Ngày càng có nhiều người tử vong vì ung thư, bác sĩ khuyến cáo "2 không uống, 3 không ăn, 1 việc cần duy trì", tuyệt đối đừng xem nhẹ
Những năm gần đây, ung thư đang cướp đi sinh mạng của ngày càng nhiều người. Trên quy mô toàn cầu, năm 2020 có gần 10 triệu ca tử vong do ung thư, và con số này được dự báo vượt 10,3 triệu vào năm 2025.
Theo báo Thanh niên Việt có bài Ngày càng có nhiều người tuvong vì UT, bác sĩ khuyến cáo "2 không uống, 3 không ăn, 1 việc cần duy trì", tuyệt đối đừng xem nhẹ. Nội dung như sau:
Già hóa dân số là một nguyên nhân quan trọng, bởi người lớn tuổi tích lũy nhiều yếu tố nguy cơ và khả năng sửa chữa tổn thương tế bào suy giảm. Tuy nhiên, lối sống hiện đại cũng góp phần không nhỏ. Đô thị hóa khiến sinh hoạt ăn uống thất thường, áp lực công việc cao, ít vận động. Ở các khu vực thu nhập thấp, ô nhiễm không khí và các yếu tố nhiễm trùng càng làm gánh nặng UT trầm trọng hơn.
UT không xuất hiện chỉ sau một đêm, mà thường là kết quả của nhiều năm thói quen xấu chồng chất. Điều đáng nói là rất nhiều yếu tố nguy cơ hoàn toàn có thể phòng tránh, nhưng lại bị xem nhẹ trong đời sống hằng ngày.
Trong các yếu tố làm tăng nguy cơ UT, thuốc lá là “sát thủ” hàng đầu. Nhưng ngay cả khi không hút thuốc, rượu bia cũng không hề vô hại. Tổ chức Y tế Thế giới xếp cồn vào nhóm chất gây UT loại 1, đồng nghĩa với việc không tồn tại mức uống an toàn. Uống ít nhưng kéo dài vẫn gây tổn thương gan, thực quản, khoang miệng.
Về ăn uống, đồ uống quá nóng gây bỏng niêm mạc, nếu lặp đi lặp lại trong thời gian dài sẽ làm tăng nguy cơ UT thực quản. Thịt chế biến sẵn chứa nitrit, nitrat có thể chuyển hóa thành chất gây hại, liên quan chặt chẽ đến UT đại trực tràng. Thực phẩm nướng cháy sinh ra các hợp chất như benzopyrene, đã được chứng minh trong thí nghiệm trên động vật là có khả năng gây tổn thương ADN. Bánh kẹo nhiều đường, nhiều chất béo thúc đẩy béo phì và viêm mạn tính, tạo điều kiện cho UT vú và UT tụy phát triển. Ít vận động khiến mỡ cơ thể tích tụ, hormone rối loạn, làm tăng nguy cơ ít nhất 13 loại UT khác nhau.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng khoảng 40% các ca UT có thể phòng ngừa được nếu thay đổi lối sống. Cơ quan Nghiên cứu UT Quốc tế phân loại đồ uống quá nóng là yếu tố gây UT nhóm 2A. Nhiệt độ trên 65 độ C đủ để gây tổn thương niêm mạc thực quản. Tại các vùng có tỷ lệ UT thực quản cao, thói quen uống trà, uống canh khi còn bỏng miệng xuất hiện rất phổ biến, và đó không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên.
Vì vậy, khuyến cáo đầu tiên trong nhóm “2 không uống” là không uống đồ quá nóng. Không phải trà hay cà phê tự thân có hại, mà chính nhiệt độ cao mới là thủ phạm. Chỉ cần đợi nguội bớt, khoảng 50 độ C, đã giúp niêm mạc giảm tổn thương đáng kể.
