Làn sóng thu hồi sữa nghi nhiễm độc tố lan đến Đông Nam Á
Một phát hiện bất thường trong nguồn nguyên liệu đã nhanh chóng làm rung chuyển chuỗi cung ứng sữa công thức toàn cầu.
Theo báo Zing đưa tin "Làn sóng thu hồi sữa nghi nhiễm độ:c tố lan đến Đông Nam Á" với nội dung chính như sau:
Dấu vết độ:c tố cereulide, chất do vi khuẩn Bacillus cereus tạo ra, được phát hiện trong một số lô nguyên liệu được cho là xuất phát từ Trung Quốc. Khi nguồn nguyên liệu này đã được phân phối đến nhiều nhà máy sữa ở các quốc gia khác nhau, cảnh báo lập tức kích hoạt phản ứng dây chuyền.
Các hãng sữa đồng loạt rà soát lại nguồn cung, trong khi cơ quan quản lý thực phẩm tại nhiều nước yêu cầu thu hồi hoặc tạm dừng lưu thông một số lô sản phẩm để phòng ngừa rủi ro. Ở Đông Nam Á, diễn biến này nhanh chóng khiến nhiều quốc gia vào cuộc rà soát sữa công thức trên thị trường.
Chuỗi thu hồi tại nhiều quốc gia
Từ đầu tháng 1, Nestlé bắt đầu thu hồi hoặc tạm dừng lưu thông một số lô sữa công thức tại hơn 25 quốc gia sau nghi vấn nhiễm độ:c tố cereulide. Trước diễn biến này, ngày 7/1, Cơ quan Quản lý Thực phẩm Brunei (BDFA) khuyến cáo người dân thận trọng khi sử dụng các sản phẩm sữa công thức liên quan, đồng thời theo dõi các thông báo cập nhật từ cơ quan chức năng.
Trong cùng ngày, Bộ Y tế Việt Nam yêu cầu các cơ quan quản lý thị trường, nhà phân phối và các nền tảng thương mại điện tử tạm ngừng bán, đồng thời gỡ bỏ mọi thông tin liên quan đến sữa bột Nestlé mang nhãn hiệu Beba và Alfamino.
Cùng lúc, Nestlé Việt Nam được yêu cầu khẩn trương rà soát tình trạng đăng ký của hai nhãn hiệu này và báo cáo xem có lô hàng nào đã được nhập khẩu vào Việt Nam hay chưa. Báo cáo phải nêu rõ khối lượng nhập khẩu, doanh số bán hàng, lượng tồn kho còn lại cũng như các biện pháp xử lý đề xuất.
Phản hồi sau đó, Nestlé Việt Nam khẳng định không nhập khẩu bất kỳ lô sản phẩm nào thuộc diện thu hồi vào thị trường trong nước. Doanh nghiệp cũng cho biết hai nhãn hiệu Beba và Alfamino chưa từng được đăng ký hoặc khai báo để lưu hành tại Việt Nam, đồng thời không được phân phối thông qua bất kỳ kênh bán hàng nào.
Tuy nhiên, chỉ hai ngày sau, hôm 9/1, Nestlé Việt Nam thông báo chủ động thu hồi 17 lô sữa công thức NAN đang lưu hành trên thị trường. Đợt thu hồi này liên quan đến hai dòng sản phẩm chính là Nestlé NAN INFINIPRO A2 (giai đoạn 1, 2 và 3) và Nestlé NAN OPTIPRO PLUS (giai đoạn 1 và 2), với quy cách đóng gói 400 g và 800 g.
Trong khi đó tại Singapore, các biện pháp kiểm soát cũng được triển khai gần như đồng thời. Ngày 8/1, Cơ quan Thực phẩm Singapore (SFA) ra chỉ thị tạm dừng bán một số lô sữa công thức của Nestlé dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ như một biện pháp phòng ngừa, sau khi xuất hiện nghi ngờ các sản phẩm này có thể chứa độ:c tố cereulide.
Quyết định được đưa ra trong khi cơ quan chức năng tiến hành điều tra, sau khi Hệ thống Cảnh báo Nhanh về Thực phẩm và Thức ăn chăn nuôi của Ủy ban châu Âu cùng Mạng lưới Cơ quan An toàn Thực phẩm Quốc tế phát đi cảnh báo tương tự. Các sản phẩm bị yêu cầu tạm dừng bán gồm 5 lô sữa NAN HA SupremePro sản xuất tại Thụy Sĩ: NAN HA 3 SupremePro 800 g, NAN HA 2 SupremePro 800 g, NAN HA 1 SupremePro 800 g và NAN HA 3 SupremePro dạng gói 32 g.
