39 ca mắc, 13 ca tử vong do Hanta virus: Xuất hiện 1 biến thể có thể lây truyền từ người sang người
Andes - biến chủng của Hanta virus tiếp tục được giới chuyên môn theo dõi chặt chẽ sau khi WHO ghi nhận chùm ca nhiễm liên quan tàu du lịch MV Hondius.
Ngày 11 tháng 5 năm 2026, tạp chí Phụ Nữ Mới đăng tải bài viết với tiêu đề "39 ca mắc, 13 ca tử vong do Hanta virus: Xuất hiện 1 biến thể có thể lây truyền từ người sang người". Nội dung như sau:
Chile ghi nhận 39 ca mắc, 13 trường hợp tử vong do virus Hanta
Từ đầu năm đến nay, Chile ghi nhận ít nhất 39 ca mắc và 13 trường hợp tử vong do Hantavirus, tương ứng tỷ lệ tử vong là 33%, tăng mạnh so với năm ngoái, theo số liệu Bộ Y tế.
Các ca nhiễm được ghi nhận tại 9 trên tổng số 16 vùng của cả nước, tập trung chủ yếu ở khu vực miền Trung và miền Nam gồm: Metropolitana (vùng thủ đô), O'Higgins, Maule, Ñuble, Bío Bío, La Araucanía, Los Ríos, Los Lagos và Aysén.
Hãng thông tấn EFE dẫn số liệu từ Bộ Y tế cho hay năm 2025, Chile ghi nhận 44 ca mắc và 8 ca tử vong, với tỷ lệ tử vong là 18%. Các dữ liệu dịch tễ học công cộng cho thấy trong giai đoạn 5 năm từ 2020 đến 2024, mỗi năm nước này có từ 30 đến 70 ca nhiễm, với tỷ lệ tử vong trung bình trong giai đoạn này là 26%.
Bộ Y tế Chile nhận định: "Tỷ lệ tử vong tăng cao trong năm nay có thể liên quan đến tình trạng sức khỏe riêng của từng bệnh nhân và tính thời điểm trong việc chẩn đoán. Điều này càng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đi khám bác sĩ ngay khi xuất hiện bất kỳ triệu chứng nghi ngờ nào".
Biến thể Andes, một trong những chủng nguy hiểm nhất có khả năng lây truyền từ người sang người, hiện chiếm ưu thế tại Chile và Argentina. Đây cũng là khu vực khởi hành của tàu du lịch MV Hondius vào ngày 1/4 vừa qua, nơi vừa ghi nhận một đợt bùng phát Hantavirus khiến 8 người nhiễm, trong đó có 3 ca tử vong.
Đường lây truyền đáng sợ của virus Hanta
Virus Hanta là một nhóm virus lây từ động vật sang người, “trú ngụ” tự nhiên trong các loài gặm nhấm như chuột và có thể âm thầm truyền sang con người khi tiếp xúc với môi trường bị nhiễm. Thuộc họ Hantaviridae trong bộ Bunyavirales, mỗi chủng Hantavirus thường gắn với một loài vật chủ riêng, nơi chúng tồn tại nhưng gần như không gây biểu hiện rõ rệt.
Theo thống kê từ WHO, tính đến tuần dịch tễ thứ 47 năm 2025, khu vực châu Mỹ ghi nhận 229 ca mắc, trong đó có 59 ca tử vong, tỷ lệ tử vong lên đến 25,7%. Tại châu Âu, năm 2023 có 1.885 ca nhiễm, tương đương 0,4 ca trên 100.000 dân. Riêng Đông Á, đặc biệt là Trung Quốc và Hàn Quốc, mỗi năm vẫn ghi nhận hàng nghìn ca sốt xuất huyết do Hantavirus kèm hội chứng thận.
Theo Bác sỹ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa VNVC, các loài gặm nhấm như chuột đồng, chuột cổ vàng là ổ chứa tự nhiên của virus Hanta. Virus có thể tồn tại và lưu hành trong quần thể chuột mà không gây triệu chứng rõ ràng. Sự bùng phát ở người thường liên quan đến sự gia tăng số lượng chuột theo mùa hoặc theo điều kiện môi trường thuận lợi, chẳng hạn những năm mùa màng bội thu khiến nguồn thức ăn dồi dào, làm quần thể gặm nhấm phát triển mạnh.
Khi mật độ chuột tăng cao, tỷ lệ nhiễm virus trong đàn cũng có thể tăng theo. Sau khi nhiễm, chuột bắt đầu thải virus ra môi trường sau vài ngày và có thể kéo dài trong nhiều tuần, làm tăng nguy cơ lây nhiễm cho con người, đặc biệt tại khu dân cư hoặc nơi sinh hoạt của người dân.
