Lời khuyên cho những người đặt điện thoại cạnh giường suốt đêm: Nhiều người đang làm sai mà không biết
Để điện thoại bên cạnh khi ngủ có ảnh hưởng gì tới sức khỏe?
Nhiều người lo ngại việc đặt điện thoại cạnh giường ngủ có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, điện thoại di động tuy phát ra bức xạ nhưng đó là bức xạ tần số vô tuyến thuộc nhóm không ion hóa, khác hoàn toàn với những loại bức xạ nguy hiểm như tia X hay tia gamma. Trên thực tế, những tác động đáng quan tâm hơn thường đến từ thói quen sử dụng điện thoại trước giờ ngủ, ánh sáng xanh từ màn hình và tình trạng thức khuya kéo dài.
Trong cuộc sống hằng ngày, khi nhắc đến “bức xạ”, nhiều người thường liên tưởng ngay đến nguy cơ ung thư hoặc tổn thương vật chất di truyền. Tuy nhiên, không phải loại bức xạ nào cũng mang mức độ nguy hiểm giống nhau. Về mặt khoa học, bức xạ được chia thành hai nhóm chính gồm bức xạ ion hóa và bức xạ không ion hóa.
Bức xạ ion hóa là loại có mức năng lượng rất cao, đủ khả năng làm thay đổi cấu trúc nguyên tử và gây tổn hại đến DNA. Đây là nhóm bức xạ được kiểm soát nghiêm ngặt, bao gồm tia X, tia gamma và một số dạng bức xạ hạt nhân. Trong khi đó, bức xạ không ion hóa có năng lượng thấp hơn đáng kể, không đủ khả năng phá vỡ DNA theo cơ chế của bức xạ ion hóa. Các loại sóng như sóng radio, Wi-Fi, Bluetooth hay sóng tần số vô tuyến phát ra từ điện thoại di động đều nằm trong nhóm này.
Đối với điện thoại di động, người dùng cần hiểu rằng thiết bị này phát ra sóng tần số vô tuyến, tức một dạng bức xạ không ion hóa. Những sản phẩm được lưu hành trên thị trường đều phải đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn liên quan đến mức phát xạ theo quy định hiện hành.
Tổ chức Y tế Thế giới đánh giá ra sao?
Một trong những nguyên nhân khiến nhiều người lo lắng là việc Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), đơn vị trực thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), từng xếp bức xạ tần số vô tuyến vào nhóm 2B, tức nhóm “có thể gây ung thư cho người”.
Tuy nhiên, cách phân loại này cần được hiểu một cách chính xác. Nhóm 2B cho thấy các bằng chứng hiện có vẫn còn hạn chế và chưa đủ cơ sở để khẳng định chắc chắn mối quan hệ nhân quả. Điều đó đồng nghĩa với việc đây là lĩnh vực cần được tiếp tục nghiên cứu thêm, chứ không phải kết luận rằng điện thoại di động chắc chắn gây ung thư.
Nhiều cơ quan y tế cùng các nghiên cứu khoa học hiện nay cũng cho biết chưa có bằng chứng đủ mạnh chứng minh việc sử dụng điện thoại di động ở mức thông thường làm gia tăng nguy cơ mắc ung thư.
Nếu xét về những ảnh hưởng dễ nhận thấy hơn khi đặt điện thoại gần nơi ngủ, thì vấn đề thường không xuất phát từ bức xạ. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc sử dụng điện thoại trước giờ đi ngủ có thể khiến chất lượng giấc ngủ suy giảm, thời gian đi vào giấc ngủ kéo dài hơn và giấc ngủ trở nên nông hơn.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ ánh sáng xanh phát ra từ màn hình, các nội dung có tính kích thích trên thiết bị và thói quen sử dụng điện thoại kéo dài khiến thời gian nghỉ ngơi bị lùi lại so với dự kiến.
Nói cách khác, điều đáng quan tâm không đơn thuần là việc điện thoại được đặt ở đâu, mà là nó có thể khiến người dùng tiếp tục sử dụng lâu hơn và thức khuya hơn. Những biểu hiện như mệt mỏi, thiếu tỉnh táo hoặc đau đầu vào sáng hôm sau thường liên quan đến việc ngủ không đủ giấc hơn là do tác động của bức xạ điện thoại.
Những quan niệm chưa chính xác
Không ít người cho rằng điện thoại sẽ phát ra mức bức xạ cao hơn khi đang sạc pin, vì vậy không nên đặt gần giường ngủ. Tuy nhiên, điều đáng lưu ý hơn trong trường hợp này là việc sử dụng bộ sạc không đảm bảo chất lượng, để thiết bị quá nóng hoặc vừa sạc vừa chơi các trò chơi có dung lượng lớn. Đây mới là những yếu tố tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đáng kể.
Tương tự, quan điểm cho rằng cần tắt Wi-Fi vào ban đêm vì phát ra lượng bức xạ lớn cũng chưa có cơ sở khoa học rõ ràng trong điều kiện sử dụng thông thường. Đối với sức khỏe giấc ngủ, việc hạn chế tiếp xúc với màn hình điện tử trước khi ngủ vẫn được xem là yếu tố quan trọng hơn.
Bên cạnh đó, trên thị trường xuất hiện nhiều sản phẩm như miếng dán hoặc ốp lưng quảng cáo khả năng “chống bức xạ”. Tuy nhiên, các sản phẩm này thường không thực sự cần thiết đối với người dùng phổ thông.
Nếu mục tiêu là cải thiện chất lượng giấc ngủ và giảm sự phụ thuộc vào điện thoại, các chuyên gia cho rằng những biện pháp đơn giản lại mang đến hiệu quả thiết thực hơn. Chẳng hạn như đặt điện thoại ngoài tầm với khi đi ngủ, tắt các thông báo không cần thiết hoặc chủ động ngừng sử dụng màn hình trước giờ nghỉ ngơi.
Trong trường hợp không muốn bị điện thoại làm gián đoạn giấc ngủ, người dùng có thể đặt thiết bị cách xa giường hoặc kích hoạt chế độ không làm phiền. Quan trọng hơn, nên hạn chế sử dụng điện thoại từ 30 đến 60 phút trước khi đi ngủ để cơ thể có thời gian thư giãn và chuẩn bị bước vào trạng thái nghỉ ngơi tự nhiên.
Nhìn chung, những lo ngại về việc đặt điện thoại cạnh giường ngủ thường xuất phát từ nỗi sợ liên quan đến bức xạ. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy điều ảnh hưởng rõ rệt hơn đến sức khỏe lại là thói quen sử dụng thiết bị vào ban đêm. Việc xây dựng thời gian biểu sinh hoạt hợp lý và giảm tiếp xúc với màn hình trước giờ ngủ vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ chất lượng giấc ngủ và sức khỏe lâu dài.
Tác giả: Thu Hiền
Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 03/8/2026 | 13:52)
