24 tuổi "nhận án" suy thận giai đoạn cuối, cô gái bật khóc: “Ra trường chưa kịp đi làm đã phải chạy thận, giá như tôi để ý sớm hơn các dấu hiệu…”
Thời gian là thứ không bao giờ có thể lấy lại được và sức khỏe của thận cũng vậy. Nếu có 2 chữ "giá như", tương lai của cô gái trẻ này đã đi theo một hướng khác.
Theo báo Thanh niên Việt có bài 24 tuổi "nhận án" suy thận giai đoạn cuối, cô gái bật khóc: “Ra trường chưa kịp đi làm đã phải chạy thận, giá như tôi để ý sớm hơn các dấu hiệu…”. Nội dung như sau:
Bệnh thận mạn tính thường không xuất hiện rầm rộ hay dữ dội ngay từ đầu. Trái lại, nó âm thầm tiến triển trong nhiều năm, dễ bị bỏ qua và vì thế thường được ví như một “sát thủ vô hình”. Không ít người trẻ chỉ đến bệnh viện khi cơ thể đã phát ra những tín hiệu nguy hiểm, lúc đó thận đã tổn thương nặng, việc điều trị trở nên vô cùng khó khăn.
Tăng huyết áp không rõ nguyên nhân, phù nhẹ chân tay, nước tiểu có nhiều bọt, cơ thể mệt mỏi, buồn nôn… rất nhiều người cho rằng đó chỉ là do làm việc quá sức, căng thẳng kéo dài. Thế nhưng, với y học, đây có thể là những dấu hiệu sớm của bệnh thận. Đáng tiếc là ở giai đoạn đầu, bệnh thường không gây đau rõ rệt. Chỉ đến khi da dẻ xanh xao, vàng vọt, sức lực suy kiệt, ăn uống khó khăn, thậm chí hơi thở có mùi amoniac, người bệnh mới nhận ra vấn đề thì bệnh đã tiến triển đến suy thận trung hoặc cuối giai đoạn.
Trường hợp của An An, 24 tuổi ở Trung Quốc, vừa tốt nghiệp đại học, là một ví dụ điển hình. Cô gái trẻ được chẩn đoán mắc urê huyết và phải từ địa phương lên khám tại khoa Thận của Bệnh viện Tim mạch Trung ương Hoa Trung (Trung Quốc). Ít ai ngờ, căn bệnh nghiêm trọng này đã âm thầm theo An An suốt nhiều năm mà không được chú ý.
Khi còn là sinh viên năm cuối đi thực tập, An An thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, choáng váng. Nghĩ rằng đó chỉ là hệ quả của việc bắt đầu đi làm, thay đổi nhịp sinh hoạt, cô không đi khám. Sau khi công việc ổn định hơn, các triệu chứng này vẫn không thuyên giảm, thậm chí còn xuất hiện chán ăn, buồn nôn. Gia đình đưa cô đến bệnh viện địa phương với suy nghĩ đơn giản rằng có thể chỉ là rối loạn tiêu hóa hoặc suy nhược thần kinh. Kết quả xét nghiệm lại khiến tất cả sững sờ: cô gái 24 tuổi được chẩn đoán urê huyết, với chỉ số creatinin máu lên tới 2.176 micromol trên lít.
Theo khuyến cáo của bác sĩ địa phương, An An cùng mẹ chuyển đến bệnh viện tuyến trên. Tại đây, các xét nghiệm cho thấy ure máu 45,1 mmol trên lít, creatinin gần 2.000 micromol trên lít, hemoglobin chỉ còn 60 gram trên lít, hai quả thận đều teo nhỏ rõ rệt. Sau khi loại trừ các bệnh thận thứ phát, các bác sĩ xác định cô mắc bệnh thận mạn giai đoạn 5, kèm thiếu máu do thận, rối loạn chuyển hóa khoáng chất, tăng kali máu và nhiễm toan chuyển hóa.
Những triệu chứng tưởng chừng mơ hồ như mệt mỏi, buồn nôn, chán ăn thực chất đều là biểu hiện của suy thận mạn. Khi được hỏi kỹ lại, An An mới nhớ rằng vài năm trước cô từng có hiện tượng nước tiểu nhiều bọt và phù nhẹ chi dưới. Đó là những dấu hiệu điển hình của bệnh thận, nhưng vì còn trẻ và chủ quan, cô đã bỏ qua.
Ngay ngày nhập viện, các bác sĩ đã phải đặt ống thông tĩnh mạch cảnh để tiến hành lọc máu cấp cứu, sau đó tạo cầu nối động tĩnh mạch cho việc chạy thận lâu dài. Để giúp An An có cơ hội trở lại cuộc sống và công việc bình thường, ê-kíp điều trị xây dựng kế hoạch dài hạn, đồng thời tiến hành xét nghiệm hòa hợp để chuẩn bị cho ghép thận khi có nguồn phù hợp.
An An cay đắng chia sẻ: "Ngày tốt nghiệp, các bạn cùng trang lứa bước ra đời đi làm, còn tôi... bước vào phòng bệnh để chạy thận!".