Virus Hanta lây sang người chủ yếu qua đường hô hấp khi hít phải bụi hoặc khí dung chứa virus từ nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh. Ngoài ra, người cũng có thể bị lây khi tiếp xúc trực tiếp với chuột hoặc các bề mặt bị nhiễm rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Một số trường hợp hiếm hơn có thể do bị chuột cắn.
Các hoạt động như dọn dẹp kho chứa, nhà kho kín, làm nông nghiệp, lâm nghiệp hoặc sinh sống trong khu vực có nhiều chuột đều làm tăng nguy cơ phơi nhiễm.
Khả năng lây truyền từ người sang người nhìn chung rất hiếm, chỉ ghi nhận với một số chủng như virus Andes tại châu Mỹ và thường xảy ra khi có tiếp xúc gần gũi, kéo dài, đặc biệt trong giai đoạn đầu của bệnh.
Vì sao virus Andes đặc biệt nguy hiểm trong nhóm Hantavirus?
TS.BS Lê Xuân Luật, BVĐK Tâm Anh cho biết, virus Andes là một biến thể thuộc nhóm Hantavirus, được ghi nhận có khả năng lây truyền từ người sang người khi tiếp xúc gần, khác với phần lớn chủng Hantavirus chủ yếu lây từ động vật gặm nhấm sang người. Virus này có thể gây hội chứng phổi do Hantavirus với nguy cơ diễn tiến nhanh sang suy hô hấp nặng nếu không được phát hiện và theo dõi kịp thời.
Theo thông tin hiện nay, Andes tiếp tục được giới chuyên môn theo dõi chặt chẽ sau khi WHO ghi nhận chùm ca nhiễm liên quan tàu du lịch MV Hondius. Các ca bệnh xuất hiện trong môi trường sinh hoạt tập trung cho thấy nguy cơ lây nhiễm khi tiếp xúc gần kéo dài, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát dịch tễ và kiểm soát lây nhiễm theo khuyến cáo y khoa.
"Một trong những yếu tố khiến Andes được giới chuyên môn theo dõi chặt chẽ là tốc độ diễn tiến bệnh nhanh và tỷ lệ tử vong cao. Sau giai đoạn đầu với các triệu chứng giống cúm như sốt, đau cơ, mệt mỏi, người bệnh có thể nhanh chóng chuyển sang phù phổi cấp, suy hô hấp, sốc tim và suy đa cơ quan.
Các nghiên cứu cho thấy Andes viruss có thể tồn tại với tải lượng cao trong dịch tiết của người bệnh, làm tăng nguy cơ lây truyền khi tiếp xúc gần trong thời gian dài hoặc không gian kín. Đây là điểm khác biệt quan trọng khiến chủng virus này được đánh giá có nguy cơ dịch tễ cao hơn nhiều chủng khác", bác sĩ Luật nhấn mạnh.
Triệu chứng nhiễm virus Andes
Triệu chứng nhiễm thường tiến triển nhanh theo từng giai đoạn, các dấu hiệu thường gặp:
- Giai đoạn sớm: Người bệnh thường xuất hiện sốt, đau cơ, mệt mỏi, đau đầu hoặc cảm giác kiệt sức toàn thân. Một số trường hợp có thể kèm buồn nôn, đau bụng hoặc khó chịu đường tiêu hóa nhẹ, dễ nhầm lẫn với các bệnh nhiễm virus thông thường.
- Giai đoạn tiến triển nặng: Sau vài ngày, Andes có thể gây tổn thương phổi và tim mạch với các biểu hiện như ho, khó thở tăng nhanh, tụt oxy máu, tức ngực hoặc rối loạn ý thức. Đây là giai đoạn bệnh có nguy cơ diễn tiến nặng rất nhanh.
- Dấu hiệu cảnh báo nguy kịch: Người bệnh có thể xuất hiện suy hô hấp cấp, tụt huyết áp, sốc tuần hoàn và suy đa cơ quan, cần được hồi sức tích cực ngay lập tức để duy trì chức năng sống.
Theo TS.BS Lê Xuân Luật, người có nguy cơ phơi nhiễm Virus Andes hoặc xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ cần được thăm khám sớm do bệnh có thể nhanh chóng tiến triển thành suy hô hấp nặng.
Báo VOV cũng đăng tải bài viết với tiêu đề "Virus Hanta dễ nhầm với cúm thông thường nhưng có thể chuyển nặng rất nhanh". Nội dung như sau:
Cho đến nay, sau hơn 1 tuần công bố dịch, có 8 người được xác định nhiễm virus Hanta, trong đó có 5 người đã rời khỏi tàu và 3 người đã thiệt mạng. Các chuyên gia cho hay dù căn bệnh này không mới, nhưng nguy hiểm ở chỗ triệu chứng ban đầu rất dễ nhầm với cúm thông thường, trong khi bệnh có thể chuyển nặng gây suy hô hấp cấp, sốc tuần hoàn và tử vong chỉ trong vài giờ.
