Số ca bệnh tăng 191%, TP.HCM cảnh báo virus EV71
TP.HCM ghi nhận hơn 9.100 ca tay chân miệng, tăng 191% so với cùng kỳ. Ngành y tế cảnh báo sự trở lại của virus EV71 có độc lực cao, yêu cầu tăng cường phòng dịch.
Theo Tạp chí tri thức Znews đưa tin "Số ca bệnh tăng 191%, TP.HCM cảnh báo virus EV71" với nội dung chính như sau:
Tại buổi họp báo cung cấp thông tin tình hình kinh tế - xã hội TP.HCM chiều 2/4, bà Lê Hồng Nga, Phó giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), cho biết theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, tính đến hết ngày 30/3, toàn thành phố ghi nhận 9.107 trường hợp mắc tay chân miệng, tăng 191% so với cùng kỳ năm 2025.
Về diễn biến, sau nhiều tuần giảm liên tục giai đoạn đầu năm, từ đầu tháng 3 đến nay, số ca mắc hàng tuần có xu hướng tăng trở lại. Riêng tuần 13, toàn thành phố ghi nhận 940 ca mắc mới, tăng khoảng 43% so với trung bình 4 tuần trước đó.
Bệnh chủ yếu xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi và đã ghi nhận một số trường hợp không qua khỏi. Theo quy luật hàng năm, tay chân miệng thường gia tăng vào tháng 3, giảm vào khoảng tháng 5-6, sau đó tăng trở lại vào tháng 9-10.
Đáng lưu ý, năm nay hệ thống giám sát ghi nhận sự quay trở lại của virus Enterovirus 71 (EV71) – tác nhân từng gây ra các đợt dịch lớn tại TP.HCM vào các năm 2011, 2018 và gần nhất là năm 2023.
Theo bà Nga, virus EV71 có độc lực cao, lây lan nhanh và có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm khiến trẻ không qua khỏi. Trong những năm mà tác nhân gây bệnh không phải EV71 hoặc Coxsackie A16, hầu như không ghi nhận ca không qua khỏi.
Trước tình hình này, TP.HCM đã tăng cường các biện pháp phòng chống dịch. Công tác phòng bệnh, đặc biệt tại các trường mầm non, nhà trẻ và nhóm trẻ gia đình, nơi tập trung đối tượng nguy cơ cao được siết chặt.
Sở Y tế đã ban hành văn bản gửi Sở Giáo dục và Đào tạo, yêu cầu tăng cường phối hợp trong toàn hệ thống giáo dục mầm non, tập trung phát hiện sớm trẻ bệnh thông qua kiểm tra sức khỏe hàng ngày, theo dõi nguyên nhân nghỉ học.
"Khi phát hiện trẻ mắc bệnh, giáo viên phải báo ngay cho trạm y tế để kịp thời xử lý, điều tra, khoanh vùng và khử khuẩn", bà Nga nói
Ngành y tế nhấn mạnh vệ sinh cá nhân và môi trường là biện pháp quan trọng hàng đầu. Do bệnh lây từ người sang người, cần tập thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng cho trẻ, giáo viên và người chăm sóc.
Đồng thời, cần thường xuyên vệ sinh môi trường, lau chùi các bề mặt tiếp xúc bằng các chất tẩy rửa thông thường, làm sạch và ngâm rửa đồ chơi, vật dụng của trẻ.
Bên cạnh đó, hệ thống y tế cơ sở được tăng cường giám sát dịch tễ, tập huấn và củng cố năng lực nhằm phát hiện sớm, xử lý kịp thời các ổ dịch. Dữ liệu ca bệnh được theo dõi hàng tuần đến từng địa phương để kịp thời cảnh báo và hỗ trợ ứng phó.
Bà Nga khuyến cáo phụ huynh chủ động phòng bệnh cho trẻ. Khi phát hiện trẻ mắc bệnh, cần theo dõi sát và đưa đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn. Khoảng 80% trường hợp có thể điều trị tại nhà, nhưng cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu chuyển nặng như giật mình, sốt cao khó hạ để đưa trẻ đến bệnh viện kịp thời.
Trẻ mắc bệnh phải được cách ly, nghỉ học và hạn chế tiếp xúc với trẻ khác. Theo quy định của Bộ Y tế, trẻ bị tay chân miệng phải nghỉ học 10 ngày kể từ khi khởi phát triệu chứng.
Đối với bệnh não mô cầu, đây là bệnh truyền nhiễm vẫn lưu hành tại TP.HCM với số ca rải rác hàng năm. Từ đầu năm đến nay, thành phố ghi nhận 6 trường hợp, không hình thành ổ dịch.
"Các bệnh nhân đều là thanh thiếu niên, đã hồi phục và không có ca không qua khỏi", bà Nga nhấn mạnh.
Não mô cầu lây qua đường hô hấp, chủ yếu trong nhóm người tiếp xúc gần như sống chung nhà, học chung lớp. Bệnh đã có vắc xin phòng ngừa nên người dân có thể chủ động tiêm chủng.
