Vụ 900 'bé na' sổng chuồng trong lũ: Chủ trang trại lên tiếng về góc khuất ít người biết
Sau trận lũ lịch sử do bão Maysak gây ra tại Quảng Tây (Trung Quốc), hàng trăm con rắn sổng chuồng đã thu hút sự chú ý của dư luận. Phía sau sự cố này là câu chuyện về một ngành chăn nuôi đặc thù, những hộ nông dân mất trắng sau thiên tai và hành trình tìm hướng đi mới để tồn tại.
Những ngày gần đây, vụ việc khoảng 800-900 con rắn thoát ra ngoài sau khi chuồng trại bị nước lũ cuốn trôi tại thị trấn Vân Biểu, thành phố Hoành Châu, Quảng Tây (Trung Quốc) đã trở thành tâm điểm chú ý. Sự cố xảy ra sau trận mưa lũ lịch sử do ảnh hưởng của bão Maysak, đồng thời khiến nhiều người lần đầu biết đến ngành nuôi rắn quy mô lớn tại địa phương này.
Không chỉ gây thiệt hại về tài sản, trận lũ còn đẩy nhiều hộ nuôi rắn vào cảnh trắng tay, đồng thời làm dấy lên nhiều tranh luận trên mạng xã hội về nghề chăn nuôi vốn khá đặc biệt này.
Ngày 10/7, tại thị trấn Hiệu Y, thành phố Hoành Châu, bà Hoàng Tiểu Yến đứng nhìn trang trại nuôi rắn rộng khoảng 30 mẫu (gần 2 ha), cách hồ chứa nước Lục Lam khoảng 10 km, bị dòng nước lũ nhấn chìm.
Đã có hơn 10 năm gắn bó với nghề, nhưng đây là lần thứ hai trong vài năm trở lại đây bà phải chứng kiến toàn bộ thành quả lao động bị thiên tai xóa sạch.
Theo thông tin từ địa phương, mưa lớn do bão Maysak khiến đập hồ chứa nước Lục Lam xuất hiện vết nứt, nước lũ tràn xuống khu vực hạ lưu, nhấn chìm nhiều thôn xóm và các trang trại chăn nuôi.
Trận lũ không chỉ gây thiệt hại cho các hộ nuôi rắn mà còn khiến ngành nghề vốn ít được biết đến này được dư luận chú ý hơn.
Trong giới chuyên môn tại Trung Quốc vẫn lưu truyền câu nói: “Nuôi rắn Trung Quốc nhìn vào Quảng Tây, nuôi rắn Quảng Tây nhìn vào Hoành Châu.” Tuy nhiên, ngoài những người trong ngành, rất ít người biết Hoành Châu là một trong những trung tâm nuôi rắn lớn nhất cả nước.
Tại đây, nhiều hộ dân kết hợp trồng cây ăn quả với nuôi rắn để tăng thu nhập. Có người chỉ nuôi vài trăm con, nhưng cũng không ít hộ nuôi từ 4.000 đến 5.000 con và quy mô này vẫn chỉ được xem là mức trung bình.
Ông Trương, một hộ nuôi rắn tại địa phương, cho biết gia đình đang nuôi khoảng 4.000 con thì trận lũ ập đến.
“Rắn đều được nuôi trong chuồng kín, nước ngập nên chúng cũng không chạy thoát ra ngoài được.” Ông nói với nụ cười đầy chua chát và cho rằng thiệt hại của mình vẫn còn ít hơn nhiều hộ nuôi trên 10.000 con.
Không chỉ mất đàn rắn, hơn 400 mẫu chuối và đu đủ của gia đình ông cũng bị nước lũ cuốn trôi. Thiệt hại được ước tính vượt 500.000 nhân dân tệ (khoảng 1,75 tỷ đồng).
Theo người dân địa phương, việc gắn bó với nghề nuôi rắn xuất phát từ hiệu quả kinh tế.
“Trồng mười mẫu đất không bằng nuôi một nhà rắn.” Đây là cách nhiều người dân lý giải vì sao nghề này vẫn tồn tại nhiều năm qua.
Quảng Tây là vùng sản xuất trái cây lớn nhưng nông sản thường xuyên chịu cảnh được mùa mất giá. Trong bối cảnh đó, nuôi rắn trở thành nguồn thu nhập giúp nhiều gia đình bù đắp rủi ro từ sản xuất nông nghiệp.
Theo số liệu từng được truyền thông Trung Quốc công bố năm 2011, chi phí nuôi một con rắn ráo khoảng 150 nhân dân tệ, nhưng sau một năm có thể bán với giá khoảng 500 nhân dân tệ.
