Thực hiện quyết toán thuế TNCN năm 2026: Quy định mới người dân bắt buộc phải biết
Quyết toán thuế TNCN năm 2026 sẽ có một thay đổi quan trọng, tác động tới hầu hết người lao động và hộ kinh doanh. Chỉ một chi tiết nếu không để ý, người nộp thuế có thể gặp khó khăn trong quá trình kê khai, theo dõi nghĩa vụ và giảm trừ thuế.
Chuyên trang An ninh tiền tệ ngày 10/1/2026 đưa tin: "Thực hiện quyết toán thuế TNCN năm 2026: Quy định mới người dân bắt buộc phải biết", cho biết:
Khi thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) năm 2026, người nộp thuế trên cả nước sẽ áp dụng một quy định mới quan trọng: sử dụng số định danh cá nhân thay cho mã số thuế trong toàn bộ giao dịch với cơ quan thuế. Đây là thay đổi mang tính nền tảng trong quản lý thuế, tác động trực tiếp đến cá nhân, hộ gia đình và hộ kinh doanh.
Theo Cục Thuế (Bộ Tài chính), từ ngày 1/7/2025, công dân Việt Nam đã được cấp số định danh cá nhân theo Luật Căn cước công dân sẽ sử dụng chính số này thay thế mã số thuế khi thực hiện các thủ tục liên quan đến thuế. Đến kỳ quyết toán TNCN năm 2026, quy định này sẽ được áp dụng đồng bộ trên toàn hệ thống.
Không chỉ cá nhân nộp thuế TNCN, quy định mới còn mở rộng sang hộ gia đình, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Theo đó, các đối tượng này sẽ sử dụng số định danh cá nhân của người đại diện để kê khai, nộp và quyết toán thuế, thay vì mỗi địa điểm hoặc mỗi hoạt động lại gắn với một mã số thuế riêng như trước. Ngay cả hộ kinh doanh có nhiều địa điểm hoạt động cũng chỉ sử dụng một số định danh cá nhân duy nhất.
Với những trường hợp chưa từng có mã số thuế, hộ kinh doanh sẽ thực hiện đăng ký thuế đồng thời với đăng ký kinh doanh tại cơ quan đăng ký kinh doanh. Cá nhân không thuộc hộ kinh doanh phải đăng ký thuế trước khi phát sinh nghĩa vụ nộp ngân sách. Khi đăng ký, người nộp thuế cần kê khai chính xác họ và tên, ngày tháng năm sinh và số định danh cá nhân; các thông tin này phải trùng khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Sau khi được xác nhận, số định danh cá nhân sẽ chính thức trở thành mã số thuế duy nhất.
Đối với các cá nhân đã được cấp mã số thuế trước ngày 1/7/2025, nếu thông tin cá nhân đã khớp đúng, cơ quan thuế sẽ tự động chuyển đổi sang số định danh cá nhân, không phát sinh thêm thủ tục hành chính. Trường hợp dữ liệu chưa khớp, mã số thuế cũ sẽ chuyển sang trạng thái chờ cập nhật; người nộp thuế cần điều chỉnh thông tin để đồng bộ dữ liệu trước khi tiếp tục giao dịch.
Sau khi hoàn tất chuyển đổi, số định danh cá nhân sẽ thay thế hoàn toàn mã số thuế cũ, được sử dụng thống nhất trong quyết toán thuế TNCN, theo dõi giảm trừ người phụ thuộc và quản lý toàn bộ nghĩa vụ thuế phát sinh. Với những cá nhân từng có nhiều mã số thuế, cơ quan thuế sẽ thực hiện hợp nhất các mã này dựa trên số định danh cá nhân.
Người nộp thuế có thể tra cứu toàn bộ mã số thuế cũ và nghĩa vụ liên quan trên hệ thống thuế điện tử, đăng nhập bằng VNeID cấp độ 2. Đáng chú ý, hóa đơn, chứng từ và hồ sơ thuế đã phát sinh trước đây vẫn giữ nguyên giá trị, không phải điều chỉnh hay kê khai lại.
