Cơn bão đầu tiên năm 2026 kết hợp gió mùa đông bắc gây hệ lụy lớn
Cơn bão đầu tiên năm 2026 dù đã suy yếu vẫn tiếp tục gây nhiều rủi ro thiên tai do kết hợp với gió mùa đông bắc.
Báo Lao động ngày 19/1/2026 đưa tin: "Cơn bão đầu tiên năm 2026 kết hợp gió mùa đông bắc gây hệ lụy lớn", nội dung như sau:
Trước rạng sáng 19.1, bão Ada (tên quốc tế là Nokaen) đã suy yếu từ bão nhiệt đới xuống áp thấp nhiệt đới do chịu tác động mạnh của gió mùa đông bắc.
Trong tin bão mới nhất lúc 10h sáng 19.1, Cục Quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines (PAGASA) cho biết, tâm áp thấp nhiệt đới Ada nằm cách Casiguran, tỉnh Aurora khoảng 445km về phía đông, tại 16,5 độ vĩ bắc, 126,3 độ kinh đông.
Sức gió mạnh nhất gần tâm áp thấp nhiệt đới 55 km/h, giật 70 km/h, áp suất trung tâm khoảng 1.000 hPa. Hệ thống này đang di chuyển theo hướng đông bắc với tốc độ khoảng 10 km/h. Hoàn lưu gió mạnh của Ada vẫn bao phủ phạm vi rộng, với gió mạnh lan ra tới bán kính khoảng 340km tính từ tâm.
Dù không đổ bộ trực tiếp vào đất liền Philippines, Ada đã kích hoạt những đợt mưa từ vừa đến rất to tại nhiều khu vực, đặc biệt là Caraga, Eastern Visayas và vùng Bicol. Mưa lớn kéo dài đã gây ngập lụt và sạt lở đất ở nhiều địa phương.
Hội đồng Quản lý và Giảm thiểu rủi ro thiên tai quốc gia Philippines cho biết, tính đến sáng 19.1 đã ghi nhận ít nhất 2 người thiệt mạng và 2 người khác bị thương, tất cả đều tại khu vực Bicol.
Theo PAGASA, trong ngày 19.1, rãnh thấp hoặc phần kéo dài của áp thấp nhiệt đới Ada vẫn có thể gây mưa rải rác kèm dông tại Bicol, Aurora, Quezon và Northern Samar.
Dù các tín hiệu cảnh báo gió bão đã được dỡ bỏ hoàn toàn từ tối 18.1, sự kết hợp giữa rìa hoàn lưu của áp thấp và gió mùa đông bắc vẫn tiếp tục gây gió mạnh, thậm chí giật cấp tại nhiều tỉnh, đặc biệt ở phía bắc và phía đông Philippines.
Dự báo trong 24 giờ tới, Ada sẽ di chuyển chủ yếu theo hướng đông - đông bắc, sau đó chuyển sang hướng đông đến đông - đông nam từ tối 20.1 đến ngày 21.1. Không khí khô liên tục tràn xuống từ gió mùa đông bắc được cho là nguyên nhân chính khiến hệ thống này tiếp tục suy yếu.
PAGASA nhận định, Ada có khả năng suy yếu thành áp thấp vào ngày 21.1, thậm chí sớm hơn.
Trên biển, ảnh hưởng của Ada kết hợp gió mùa đông bắc khiến tình trạng biển động vẫn rất đáng lo ngại. Sóng biển cao tới 4m được dự báo xuất hiện dọc vùng ven biển Isabela và bờ biển phía đông của Cagayan. Ada không ảnh hưởng đến Biển Đông.
Theo bản tin gió mùa đông bắc và không khí lạnh của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia Việt Nam, trong 24 giờ qua, không khí lạnh tiếp tục di chuyển xuống phía nam.
Không khí lạnh bắt đầu ảnh hưởng từ tối và đêm 20.1, sau đó tăng cường mạnh trong ngày 21.1 và mở rộng ra Đông Bắc Bộ, Tây Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và Trung Trung Bộ.
Từ ngày 21.1, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trời chuyển rét; vùng núi và trung du Bắc Bộ khoảng ngày 22-23.1 có khả năng rét đậm, có nơi rét hại.
Nhiệt độ thấp nhất phổ biến 11-14 độ C; vùng núi 8-11 độ C, vùng núi cao có nơi dưới 6 độ C.
Riêng Hà Nội từ chiều tối 20.1 đến 22.1 có mưa rải rác, từ ngày 21.1 trời rét, nhiệt độ thấp nhất 12-14 độ C.
Báo Sức khỏe & Đời sống đăng tải bài viết: "Bão xuất hiện ngay từ đầu tháng 1 có bất thường?", cho biết:
Sự xuất hiện của bão Nokaen - bão số 1 ngay trong những ngày đầu tháng 1 không chỉ là một tín hiệu khởi đầu cho mùa bão mới mà còn là minh chứng cho những biến động phức tạp của khí hậu khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương.
