻ chậm nói, nói ngọng hoặc phát âm không rõ chữ so với bạn bè cùng lứa.
Biểu hiện tại tai: Trẻ lớn có thể phàn nàn về cảm giác ù tai, đầy tai hoặc nghe thấy tiếng "lùng bùng", có cảm giác "có nước bên trong tai".
Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời
Nếu không được xử trí kịp thời, dịch ứ đọng kéo dài sẽ dẫn tới những tổn thương khó hồi phục:
Xơ nhĩ, xẹp nhĩ: Màng nhĩ bị co kéo, biến dạng hoặc hình thành túi co kéo màng nhĩ.
Cholesteatoma: Một khối u biểu bì lạc chỗ hình thành tại tai giữa hoặc xương chũm có khả năng tăng trưởng, ăn mòn phá hủy các cấu trúc xương tai gây mất thính lực vĩnh viễn và biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời.
Hệ lụy xã hội: Nghe kém trong giai đoạn vàng phát triển khiến trẻ phát âm sai, khó giao tiếp và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập.
Chẩn đoán và phương pháp điều trị
Khi nghi ngờ, trẻ cần được khám chuyên khoa Nhi - Tai mũi họng để được chẩn đoán:
Nội soi tai: Quan sát màu sắc và sự thay đổi của màng nhĩ.
Đo nhĩ lượng và đánh giá thính lực: Đánh giá chức năng vòi nhĩ, màng nhĩ, áp lực trong hòm tai, chuỗi xương con và mức độ nghe kém.
Phương pháp điều trị
Điều trị nội khoa: Sử dụng kháng sinh (nếu có nhiễm trùng), thuốc kháng Histamin, thuốc thông mũi hoặc Corticoid ngắn ngày để làm thông thoáng vòi nhĩ.
Điều trị ngoại khoa: Chỉ định khi điều trị thuốc không hiệu quả sau 4 tháng hoặc trẻ có dấu hiệu giảm thính lực nặng:
Nạo VA: Giúp giải phóng sự chèn ép vòi tai.
Đặt ống thông khí: Đây là thủ thuật nhỏ giúp hút dịch và cân bằng áp suất. Ống thường tự rơi ra sau 3-18 tháng, giúp trẻ hồi phục thính lực gần như lập tức.
Cách phòng ngừa cho trẻ
Để bảo vệ đôi tai của bé, chuyên gia khuyến cáo, cha mẹ nên:
Vệ sinh môi trường: Giữ nhà cửa thoáng mát, tuyệt đối không để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá.
Chăm sóc khi bơi lội: Vệ sinh tai khô ráo bằng khăn mềm hoặc bông thấm sau khi trẻ tắm hoặc bơi.
Điều trị triệt để: Không chủ quan với các đợt viêm mũi họng, cảm cúm.
Dinh dưỡng và tiêm phòng: Cho trẻ bú mẹ ít nhất 6 tháng đầu, tiêm chủng đầy đủ để tăng sức đề kháng. Khi bú bình, cần kê cao đầu, tránh để trẻ nằm phẳng dễ gây sặc, trớ dịch vào tai.
Báo Lao Động cũng đăng tải bài viết với tiêu đề "Viêm tai giữa ứ dịch, đánh cắp thính lực và ngôn ngữ của trẻ". Nội dung như sau:
BS Tăng Thị Minh Thu, khoa Nhi, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 chia sẻ, khác với viêm tai giữa cấp tính thường gây đau, sốt và dễ phát hiện, viêm tai giữa ứ dịch ở trẻ lại diễn biến âm thầm. Chính sự “im lặng” này khiến bệnh dễ bị bỏ qua, trong khi có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thính lực và quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ.
Viêm tai giữa ứ dịch là tình trạng tai giữa bị viêm, có dịch nhầy ứ đọng trong hòm tai nhưng không có biểu hiện nhiễm trùng cấp tính rõ ràng. Trẻ có thể không đau tai, không sốt, khiến phụ huynh khó nhận biết nếu không quan sát kỹ.
Bệnh thường gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 3 tuổi, song trẻ lớn hơn vẫn có nguy cơ mắc. Nguyên nhân chủ yếu là vòi nhĩ của trẻ còn ngắn, hẹp và nằm ngang hơn người lớn, khiến dịch dễ bị tắc nghẽn. Ngoài ra, viêm mũi họng, cúm, viêm VA, khói thuốc lá, khói bụi, dị ứng, trào ngược dạ dày thực quản hoặc dị dạng vùng hàm mặt cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Các bác sĩ khuyến cáo, cha mẹ không nên chờ đến khi trẻ kêu đau tai mới đưa đi khám. Những dấu hiệu cần lưu ý gồm: trẻ gọi không quay đầu, thường xuyên hỏi lại, mở tivi hoặc điện thoại âm lượng lớn, chậm nói, nói ngọng, phát âm không rõ. Trẻ lớn hơn có thể than ù tai, đầy tai hoặc cảm giác “lùng bùng” như có nước trong tai.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, dịch ứ đọng kéo dài có thể gây xơ nhĩ, xẹp nhĩ, co kéo màng nhĩ, thậm chí hình thành cholesteatoma – tổn thương có khả năng phá huỷ cấu trúc xương tai và gây mất thính lực. Nghe kém trong giai đoạn phát triển ngôn ngữ còn khiến trẻ phát âm sai, khó giao tiếp và ảnh hưởng đến học tập.
Khi nghi ngờ trẻ mắc bệnh, phụ huynh cần đưa trẻ đến chuyên khoa Nhi hoặc Tai mũi họng để được nội soi tai, đo nhĩ lượng và đánh giá thính lực. Tuỳ tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định điều trị nội khoa bằng thuốc hoặc can thiệp ngoại khoa như nạo VA, đặt ống thông khí nhằm dẫn lưu dịch và cân bằng áp suất tai giữa.
Để phòng bệnh, cha mẹ cần giữ môi trường sống sạch, thoáng, tránh khói thuốc lá; điều trị dứt điểm các bệnh viêm mũi họng, cảm cúm; giữ tai trẻ khô sau khi tắm, bơi; cho trẻ bú mẹ trong 6 tháng đầu và tiêm chủng đầy đủ. Với trẻ bú bình, nên kê cao đầu, tránh để trẻ nằm phẳng vì dễ gây sặc, trớ dịch lên vùng tai mũi họng.