Báo Vietnamnet trước đó đăng tin: "Cách tính thuế thu nhập cá nhân mới nhất 2026 theo mức giảm trừ gia cảnh mới", cho biết tùy thuộc vào tình trạng cư trú, cách xác định số thuế phải nộp sẽ có sự khác nhau.
Từ năm 2026, thuế thu nhập cá nhân (TNCN) vẫn được tính theo biểu thuế lũy tiến từng phần, nhưng mức giảm trừ gia cảnh được điều chỉnh tăng và biểu thuế được cơ cấu lại, qua đó giúp nhiều người nộp thuế giảm số thuế phải nộp so với trước.
Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh mới được quy định như sau:
Với bản thân người nộp thuế: Giảm trừ gia cảnh tăng từ 11 triệu đồng/tháng lên 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương tăng từ 132 triệu đồng/năm lên 186 triệu đồng/năm).
Với mỗi người phụ thuộc: Tăng từ 4,4 triệu đồng/tháng/mỗi người phụ thuộc lên 6,2 triệu đồng/tháng/mỗi người phụ thuộc.
Cùng với đó, biểu thuế lũy tiến từng phần cũng có sự thay đổi so với trước đây khi thu gọn từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, đồng thời nới rộng khoảng cách giữa các bậc thuế. Theo đó, các mức thuế suất lần lượt là 5%, 10%, 20%, 30% và 35%.
Mức thuế suất 5% áp dụng cho thu nhập tính thuế đến 10 triệu đồng/tháng, trong khi mức cao nhất 35% áp dụng cho phần thu nhập vượt 100 triệu đồng/tháng.
Cách tính thuế thu nhập cá nhân mới nhất 2026
Thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công năm 2026 được thực hiện theo quy định của Luật Thuế TNCN 2025. Tùy thuộc vào tình trạng cư trú, cách xác định số thuế phải nộp sẽ có sự khác nhau.
Cách tính thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân cư trú:
Theo Điều 8 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, thuế TNCN từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được xác định dựa trên thu nhập tính thuế và thuế suất.
Công thức tính thuế:
Thuế thu nhập cá nhân = Thu nhập tính thuế x Thuế suất
Thu nhập tính thuế:
Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế - Các khoản giảm trừ
Trong đó: Thu nhập chịu thuế = Tổng thu nhập từ tiền lương, tiền công - Các khoản thu nhập được miễn thuế.
Các khoản giảm trừ bao gồm: Giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng; giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng/người; các khoản bảo hiểm bắt buộc theo quy định.
Thuế suất được áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần. Thời điểm xác định thu nhập tính thuế là thời điểm tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập hoặc thời điểm người nộp thuế thực tế nhận được tiền lương, tiền công.
Ví dụ: Một cá nhân có tiền lương tháng là 30 triệu đồng; bảo hiểm bắt buộc là 3 triệu đồng và không có người phụ thuộc.
Như vậy, thu nhập tính thuế = 30 - 15,5 - 3 = 11,5 triệu đồng
Cách tính thuế TNCN như sau:
10 triệu đồng đầu tiên: 10 triệu đồng x 5% = 500.000 đồng
1,5 triệu đồng còn lại: 1,5 triệu đồng x 10% = 150.000 đồng
Tổng thuế TNCN cá nhân phải nộp là 650.000 đồng/tháng
Cách tính thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân không cư trú:
Theo Điều 21 Luật Thuế TNCN 2025, thuế TNCN đối với cá nhân không cư trú được tính theo thuế suất cố định 20%, không áp dụng giảm trừ gia cảnh.
Công thức tính thuế:
Thuế TNCN = Tổng tiền lương, tiền công x 20%
Khoản thu nhập này được xác định là số tiền cá nhân không cư trú nhận được khi thực hiện công việc tại Việt Nam, không phân biệt nơi chi trả thu nhập.
Mức thu nhập nêu trên là thu nhập đã loại trừ các khoản như: đóng bảo hiểm bắt buộc, quỹ hưu trí tự nguyện; khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học; các khoản thu nhập được miễn thuế TNCN; một số khoản không tính thuế như phụ cấp, trợ cấp, tiền ăn giữa ca...