Câu chuyện của An An cho thấy, bệnh thận mạn không đáng sợ ở chỗ xuất hiện đột ngột, mà nguy hiểm vì bị bỏ qua quá lâu. Theo các chuyên gia thận học, những biểu hiện như dễ mệt, buồn ngủ, kém tập trung, chán ăn, cảm giác uể oải kéo dài đều có thể là tín hiệu cảnh báo sớm. Nếu kèm theo phù, tiểu đêm nhiều, nước tiểu có bọt, tăng huyết áp ở người trẻ, buồn nôn, da xanh xao hoặc hơi thở có mùi lạ, cần sớm kiểm tra chức năng thận.
Những người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng axit uric máu hoặc béo phì là nhóm nguy cơ cao. Các bệnh này tưởng như không liên quan trực tiếp đến thận nhưng lại là nền tảng thúc đẩy bệnh thận mạn phát triển. Phòng ngừa, theo dõi định kỳ và không xem nhẹ những dấu hiệu nhỏ chính là cách tốt nhất để tránh đi vào “vết xe đổ” như cô gái trẻ 24 tuổi này.
Theo báo Thanh niên Việt có bài Loại thực phẩm có thể gây tử vong khi ăn hấp, chứa 2 chất độc hại cho gan thận: Các bác sĩ tiết lộ lý do chỉ nên ăn khi chiên rán. Nội dung như sau:
Theo cảnh báo từ các chuyên gia y tế, nếu chế biến sai cách, món ăn này không chỉ mất an toàn mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương gan, thận, thậm chí đe dọa tính mạng.
Bác sĩ chuyên khoa thận tại Đài Loan (Trung Quốc) Giang Thủ Sơn từng chia sẻ trong chương trình sức khỏe rằng, với đậu phụ thối, ông chỉ chọn ăn phiên bản chiên và tránh hoàn toàn loại hấp. Lý do không nằm ở dầu mỡ hay calo, mà ở nguy cơ nhiễm hai loại độc tố cực mạnh sinh ra trong quá trình lên men nếu điều kiện vệ sinh không đảm bảo.
Theo bác sĩ Giang, trong quá trình lên men, đậu phụ thối có thể bị nhiễm aflatoxin (độc tố nấm Aspergillus) và ochratoxin (độc tố nấm mốc khác) . Aflatoxin là chất gây ung thư nhóm 1 do Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp loại, chủ yếu tấn công gan; trong khi ochratoxin có độc tính cao với thận. Điều nguy hiểm là nhiệt độ hấp khoảng 100 độ C không đủ để phá hủy cấu trúc các độc tố này . Nếu nguyên liệu đã bị nhiễm nấm mốc, hấp chỉ khiến chúng “nguyên vẹn” đi thẳng vào cơ thể.
Ngược lại, chiên ở nhiệt độ rất cao, có thể lên tới gần 280 độ C , giúp làm giảm đáng kể nguy cơ tồn dư độc tố. Chính vì vậy, xét riêng về khía cạnh tránh phơi nhiễm chất gây ung thư , bác sĩ cho rằng chiên đậu phụ thối an toàn hơn hấp. Dù vậy, ông cũng nhấn mạnh đây không phải lý do để ăn thường xuyên, bởi đậu phụ thối chiên vẫn chứa nhiều dầu mỡ, năng lượng cao và dễ dư thừa natri nếu ăn kèm nước chấm mặn.
Không chỉ đậu phụ thối, bác sĩ Giang còn cảnh báo 2 nhóm thực phẩm có nguy cơ cao gây hại gan, thận mà ông hạn chế tối đa.
- Bột đậu phộng không rõ nguồn gốc , bởi nhiều sản phẩm được xay từ những hạt đậu phộng kém chất lượng, dễ mốc trong quá trình bảo quản, làm tăng nguy cơ nhiễm aflatoxin.
- Một số loại cây họ đậu, do trong canh tác có thể sử dụng nhiều thuốc bảo vệ thực vật, làm tăng nguy cơ dư lượng thuốc trừ sâu vượt ngưỡng an toàn.
Các chuyên gia tiêu hóa cũng từng cảnh báo rằng aflatoxin là một trong những độc tố nấm mạnh nhất từng được phát hiện. Theo bác sĩ Tào Văn, Trưởng khoa Tiêu hóa Bệnh viện Tổng hợp số 2 thành phố Phúc Châu (Trung Quốc), độc tính của aflatoxin B1 có thể mạnh gấp 68 lần thạch tín . Đáng lo ngại hơn, độc tố này chịu nhiệt rất cao , chỉ bắt đầu phân hủy ở khoảng 280 độ C, trong khi hầu hết cách nấu ăn gia đình chỉ đạt 100-200 độ C.
Aflatoxin có thể xuất hiện ở nhiều nơi trong đời sống hằng ngày, đặc biệt là ngũ cốc bị mốc , đậu phộng và các loại hạt, tương mè, bơ đậu phộng kém chất lượng, dầu ép thủ công từ nguyên liệu không được tinh lọc, tủ lạnh lâu ngày không vệ sinh, cũng như thớt gỗ và đũa gỗ ẩm mốc.
Do aflatoxin là chất gây ung thư không có ngưỡng an toàn, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) cùng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo lượng phơi nhiễm nên được giảm xuống mức thấp nhất có thể . Điều này đồng nghĩa với việc người tiêu dùng cần thận trọng từ khâu chọn thực phẩm, bảo quản, đến cách chế biến, thay vì chỉ dựa vào cảm giác “ăn chín là an toàn”.