Ngành y tế khuyến cáo người có triệu chứng nghi ngờ cần đi khám sớm do bệnh có thể diễn tiến nhanh. Người tiếp xúc gần với ca bệnh cần uống kháng sinh dự phòng theo chỉ định của nhân viên y tế. Các biện pháp phòng bệnh chung như rửa tay, giữ vệ sinh cá nhân vẫn cần được duy trì thường xuyên.
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do nhóm virus đường ruột gây ra, phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh đặc trưng bởi tình trạng sốt, loét miệng và phát ban dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, mông. Khác với các chủng thông thường, EV71 có khả năng tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, gây ra các biến chứng kịch tính như viêm não, phù phổi cấp hoặc suy tim chỉ sau vài giờ khởi phát.
Về mặt điều trị, hiện nay y học vẫn chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu, do đó nguyên tắc cốt lõi là điều trị triệu chứng, hạ sốt và bù nước kịp thời. Việc phân độ lâm sàng từ nhẹ (độ 1) đến nặng (độ 4) đóng vai trò sống còn trong công tác sàng lọc. Trong đó, các dấu hiệu như sốt cao khó hạ, nôn ói nhiều hoặc giật mình chới với khi bắt đầu ngủ là những tín hiệu "báo động đỏ" cho thấy hệ thần kinh bắt đầu bị tấn công, lúc này, trẻ phải được can thiệp y tế khẩn cấp tại các bệnh viện chuyên khoa.
Tiếp theo báo Pháp luật TPHCM đưa tin "Tay chân miệng tăng cao, nhiều ca nặng, chủng EV71 chiếm ưu thế" với nội dung cụ thể là:
Chị LTD (ngụ Lâm Đồng) đang chăm con gái 1 tuổi mắc tay chân miệng, điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM).
Bệnh trở nặng nhanh, biến chứng nguy hiểm
Theo chị D, ban đầu bé chỉ sốt, không kèm theo các dấu hiệu rõ ràng khác. Sau đó bệnh diễn tiến nhanh và trở nặng, tụt tiểu cầu, phải hỗ trợ thở CPAP (thở áp lực dương) liên tục. Bé cũng xuất hiện nhiều biến chứng nghiêm trọng như suy tim, tăng áp phổi và nhiễm trùng huyết nặng.
“Tôi rất lo lắng bởi trước đó tình trạng của con được bác sĩ đánh giá là nhẹ, không có dấu hiệu nguy hiểm rõ rệt. Tuy nhiên, bệnh đã chuyển biến xấu rất nhanh chỉ trong thời gian ngắn. Hiện con vẫn đang tiếp tục điều trị, chưa biết khi nào xuất viện” – chị D nói.
Nằm giường bên cạnh, bé trai 3 tuổi là con anh NQB (ngụ Lâm Đồng) cũng đang điều trị bệnh tay chân miệng. Anh cho biết bé chỉ có biểu hiện sốt nhẹ trong ngày đầu tiên, sau khi uống thuốc hạ sốt thì cơn sốt tạm thời thuyên giảm. Tuy nhiên, đến ngày thứ hai, bé sốt cao trở lại, thuốc hạ sốt không còn hiệu quả.
Trước tình trạng đó, anh đưa con đến trung tâm y tế địa phương và theo dõi qua một đêm. Nhận thấy sức khỏe của bé không ổn định, anh quyết định chuyển con lên tuyến trên.
“Gia đình có biết về bệnh tay chân miệng qua thông tin trước đó, nhưng không nghĩ rằng chủng bệnh lần này lại có thể gây biến chứng nặng đến như vậy.
Diễn tiến bệnh của bé trở nặng nhanh chóng, sốt rất cao kèm ngủ hay giật mình. Hiện bé đã khá hơn, hi vọng bé sẽ sớm khỏi bệnh” - anh B chia sẻ.
Chủng virus EV71 chiếm ưu thế
ThS.BS Nguyễn Đình Qui, Trưởng khoa Nhiễm Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết tình hình bệnh tay chân miệng đang có xu hướng tăng. Đáng chú ý, tỉ lệ ca bệnh nặng cao hơn nhiều so với năm 2025, chiếm khoảng 15–16% tổng số ca, rất đáng lo ngại.
Hiện bệnh tay chân miệng không còn mang tính chu kỳ như trước, mà phụ thuộc vào biến đổi khí hậu và độc lực của virus.
Kết quả xét nghiệm cho thấy tác nhân gây bệnh chủ yếu là virus Enterovirus 71 (EV71) – một chủng virus có độc lực cao, có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm liên quan đến tim mạch, tuần hoàn, hô hấp và thần kinh.
Năm 2025, tỉ lệ phát hiện EV71 rất thấp, nhưng năm 2026 ghi nhận sự gia tăng rõ rệt. Cụ thể, trong hơn 30 mẫu xét nghiệm, có trên 20 mẫu dương tính với EV71, cho thấy virus này đang lưu hành rộng rãi trong cộng đồng.