Các trạm quan trắc quốc tế đồng loạt phát đi bản tin về bão Nokaen - cơn bão đầu tiên của năm 2026 trên khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương. Cái tên Nokaen (nghĩa là "Chim én" trong tiếng Lào) dường như mang theo thông điệp về sự khởi đầu của một chu kỳ mới.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 19/1, vị trí tâm bão Nokaen ở vào khoảng 15.00N- 125.10E, cường độ cấp 8, giật cấp 10. Dự báo trong 24 giờ tới, bão Nokaen di chuyển theo hướng Bắc Đông Bắc với tốc độ khoảng 5-10 km/h; sau đó bão sẽ di chuyển chậm chủ yếu hướng Đông và khả năng cao sẽ tan trên vùng biển phía Đông của Philippin vào khoảng ngày 21-22/01.
Đối với nhiều người, việc một cơn bão hình thành vào tháng 1 dương lịch - thời điểm giữa mùa đông - là điều kỳ lạ. Tuy nhiên, dưới góc độ chuyên môn, đây là hiện tượng hoàn toàn có thể giải thích được.
Theo số liệu thống kê từ năm 1950 đến nay, đã có hơn 30 cơn bão xuất hiện vào tháng 1 trên khu vực này. Điều này cho thấy Tây Bắc Thái Bình Dương là "ổ bão" lớn nhất thế giới, nơi nước biển đủ ấm quanh năm để duy trì năng lượng cho các xoáy thuận nhiệt đới, dù là trong mùa đông giá rét.
Một trong những câu hỏi được quan tâm nhất là liệu Nokaen có đe dọa trực tiếp đến đất liền Việt Nam hay không. Câu trả lời từ các chuyên gia khí tượng là "Hầu như không có khả năng". Nguyên nhân nằm ở một "bức tường phòng thủ" tự nhiên vô cùng vững chắc: Khối không khí lạnh (gió mùa đông bắc).
Hiện nay, khu vực Biển Đông đang nằm dưới sự chi phối mạnh mẽ của khối không khí lạnh từ lục địa phương Bắc tràn xuống. Cơ chế tác động diễn ra như sau: Không khí lạnh có áp suất cao, đóng vai trò như một bức tường khí áp đẩy bão lệch hướng. Thay vì di chuyển vào Biển Đông theo hướng Tây, bão Nokaen bị "nén" và buộc phải chuyển hướng Bắc/Tây Bắc.
Bão nhiệt đới sống nhờ hơi ẩm và nhiệt độ mặt nước biển ấm (trên 26,5 độ C). Khi gặp khối không khí khô và lạnh, cấu trúc mắt bão dễ dàng bị phá vỡ, độ ẩm bị rút cạn khiến bão suy yếu nhanh chóng.
Dự báo trong 24 giờ tới, bão sẽ di chuyển theo hướng tây bắc với tốc độ 10km/giờ, sau đó đổi hướng lên phía bắc dọc theo vùng biển phía đông Philippines. Với sự kìm tỏa của gió mùa, Nokaen được dự báo sẽ tan dần trên biển vào khoảng ngày 21-22.1.2026 mà không thể vượt qua kinh tuyến 120 độ kinh đông để vào Biển Đông.
Mặc dù không vào Việt Nam, nhưng Nokaen vẫn là mối đe dọa lớn đối với quốc đảo Philippines. Theo cơ quan khí tượng PAGASA (Philippines), bão đã gây mưa lớn cục bộ tại các khu vực Đông Visayas và vùng Bicol.
Sự xuất hiện sớm của bão Nokaen đặt ra những dấu hỏi lớn về tình hình thiên tai trong năm 2026. Các mô hình dự báo dài hạn cho thấy năm nay có thể là một năm chuyển pha của hiện tượng ENSO (El Niño - Dao động Nam).
Các chuyên gia nhận định, dù bão tháng 1 không hiếm, nhưng tần suất và cường độ của các cơn bão đầu mùa đang có xu hướng thay đổi do hiện tượng nóng lên toàn cầu. Nước biển ấm hơn khiến bão dễ hình thành hơn ngay cả trong điều kiện gió mùa mạnh.
Dù bão Nokaen ít khả năng gây ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta, nhưng bà con ngư dân vẫn lưu ý. Sự tương tác giữa bão và không khí lạnh thường tạo ra vùng gió xoáy rất mạnh và sóng lớn ở khu vực Đông Bắc Biển Đông và vùng biển phía Đông Philippines. Tàu thuyền hoạt động xa bờ cần liên tục cập nhật thông tin để tránh đi vào vùng nguy hiểm.
