Loại nước "nuôi tế bào ung thư", uống mỗi ngày có thể tăng gấp 6 lần nguy cơ: Nhiều người Việt hay dùng
Thói quen uống nhiều và duy trì trong nhiều năm tạo ra khác biệt rõ rệt về nguy cơ.
Thói quen thưởng thức trà, cà phê hay các loại nước thảo mộc nóng từ lâu đã trở thành một phần trong nhịp sống của nhiều người. Một tách đồ uống bốc khói không chỉ mang lại cảm giác thư giãn, ấm áp mà còn giúp nhiều người bắt đầu ngày mới đầy hứng khởi. Tuy nhiên, đằng sau sự dễ chịu ấy là một vấn đề sức khỏe đang nhận được nhiều sự quan tâm của giới chuyên môn: Liệu việc thường xuyên uống đồ quá nóng có thể gây hại cho thực quản và làm tăng nguy cơ ung thư?
Các nghiên cứu hiện nay chưa tìm thấy bằng chứng thuyết phục về mối liên hệ giữa đồ uống nóng và ung thư vòm họng. Đối với ung thư dạ dày, kết quả nghiên cứu vẫn còn chưa thống nhất. Tuy nhiên, với ung thư thực quản – cơ quan dẫn thức ăn và đồ uống từ miệng xuống dạ dày – nhiều bằng chứng cho thấy nhiệt độ đồ uống có thể là một yếu tố nguy cơ đáng lưu ý.
Năm 2016, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), đơn vị trực thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đã xếp việc tiêu thụ đồ uống ở nhiệt độ trên 65°C vào nhóm 2A, tức nhóm "có thể gây ung thư cho con người". Đáng chú ý, phân loại này nhấn mạnh rằng yếu tố rủi ro nằm ở nhiệt độ của đồ uống, chứ không phải ở bản thân trà, cà phê hay bất kỳ loại thức uống cụ thể nào.
Kết luận của IARC chủ yếu dựa trên dữ liệu nghiên cứu tại Nam Mỹ, nơi người dân có thói quen uống maté – một loại nước thảo mộc truyền thống – ở nhiệt độ khoảng 70°C. Các nghiên cứu ghi nhận những người thường xuyên uống maté rất nóng có nguy cơ mắc ung thư thực quản cao hơn đáng kể.
Những nghiên cứu sau đó tại Trung Đông, châu Phi và một số quốc gia châu Á cũng ghi nhận xu hướng tương tự ở nhóm có thói quen uống đồ uống ở mức nhiệt "rất nóng".
Trong nhiều năm, dữ liệu tại châu Âu còn hạn chế, khiến giới khoa học thận trọng khi áp dụng kết luận này cho các cộng đồng khác. Tuy nhiên, một nghiên cứu quy mô lớn công bố năm 2025 tại Vương quốc Anh, thực hiện trên gần 500.000 người trưởng thành, đã bổ sung thêm bằng chứng quan trọng.
Theo kết quả nghiên cứu, những người uống từ 8 cốc trà hoặc cà phê rất nóng mỗi ngày có nguy cơ phát triển ung thư thực quản cao gần gấp 6 lần so với nhóm không uống đồ uống nóng. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng mức tăng nguy cơ chủ yếu xuất hiện ở những người tiêu thụ lượng lớn và duy trì thói quen này trong thời gian dài.
Nói cách khác, việc thỉnh thoảng uống một cốc trà hay cà phê nóng không đồng nghĩa với nguy cơ cao. Điều đáng lo ngại là thói quen uống quá nóng, uống nhiều và kéo dài qua nhiều năm.
Nhiệt độ cao có thể gây tổn thương thực quản như thế nào?
Giả thuyết được chấp nhận rộng rãi hiện nay là hiện tượng "chấn thương nhiệt". Khi chất lỏng quá nóng đi qua, lớp niêm mạc mỏng manh của thực quản có thể bị tổn thương. Nếu tình trạng này lặp đi lặp lại trong thời gian dài, các tế bào phải liên tục tái tạo và sửa chữa, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện những biến đổi bất thường.
Giả thuyết này đã được các nhà khoa học đặt ra từ gần một thế kỷ trước. Các nghiên cứu hiện đại trên động vật tiếp tục củng cố nhận định này. Trong một thí nghiệm, nhóm chuột uống nước ở mức 70°C xuất hiện nhiều tổn thương tiền ung thư sớm hơn và nhiều hơn so với nhóm uống nước ở nhiệt độ thấp hơn.
Một hướng lý giải khác cho rằng nhiệt độ cao có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên của thực quản, khiến cơ quan này dễ bị tổn thương hơn trước tác động của axit dạ dày trào ngược. Sự kết hợp giữa tổn thương do nhiệt và tình trạng viêm kéo dài có thể tạo thành một "vòng xoắn" gây hại cho thực quản theo thời gian.
Không chỉ nhiệt độ, cách uống cũng rất quan trọng
Các nghiên cứu cho thấy không phải mọi cách uống đồ nóng đều mang mức rủi ro như nhau.
Một nghiên cứu đo trực tiếp nhiệt độ trong thực quản khi người tham gia uống cà phê cho thấy kích cỡ ngụm uống có ảnh hưởng đáng kể đến mức tăng nhiệt bên trong cơ thể.
Cụ thể, một ngụm lớn khoảng 20 ml cà phê ở nhiệt độ 65°C có thể khiến nhiệt độ trong thực quản tăng thêm tới 12°C, mức đủ để gây ra hiện tượng "sốc nhiệt" cục bộ. Ngược lại, những ngụm nhỏ, uống chậm và cách quãng tạo ra ít biến động nhiệt đột ngột hơn.
Điều này cho thấy thói quen uống vội, uống liên tục nhiều ngụm lớn khi đồ uống vẫn còn bốc khói có thể là yếu tố đáng lo ngại hơn.
Trong thực tế, cà phê thường được pha ở nhiệt độ gần điểm sôi của nước. Nhiều cửa hàng còn phục vụ đồ uống mang đi ở mức khoảng 85-90°C nhằm đảm bảo khi đến tay người dùng, đồ uống vẫn còn nóng.
Tuy nhiên, các nghiên cứu về sự cân bằng giữa hương vị và an toàn cho thấy mức nhiệt khoảng 57,8°C có thể là ngưỡng phù hợp hơn: đủ ấm để giữ được mùi vị nhưng đồng thời giúp giảm đáng kể nguy cơ gây tổn thương nhiệt cho thực quản.
Chuyên gia khuyến nghị gì?
Các bác sĩ tiêu hóa khuyến cáo một số biện pháp đơn giản để giảm nguy cơ:
-
Chờ khoảng 5 phút trước khi uống để nhiệt độ giảm khoảng 10-15°C.
-
Mở nắp cốc mang đi nhằm tăng tốc độ tản nhiệt.
-
Khuấy, thổi nhẹ hoặc thêm sữa, nước mát để hạ nhiệt nhanh hơn.
-
Uống ngụm nhỏ trước để kiểm tra nhiệt độ, tránh nuốt một lượng lớn đồ uống khi còn quá nóng.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng điều quan trọng không phải là từ bỏ trà hay cà phê, mà là điều chỉnh cách thưởng thức. Nguy cơ chủ yếu đến từ việc uống quá nóng, quá nhanh và với lượng lớn trong thời gian dài. Dành thêm vài phút chờ đồ uống nguội bớt không chỉ giúp bảo vệ thực quản mà còn cho phép người thưởng thức cảm nhận trọn vẹn hơn hương vị của từng tách trà hay cà phê.
Minh Tuyến
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 13/7/2026 | 16:21)