“Hầu như tuần nào khoa cũng tiếp nhận các ca bệnh nặng với nhiều mức độ, từ độ 2B nhóm 1, nhóm 2, đến độ 3, thậm chí có những trường hợp rất nặng, phải lọc máu liên tục” – BS Qui thông tin.
Cạnh đó, số lượng bệnh nhi ở mức độ trung bình (độ 2A – có chỉ định nhập viện nhưng chưa nặng) cũng rất đông, tạo áp lực lớn lên cơ sở vật chất. Trước tình hình này, khoa đã chủ động chuẩn bị phương án mở rộng quy mô điều trị, tăng số giường bệnh từ 92 lên khoảng 145–150 giường, kể cả sử dụng giường xếp khi cần thiết.
Đồng thời, các kịch bản ứng phó cũng được xây dựng cụ thể theo từng mức độ bệnh nhân. Nếu số ca vượt 50, khoa sẽ chuyển đổi gần như toàn bộ thành khu điều trị tay chân miệng, đồng thời chuyển các bệnh truyền nhiễm khác có nguy cơ lây lan thấp sang các khoa lân cận để hỗ trợ.
Tại Bệnh viện Nhi đồng 1, trong 3 tháng đầu năm 2026, số ca mắc và nhập viện do tay chân miệng có xu hướng tăng. Đặc biệt, số ca nặng tăng rõ so với năm 2025.
Cụ thể, trong cả năm 2025, bệnh viện chỉ ghi nhận 58 ca nặng. Trong khi chỉ 3 tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận khoảng 80 ca nặng.
Đại diện bệnh viện cho biết, trong năm 2025, tỉ lệ mẫu xét nghiệm dương tính với EV71 tại bệnh viện chỉ khoảng 10%. Tuy nhiên, trong 3 tháng đầu năm 2026, tỉ lệ này đã tăng lên 27% (3/11 mẫu xét nghiệm).
Hiện bệnh viện đã tổ chức các khu khám riêng cho bệnh truyền nhiễm, có phòng khám và khu điều trị cách ly tại khoa Nhiễm, cũng như các khu hồi sức tích cực có khả năng cách ly điều trị. Bệnh viện cũng xây dựng các kịch bản ứng phó khi dịch bùng phát. Trong trường hợp số ca tăng cao, các khoa khác có thể được điều chỉnh công năng để ưu tiên tiếp nhận bệnh tay chân miệng.
Tăng ở khu vực phía Nam, nhiều ca nặng
Theo báo cáo mới nhất từ Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), tính từ đầu năm đến tuần thứ 12 (ngày 16 đến 22-3), TP.HCM ghi nhận 8.152 ca mắc tay chân miệng. Số ca nặng (độ 2B) tăng gấp 5 lần so với cùng kỳ 2025, đã ghi nhận 4 ca tử vong.
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, chia sẻ tay chân miệng có giảm vào cuối năm 2025, nhưng từ tuần thứ 9 của năm 2026 có xu hướng tăng trở lại. Đến tuần 11, số ca tăng mạnh (hơn 240%) so với cùng kỳ 4 tuần trước, đồng thời ghi nhận nhiều trường hợp mắc chủng EV71.
“Địa phương có 2 dịch bệnh chính lưu hành hàng năm là sốt xuất và tay chân miệng. Với bệnh tay chân miệng, biện pháp vệ sinh cho trẻ rất quan trọng. Cạnh đó, vaccine tay chân miệng cũng đã được cấp phép, hy vọng khi triển khai tiêm thời gian tới sẽ góp phần kiểm soát dịch bệnh” – BS Châu nói.
PGS.TS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM, nhận định tình hình bệnh tay chân miệng tại khu vực phía Nam đang tăng và tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện nhiều ca bệnh nặng trong thời gian tới. Đáng chú ý, số ca nặng (từ độ 2B trở lên) có xu hướng tăng.
Ca bệnh tập trung chủ yếu tại Đồng Nai, TP.HCM, Tây Ninh. Yếu tố mật độ dân số cũng góp phần làm gia tăng số ca ghi nhận.
Khoảng 80% ca bệnh ghi nhận ở trẻ dưới 36 tháng tuổi, dù nhóm nguy cơ chung là dưới 5 tuổi. Điều này cho thấy cần ưu tiên các biện pháp phòng bệnh cho nhóm trẻ nhỏ, đặc biệt tại các cơ sở mầm non.
“Tay chân miệng có xu hướng bùng phát theo chu kỳ 2–3 năm. Một trong những nguyên nhân là miễn dịch cộng đồng suy giảm theo thời gian, tạo ra nhóm trẻ mới dễ cảm nhiễm. Cạnh đó, sự xuất hiện của các biến chủng virus mới, như EV71 phân nhóm C1, có thể làm giảm hiệu quả miễn dịch từ các chủng trước đó, làm tăng nguy cơ tái nhiễm” – ông Thượng nói.