Sau Nestlé, nhiều hãng sữa công thức khác cũng lần lượt bị thu hồi hoặc chủ động thu hồi do lo ngại nguy cơ nhiễm khuẩn. Ngày 16/1, Indonesia vào cuộc khi yêu cầu tạm ngừng phân phối và nhập khẩu hai lô sữa Wyeth S-26 Promil Gold pHPro 1 như biện pháp phòng ngừa, sau cảnh báo từ hệ thống an toàn thực phẩm quốc tế.
Đến ngày 17/1, Singapore tiếp tục mở rộng phạm vi kiểm soát khi thu hồi thêm hai sản phẩm sữa công thức do nghi ngờ nhiễm cereulide, gồm Nestlé NAN HA 1 SupremePro 800 g (sản xuất tại Thụy Sĩ) và Dumex Dulac 1 800 g (sản xuất tại Thái Lan).
Khoảng hai tuần sau, cơ quan chức năng tiếp tục phát hiện độ:c tố này trong hai sản phẩm khác thuộc thương hiệu Dumex, gồm Dumex Dulac giai đoạn 1 800 g (sản xuất tại Thái Lan) và Dumex Dulac giai đoạn 2 800 g (sản xuất tại Thái Lan).
Tính đến ngày 29/1, Singapore ghi nhận thêm hai trường hợp trẻ có triệu chứng nhẹ sau khi sử dụng các sản phẩm thuộc diện ảnh hưởng, nâng tổng số ca nghi liên quan đến phơi nhiễm cereulide lên ba trường hợp. Tất cả trường hợp đều đã hồi phục.
Đến ngày 15/3, Cơ quan Thực phẩm Singapore (SFA) cho biết độ:c tố cereulide được phát hiện trong hai sản phẩm sữa công thức, gồm một loại dành cho trẻ sơ sinh và một loại dành cho trẻ trên một tuổi. Cơ quan này đã yêu cầu thu hồi các lô sản phẩm liên quan như biện pháp phòng ngừa, quá trình thu hồi hiện vẫn đang được triển khai.
Hai sản phẩm bị ảnh hưởng gồm Nestlé NAN HA2 (dành cho trẻ sơ sinh) đóng gói 800 g, lô 52750017C1, hạn sử dụng đến ngày 31/10/2027, xuất xứ Thụy Sĩ; và Nature One Dairy Premium Toddler Milk Formula Stage 3 (dành cho trẻ trên một tuổi) đóng gói 900 g, lô 326251110, hạn sử dụng ngày 10/11/2027 và 11/11/2027, xuất xứ Australia.
Tổng cục Bảo vệ Người tiêu dùng, Cạnh tranh và Chống Gian lận (CCF) của Campuchia cũng thông báo cấm lưu hành ba sản phẩm sữa công thức xuất xứ từ Pháp. Theo tuyên bố ngày 27/1, các sản phẩm bị cấm gồm Babybio Optima 1 loại 800 g (số lô 894408), Babybio Optima 1 loại 800 g (số lô 900035) và Babybio Optima 1 loại 400 g (số lô 900932).
Đến giữa tháng 3, các phát hiện mới tiếp tục được công bố. Sau khi nhiều nước thu hồi một số lô sữa nghi nhiễm độ:c tố cereulide, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương siết giám sát sữa và sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ, tăng lấy mẫu kiểm nghiệm và sẵn sàng thu hồi nếu phát hiện nguy cơ mất an toàn.
Cơ quan này cũng đề nghị củng cố năng lực xét nghiệm, xây dựng phương pháp phát hiện độ:c tố cereulide và phối hợp với các viện chuyên môn để kịp thời cảnh báo, bảo vệ nhóm trẻ em vốn dễ tổn thương trước rủi ro ngộ độ:c.
Theo thông cáo ngày 15/3 của SFA, độ:c tố cereulide tiếp tục được phát hiện trong hai sản phẩm sữa công thức khác, gồm một loại dành cho trẻ sơ sinh và một loại dành cho trẻ trên một tuổi. Hai sản phẩm bị ảnh hưởng là Nestlé NAN HA2 800 g (sản xuất tại Thụy Sĩ) và Nature One Dairy Premium Toddler Milk Formula Stage 3 900 g (sản xuất tại Australia).
Loại vi khuẩn nguy hiểm
Theo Viện Kiểm nghiệm An toàn thực phẩm Quốc gia, Bacillus cereus là vi khuẩn Gram dương có khả năng di động, tạo bào tử và tồn tại tốt trong nhiều điều kiện môi trường. Chúng có thể sinh trưởng trong khoảng nhiệt độ rộng từ 5 đến 50 độ C và phát triển mạnh nhất ở khoảng 35-40 độ C.
