Phong tỏa, tịch thu 193 hiện vật bằng vàng, nặng gần 70kg do một người nông dân đào được trên vách đá dựng đứng
Một phát hiện tình cờ tại huyện Pinglu Xian, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc vào năm 1979 đã hé lộ kho báu quy mô lớn gồm 193 hiện vật bằng vàng có niên đại từ thời nhà Đường. Đây là những bằng chứng vật chất vô giá cung cấp thêm tư liệu về giai đoạn lịch sử đầy biến động của cuộc Loạn An Sử.
Phát hiện tình cờ của người nông dân trên sườn núi
Vào tháng 4 năm 1979, tại thôn Tunjungou, huyện Pinglu Xian, anh thanh niên Hei Yun (khi đó 25 tuổi) cùng các xã viên địa phương lên sườn núi thu gom cỏ xuân làm thức ăn cho gia súc. Do các bụi cỏ ở gần đã bị khai thác hết, Hei Yun đã chủ động cầm liềm leo lên đỉnh một vách đá dựng đứng, nơi có ít người đặt chân tới và cỏ mọc dày hơn hẳn.
Trong lúc đào gốc cỏ, Hei Yun bất ngờ chạm phải một vật cứng nằm dưới lớp đất. Sau khi đào sâu hơn, ông phát hiện ra một chiếc hộp gỗ đã mục nát gần như hoàn toàn, bên trong lộ ra những vật thể màu vàng ánh xanh. Tiếp tục khai quật tại chỗ, ông lần lượt tìm thấy các thỏi vàng, lá vàng, vòng vàng cùng nhiều đồ trang sức được chôn giấu tập trung tại đây với khối lượng khổng lồ.
193 hiện vật bằng vàng được tìm thấy (Ảnh minh họa được tạo bởi AI)
Hei Yun mang toàn bộ số hiện vật xuống núi. Ban đầu, do chưa nhận thức đầy đủ về giá trị lịch sử, một số người dân có ý định giữ lại sử dụng hoặc đem chế tác lại. Tuy nhiên, khi các hiện vật được đưa tới hợp tác xã địa phương để kiểm định, kết quả cho thấy hàm lượng vàng bên trong rất cao, đồng thời trên bề mặt nhiều khối vàng có xuất hiện các chữ khắc cổ.
Cơ quan chức năng phong tỏa hiện trường và tịch thu kho báu
Ngay sau khi nhận được báo cáo, chính quyền và các cơ quan chuyên môn đã lập tức cử một nhóm chuyên gia xuống phong tỏa hiện trường và tiến hành xác minh. Hei Yun cùng người dân địa phương cũng phối hợp thuật lại toàn bộ quá trình phát hiện để hỗ trợ công tác nghiên cứu.
Kết quả kiểm kê và thu thập cho thấy tổng số lượng báu vật lên tới 193 hiện vật bằng vàng, riêng phần do Hei Yun tìm thấy đã nặng tới gần 68,5kg. Kết quả phân tích thành phần kim loại xác định phần lớn các hiện vật có độ tinh khiết cao với hàm lượng vàng vượt quá 95%.
Các thỏi vàng được tìm thấy có hình dáng và kích thước khác nhau
Giá trị lịch sử vô giá liên quan đến cuộc Loạn An Sử
Qua công tác giám định khảo cổ chuyên sâu, chuyên gia Tao Zhenggang xác nhận trên một hiện vật có khắc dòng chữ "Qianyuan Yuan Nian", nghĩa là năm đầu tiên thuộc niên hiệu Qianyuan của Hoàng đế Đường Túc Tông, tương ứng với năm 758 sau Công nguyên. Đây chính là giai đoạn cuộc Loạn An Sử đang diễn ra vô cùng ác liệt trên nhiều vùng lãnh thổ của nhà Đường.
Đặc biệt, năm thỏi vàng có mang minh văn được giới chuyên môn đánh giá là những bảo vật vô giá vì chúng ghi lại trực tiếp thông tin về nhân vật, chức tước và bối cảnh thời đại. Dù không ghi rõ tên người sở hữu, các chức danh xuất hiện trên chữ khắc cho thấy số vàng này từng lưu thông trong hệ thống hành chính và quan lại thời bấy giờ. Trên bề mặt của nhiều thỏi vàng vẫn còn lưu lại các vết va đập, được cho là dấu tích của hoạt động kiểm định hàm lượng vàng trong thời cổ đại. Phần lớn số vàng này được luyện trực tiếp từ vàng mỏ sau khi loại bỏ tạp chất rồi đúc thành phẩm, khiến hình dáng của chúng tương đối thô sơ.
Trên bề mặt của các thỏi vàng có khắc chữ
Giới khảo cổ nhận định kho vàng này có liên hệ trực tiếp đến thời kỳ chiến loạn. Trong bối cảnh chiến tranh kéo dài giữa quân nổi dậy và triều đình, lượng lớn tài sản liên tục được vận chuyển qua lại giữa các khu vực từ Lạc Dương tới Sơn Tây. Nhiều khả năng chủ nhân của số vàng này đã vội vã chôn giấu tài sản tại vùng núi hoang vắng ở Pinglu để tránh tai mắt của quân lính nhưng sau đó đã gặp nạn và không còn cơ hội quay trở lại lấy.
Sau khi hoàn thành công tác nghiên cứu và phân loại, các hiện vật mang minh văn cùng những bảo vật có giá trị khảo cổ đặc biệt nhất đã được đưa vào bộ sưu tập của Bảo tàng Sơn Tây để trưng bày phục vụ khách tham quan. Các hiện vật còn lại được bàn giao cho các cơ quan chuyên trách tiếp nhận và bảo quản theo đúng quy định của nhà nước.
Hoa Ly
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 27/06/2026 | 10:05)