Đến năm 2020, Quảng Tây có gần 20 triệu con rắn nuôi, khoảng 14.000 cơ sở nhân giống cùng hơn 37.000 người tham gia ngành nghề này.
Tuy nhiên, cũng trong năm 2020, ngành nuôi rắn tại Trung Quốc chịu cú sốc lớn khi nước này ban hành lệnh cấm nghiêm ngặt đối với hoạt động tiêu thụ động vật hoang dã.
Ông Trương nhớ lại thời điểm đó, toàn bộ rắn nuôi lấy thịt của gia đình đều được chính quyền thu mua và xử lý tập trung.
Chính quyền Quảng Tây đã bố trí hơn 600 triệu nhân dân tệ từ quỹ hỗ trợ để bồi thường cho các hộ nuôi hợp pháp. Tổng cộng có 11,88 triệu kg rắn được xử lý, trong đó hơn 6,29 triệu kg bị tiêu hủy an toàn, đồng thời 992 trang trại buộc phải chuyển đổi mô hình sản xuất.
Sau biến cố này, nhiều hộ chăn nuôi tìm hướng đi mới.
Bà Hoàng Tiểu Yến chuyển sang phát triển rắn phục vụ lĩnh vực dược liệu, đồng thời sản xuất các sản phẩm như mật rắn và vòng tay làm từ xương rắn.
Theo bà, đến năm ngoái doanh thu của công ty đã đạt khoảng 5 triệu nhân dân tệ.
Trong khi đó, Quảng Tây cũng ban hành các quy định mới, xác định việc nhân giống nhân tạo các loài rắn phục vụ y học, nghiên cứu khoa học và triển lãm là hoạt động hợp pháp.
Từ hơn 30.000 trang trại nhỏ lẻ trước đây, ngành này dần được tái cơ cấu còn hơn 300 doanh nghiệp quy mô lớn. Sản lượng rắn thương phẩm hằng năm cũng phục hồi lên hơn 30 triệu con.
Sau trận lũ vừa qua, bà Hoàng Tiểu Yến tiếp tục tính đến một hướng đi khác là phát triển rắn cảnh.
Bà cho biết trước đó đã nhập một số giống rắn để nhân giống thử nghiệm, đồng thời xây dựng mạng lưới hợp tác với các cửa hàng thú cưng bò sát trên toàn quốc.
Theo Sách trắng về ngành thú cưng Trung Quốc năm 2025, năm 2024 nước này có khoảng 17,07 triệu người nuôi thú cưng độc lạ, quy mô thị trường tiến gần 10 tỷ nhân dân tệ. Trong đó, phân khúc rắn cảnh chiếm khoảng 51,6%.
Dù vậy, các chuyên gia cho rằng lĩnh vực này vẫn đối mặt nhiều thách thức.
Ông Vương Tạo Lan, chuyên gia thuộc Học viện Khoa học Xã hội Quảng Tây, nhận định thú cưng bò sát hiện chưa nằm trong diện được hỗ trợ chính sách chính thức. Ngoài ra, phần lớn các giống rắn cảnh phổ biến trên thị trường đều có nguồn gốc từ nước ngoài.
Theo bà Hoàng Tiểu Yến, người nuôi rắn địa phương vẫn cần thay đổi tư duy, đồng thời cần những doanh nghiệp lớn tiên phong để dẫn dắt thị trường.
Sau vụ trang trại bị nước lũ cuốn trôi, nhiều hộ nuôi cũng bày tỏ mong muốn xã hội nhìn nhận khách quan hơn về nghề này.
Ông Trương cho biết sau khi thông tin rắn sổng chuồng lan truyền, ông nhận được nhiều cuộc gọi chất vấn vì sao không sơ tán đàn rắn trước khi lũ đến.
“Việc sơ tán người khi đó đã vô cùng gian nan rồi, làm sao còn tâm trí đâu mà lo cho đàn rắn”, ông chia sẻ.
Theo nhiều người dân, trận lũ không chỉ cuốn trôi tài sản mà còn khiến cả ngành nuôi rắn một lần nữa đứng trước bước ngoặt mới. Từ nuôi thương phẩm, chuyển sang dược liệu và nay là hướng phát triển rắn cảnh, những người làm nghề vẫn đang tìm cách thích nghi để tiếp tục tồn tại sau những biến cố liên tiếp.
Tác giả: Bảo Thoa
Theo Tạp chí Sở Hữu Trí Tuệ & Sáng Tạo (Đăng 14/7/2026 | 13:53)