Điều khiến loại vi khuẩn này trở nên đáng lo ngại là khả năng tạo bào tử. Khi gặp điều kiện bất lợi như khô hạn hoặc nhiệt độ cao trong quá trình chế biến và bảo quản thực phẩm, vi khuẩn có thể chuyển sang dạng bào tử để tồn tại lâu dài, sau đó “hồi sinh” khi gặp môi trường thuận lợi.
Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), Bacillus cereus gây bệnh thông qua hai nhóm độ:c tố khác nhau, tạo ra hai dạng ngộ độ:c thực phẩm. Ở thể gây tiêu chảy, vi khuẩn chỉ bắt đầu tiết độ:c tố sau khi đã vào ruột non, khiến người bệnh đau bụng quặn và tiêu chảy kéo dài. Các triệu chứng thường xuất hiện sau 6-15 giờ và giảm dần trong khoảng một ngày.
Trong khi đó, thể gây nôn xảy ra nhanh hơn và dữ dội hơn. độ:c tố đã được vi khuẩn tạo sẵn trong thực phẩm trước khi con người ăn vào, thường gặp ở các món giàu tinh bột như cơm hoặc khoai tây. Chỉ sau 30 phút đến 6 giờ, người bệnh có thể buồn nôn, nôn nhiều và nhanh chóng cảm thấy mệt mỏi.
Theo thời báo VTV đưa tin "Thụy Sĩ điều tra sữa công thức nghi nhiễm đ:ộc tố" với nội dung chính như sau:
"Một số trường hợp trẻ sơ sinh có triệu chứng bệnh đã được báo cáo cho các nhà chức trách trong những ngày gần đây" - Cơ quan An toàn thực phẩm Thụy Sĩ cho biết trong một tuyên bố gửi tới AFP.
Thông báo của Cơ quan An toàn thực phẩm Thụy Sĩ cũng cho biết các cuộc điều tra đang được tiến hành "để xác định xem có mối liên hệ nào giữa việc tiêu thụ các sản phẩm bị thu hồi và sự việc này hay không", đồng thời cho biết thêm rằng kết quả ban đầu dự kiến sẽ có vào cuối tuần này. Theo thông báo, mục tiêu là "truy tìm nguồn nguyên liệu thô bị nhiễm đ:ộc tố từ một công ty Trung Quốc thông qua chuỗi sản xuất và cung ứng quốc tế" và "xác định tất cả các sản phẩm bị ảnh hưởng tại Thụy Sĩ" để "loại bỏ chúng khỏi thị trường".
Động thái này diễn ra sau khi hàng chục quốc gia thu hồi sữa công thức cho trẻ sơ sinh có thể bị nhiễm đ:ộc tố cereulide - chất có thể gây buồn nô:n, nô:n mửa và tiê:u ch:ảy.
Các nhà chức trách Thụy Sĩ đang điều tra xem liệu các triệu chứng ở trẻ sơ sinh có liên quan đến việc sử dụng sữa công thức bị thu hồi hay không (Ảnh minh họa: AFP)
Tập đoàn thực phẩm khổng lồ Nestle của Thụy Sĩ đã đưa ra thông báo thu hồi sản phẩm đầu tiên vào tháng 12/2025 sau khi phát hiện khả năng có chất cereulide trong một số lô hàng của mình. Vào tháng 1/2026, Nestle tiến hành thu hồi sản phẩm quy mô lớn, ảnh hưởng đến hơn 60 quốc gia. Tiếp theo đó là hàng loạt thông báo tương tự từ các nhà sản xuất sữa công thức cho trẻ sơ sinh khác, bao gồm Danone và Lactalis.
Đầu tháng 2/2026, các nhà chức trách châu Âu đã áp đặt các giới hạn nghiêm ngặt hơn về mức độ cereulide cho phép trong sữa công thức, dẫn đến một làn sóng thu hồi sản phẩm mới.
Việc thu hồi sữa công thức cho trẻ sơ sinh có khả năng bị nhiễm đ:ộc tố đã khiến công ty Cabio Biotech của Trung Quốc - nhà cung cấp một nguyên liệu được sử dụng trong sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh bị nghi ngờ nhiễm cereulide - phải chịu sự giám sát chặt chẽ hơn.
Cabio Biotech, có trụ sở chính tại thành phố Vũ Hán, miền Trung Trung Quốc, là một trong những nhà sản xuất ARA lớn nhất thế giới - một loại axit béo được sử dụng chủ yếu trong sữa công thức và thực phẩm cho trẻ em. Cereulide được phát hiện trong ARA do Cabio Biotech sản xuất.