Điều thứ hai là không uống rượu bia. Tạp chí The Lancet Public Health khẳng định nguy cơ UT bắt đầu tích lũy ngay từ ngụm rượu đầu tiên, không hề tồn tại “ngưỡng an toàn”. Rượu liên quan trực tiếp đến ít nhất bảy loại UT, trong đó có UT gan, UT vú và UT đại tràng. Khi uống rượu kèm hút thuốc, tác hại còn tăng theo cấp số nhân. Hiệp hội UT Hoa Kỳ ước tính khoảng 5,5% ca UT mới trên toàn cầu liên quan đến rượu. Việc cai rượu được xem là một trong những “bảo hiểm phòng UT” rẻ nhất nhưng hiệu quả nhất.
Sang nhóm “3 không ăn” , đầu tiên là hạn chế thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, lạp xưởng. Các sản phẩm này được xếp vào nhóm chất gây UT loại 1. Mỗi ngày ăn 50 gram thịt chế biến có thể làm tăng 18% nguy cơ UT đại trực tràng.
Thứ hai là hạn chế đồ nướng cháy, thức ăn bị khét. Quá trình nướng ở nhiệt độ cao tạo ra các amin dị vòng và hydrocacbon đa vòng, tập trung nhiều nhất ở phần cháy đen. Những chất này được ghi nhận liên quan đến UT đại tràng và UT tụy.
Thứ ba là không lạm dụng bánh kẹo, đồ ăn nhiều đường và nhiều dầu mỡ. Chế độ ăn này dễ gây kháng insulin, viêm mạn tính và rối loạn hệ vi sinh đường ruột, gián tiếp làm tăng nguy cơ UT vú và UT đại tràng.
Cuối cùng, “1 việc cần kiên trì” chính là vận động thể lực. Nghiên cứu của Trung tâm UT Quốc gia Trung Quốc cho thấy hoạt động thể chất đều đặn giúp giảm nguy cơ ít nhất 13 loại UT, bao gồm UT phổi, dạ dày và gan. Chỉ cần đi bộ nhanh 30 phút mỗi ngày, leo cầu thang hoặc làm việc nhà cũng đã mang lại lợi ích rõ rệt. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị mỗi tuần nên vận động tối thiểu 150 phút ở mức trung bình.
Những khuyến cáo này nghe có vẻ rất đỗi quen thuộc, nhưng lại mang ý nghĩa sống còn. UT đáng sợ nhất ở giai đoạn muộn, khi việc điều trị trở nên vô cùng khó khăn. Phòng ngừa sớm luôn tốt hơn chữa trị. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, khoảng 30-50% ca UT có thể tránh được nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.
Theo báo Đời sống pháp luật có bài Bé lớp 2 đã đối mặt "án tử" UT đại trực tràng vì dùng 2 món ăn vặt này làm bữa chính. Nội dung như sau:
Sự việc một cậu bé 8 tuổi, học lớp 2 tại Trịnh Châu (Hà Nam, Trung Quốc) được chẩn đoán mắc UT đại trực tràng đã gây chấn động dư luận, khiến đội ngũ y tế vô cùng xót xa.
Mọi chuyện bắt đầu vào một đêm muộn khi cậu bé đang chơi ở nhà thì bất ngờ khóc thét vì những cơn đau bụng dữ dội. Ban đầu, cha mẹ chỉ nghĩ con ăn gì không sạch nên đau bụng, cho uống thuốc rồi cho đi ngủ. Nhưng bé trai đau quá không ngủ được, lúc này họ bắt đầu lo lắng con mắc viêm dạ dày ruột.
Cậu bé lớp 2 đã mắc UT đại trực tràng (Ảnh minh họa)
Tuy nhiên, khi đưa con đến bệnh viện và thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu thì nghiêm trọng hơn nhiều. Cậu bé được chẩn đoán UT đại trực tràng giai đoạn 2 đã khiến gia đình sụp đổ. Hiện tại, cậu bé đang được điều trị nhắm mục tiêu và đội ngũ y tế đang nỗ lực theo dõi sát sao quá trình hồi phục của em.