Bệnh diễn tiến chuyển nặng nhanh, dễ nhầm lẫn với cảm cúm
Chùm ca bệnh đáng chú ý nhất hiện nay xuất hiện trên một tàu du lịch quốc tế khởi hành từ Argentina đầu tháng 4/2026 chở 147 hành khách đi qua nhiều khu vực sinh thái đặc biệt như Nam Cực, đảo Nam Georgia, Tristan da Cunha và Saint Helena.
Đến nay đã có 3 trường hợp tử vong. Các bệnh nhân ban đầu chỉ sốt, đau bụng, buồn nôn nhưng nhanh chóng chuyển sang viêm phổi nặng, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS) và sốc tuần hoàn. Điều khiến giới chuyên môn lo ngại là khả năng lây truyền từ người sang người của chủng Andes virus, đặc tính hiếm gặp nhưng từng được ghi nhận tại Nam Mỹ.
Theo ThS Nguyễn Quốc Thái, Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, virus Hanta là nhóm virus RNA thuộc họ Hantaviridae, tồn tại tự nhiên chủ yếu ở các loài gặm nhấm như chuột cống, chuột đồng, chuột nhắt… Virus có thể sống lâu dài trong cơ thể vật chủ mà không gây bệnh cho chúng, nhưng đặc biệt nguy hiểm khi lây sang người.
Virus Hanta được chia thành hai nhóm chính. Nhóm "Thế giới cũ" phổ biến ở châu Á và châu Âu, thường gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS). Trong khi đó nhóm "Thế giới mới" tại châu Mỹ gây hội chứng tim phổi do vi rút Hanta (HPS/HCPS), đây là thể bệnh có tỉ lệ tử vong lên tới 40–50%.
"Điểm đáng sợ nhất của bệnh là tốc độ diễn tiến rất nhanh. Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, đau cơ như cúm nhưng sau đó nhanh chóng rơi vào suy hô hấp cấp, phù phổi, tụt huyết áp và sốc tim", bác sĩ Thái cho biết.
Chuyên gia cảnh báo nguy cơ phơi nhiễm virus Hanta từ môi trường có nhiều chuột
Không giống nhiều bệnh truyền nhiễm khác lây qua muỗi hay côn trùng, virus Hanta chủ yếu lây sang người khi hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh.
Nguy cơ thường xuất hiện khi người dân dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại, kho thóc hoặc những nơi có nhiều phân chuột nhưng quét khô, dùng chổi hoặc máy hút bụi khiến virus phát tán vào không khí. Virus cũng có thể lây qua vết cắn của chuột hoặc khi vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang bệnh.
Theo TS.BS Đoàn Thu Trà, quyền Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cũng như vắc xin phòng bệnh do virus Hanta gây ra. Vì vậy việc điều trị chủ yếu dựa vào hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ.
Trong các trường hợp nặng, bệnh nhân có thể phải thở máy, lọc máu hoặc can thiệp ECMO (hệ thống tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể) để duy trì sự sống. "Không có thuốc điều trị tận gốc, nên phát hiện muộn sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong", bác sĩ Trà nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh Hanta mới trong đợt cảnh báo hiện tại. Trước đó vào khoảng năm 2012 từng có ghi nhận một số ca nhiễm rải rác phía Nam. Tuy nhiên nguy cơ xuất hiện ca bệnh là hoàn toàn hiện hữu do quần thể chuột và các loài gặm nhấm tại Việt Nam rất phổ biến, sinh sống sát khu dân cư.
Một số nghiên cứu dịch tễ học (như nghiên cứu huyết thanh năm 2025 trên nhóm người chăn nuôi động vật hoang dã tại một vài tỉnh thành) đã phát hiện tỉ lệ nhỏ người dân có kháng thể chống lại virus Hanta, cho thấy họ đã từng vô tình phơi nhiễm với mầm bệnh này trong tự nhiên.
Vì vậy dù bệnh hiếm gặp, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không được chủ quan. Biện pháp tốt nhất hiện nay là kiểm soát chuột, giữ vệ sinh nhà cửa, bịt kín khe hở ngăn chuột vào nhà, giữ vệ sinh môi trường và đặc biệt luôn xịt ẩm, đeo găng tay, khẩu trang thay vì quét khô khi dọn dẹp những khu vực nghi ngờ có phân chuột.
Bác sĩ Trà cũng cho biết thêm hệ thống y tế Việt Nam hiện có đủ năng lực xét nghiệm và chẩn đoán nếu xuất hiện ca nghi ngờ nhiễm bệnh.
Nếu xuất hiện sốt cao, đau cơ, khó thở sau khi làm việc ở kho bãi, đồng ruộng hoặc môi trường có nhiều chuột, người dân cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám, tránh chủ quan vì bệnh có thể diễn tiến rất nhanh.