Bố mẹ cậu bé khi biết được nguyên nhân gây bệnh đều khóc nấc lên ân hận. Họ trách mình đã quá vô tâm với chế độ ăn uống của con. Họ tưởng là mình chiều con là yêu con nhưng hóa ra lại đang hại con. Vậy một cậu bé mới 8 tuổi ăn uống thế nào mà lại mắc bệnh lý nghiêm trọng đến vậy?
2 "món ăn vặt" bị dùng làm bữa chính là thủ phạm UT đại trực tràng
Trưởng nhóm bác sĩ điều trị của cậu bé cho biết, điều tra lối sống và so sánh bệnh lý chỉ ra do thói quen ăn uống không lành mạnh kéo dài từ thời mẫu giáo.
Vì sự bận rộn và nuông chiều của người lớn, cậu bé thường xuyên ăn đồ ăn vặt cay và mì ăn liền thay cho các bữa cơm chính. Những món ăn vặt mà cậu bé thích phổ biến như: các loại que cay ăn liền, snack cay, chân gà sốt cay, bánh gạo cay, mì cay... Mì ăn liền cũng thích chọn loại cay, ngoài ra còn mê ăn mì tôm sống mỗi khi "buồn mồm". Bố mẹ thậm chí còn từng tự hào về khả năng ăn cay của con dù còn nhỏ.
Trong khi đó, bác sĩ phân tích kiểu ăn uống này tàn phá cơ thể, gây UT đại trực tràng rất lớn, nhất là với hệ tiêu hóa còn non nớt:
1. Các món đồ ăn vặt cay
Việc tiêu thụ liên tục các món cay nồng như que cay, chân gà sốt hay bánh gạo cay gây kích ứng cực mạnh lên niêm mạc đại trực tràng vốn còn rất mỏng manh của trẻ em.
Ăn quá nhiều đồ cay, nhất là khi hệ tiêu hóa còn non nớt làm tăng nguy cơ UT đại trực tràng (Ảnh minh họa)
Đặc biệt, các loại snack hay que cay đóng gói về cơ bản là thực phẩm siêu chế biến. Chúng chứa quá nhiều phụ gia như chất tạo màu nhân tạo (allura red, tartrazine), chất bảo quản (natri benzoat) và bột ngọt. Trong nhiệt độ cao với dầu mỡ kém chất lượng, chúng sản sinh ra các hợp chất gây hại như acrylamide.
Kiểu ăn uống này gây viêm mạn tính niêm mạc ruột, phá vỡ hệ vi sinh và thúc đẩy vi khuẩn có hại sinh sôi, tạo môi trường cho tế bào UT khởi phát trong khi gan và thận bị quá tải trầm trọng.
2. Mì ăn liền
Mì ăn liền vốn không gây hại trực tiếp nếu sử dụng điều độ, nhưng việc dùng nó thay thế bữa chính và thường xuyên ăn sống là một sai lầm nghiêm trọng.
Mì ăn liền nghèo nàn dinh dưỡng, thiếu hụt protein chất lượng cao, các loại vitamin, khoáng chất như sắt, axit folic và đặc biệt là chất xơ. Không phù hợp làm bữa chính về lâu dài và liên tục nhiều bữa trong ngày. Chưa kể, mì tôm sống khiến đại trực tràng chịu áp lực tiêu hóa khổng lồ vì sợi mì khô cứng, khó phân hủy hơn mì nấu chín.
Lỗi không nằm ở mì ăn liền mà do cách ăn, dùng thay thế bữa chính trong thời gian dài (Ảnh minh họa)
Việc thiếu hụt chất xơ làm nhu động ruột đình trệ gây táo bón, khiến chất thải độc hại lưu lại trong ruột lâu hơn, trực tiếp gây đột biến tế bào và hình thành khối u ác tính từ rất sớm.
Trường hợp đau lòng của cậu bé lớp 2 này không chỉ là bài học lớn cho các bậc phụ huynh mà còn gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh cho tất cả chúng ta. Đừng vì sở thích ăn uống nhất thời mà đánh đổi sức khỏe.
