Nam sinh học giỏi top đầu bức xúc với đề Văn nên chỉ viết vỏn vẹn 16 chữ rồi nộp, nhanh chóng nhận hậu quả
Hành động nổi loạn này ngay lập tức đã vấp phải rất nhiều sự tranh cãi từ dư luận, bởi vì đối với đại đa số mọi người, việc làm đó không còn là biểu hiện của cá tính riêng nữa, mà là một sự đánh đổi quá liều lĩnh và dại dột trong một kỳ thi mang tính quyết định đến tương lai cả đời của một học sinh.
Kỳ thi tuyển sinh đại học tại Trung Quốc từ lâu đã được xem là một trong những bước ngoặt lớn nhất và quan trọng nhất trong cuộc đời của mỗi học sinh. Đối với rất nhiều bạn trẻ, đặc biệt là những người sinh ra trong các gia đình lao động bình thường, đây không đơn thuần là một kỳ thi kiểm tra kiến thức, mà còn là cơ hội hiếm hoi giúp họ thay đổi hoàn toàn tương lai bằng con đường học tập chăm chỉ.
Tuy nhiên, thực tế không phải ai cũng nhìn nhận kỳ thi này với ý nghĩa như vậy. Vào khoảng 10 năm trước, một nam sinh tên là Trương Giao, đến từ vùng Thiểm Tây, Trung Quốc đã khiến dư luận chú ý khi cố ý nộp giấy trắng để nhận điểm 0 trong kỳ thi này. Hành động đó được coi như một cách để anh thể hiện sự chống đối trước những áp lực học hành quá lớn và trước quan điểm cho rằng điểm số là thứ quyết định tất cả giá trị của một con người. Nhưng điều mà bản thân anh chàng này không thể ngờ tới là quyết định mang tính bốc đồng, nhất thời ấy đã tạo ra một bước ngoặt tồi tệ, kéo theo một chuỗi những lựa chọn sai lầm liên tiếp trong suốt nhiều năm dài sau đó.
Ngược dòng thời gian, trước khi bước chân vào bậc cấp ba, Trương Giao từng là một học sinh có học lực thuộc top đầu. Thế nhưng, khi bước vào một môi trường học tập mới với mức độ thi đua gay gắt hơn, thành tích học tập của anh bắt đầu tụt dốc một cách nhanh chóng. Việc không thể theo kịp áp lực bài vở quá nặng nề khiến Trương Giao rơi vào trạng thái chán nản, đánh mất đi động lực cố gắng và bắt đầu chơi chung với những nhóm bạn có học lực kém.
Từ vị trí của một học sinh có nền tảng kiến thức rất tốt, Trương Giao dần rơi vào trạng thái mất phương hướng trầm trọng. Việc hụt hơi trước nhịp độ học tập ở lớp khiến anh nản lòng, không còn tự tin vào bản thân và ngày càng đi xa rời mục tiêu phấn đấu ban đầu. Đi cùng với đó, môi trường bạn bè xung quanh anh cũng thay đổi theo chiều hướng xấu. Thay vì tìm cách điều chỉnh bản thân để cố gắng bắt kịp các bạn, anh lại chọn kết thân với những người bạn chán học, suốt ngày chỉ bàn tán đến những chuyện vui chơi ngoài lề hơn là chuyện bài vở, sách đèn.
Trong suốt giai đoạn tâm lý dễ bị lung lay đó, Trương Giao đã bị ảnh hưởng sâu sắc bởi quan điểm cho rằng vào đại học không phải là con đường duy nhất để dẫn đến thành công. Anh vô cùng ngưỡng mộ tỷ phú Bill Gates và tự tin tin rằng những người thực sự có tài năng thiên bẩm thì hoàn toàn có thể tự tay tạo dựng nên sự nghiệp lớn mà chẳng cần dựa vào bất kỳ tấm bằng cấp nào. Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ, khi những câu chuyện ngoại lệ hiếm hoi trong xã hội bị người ta nhìn nhận sai lệch như một công thức áp dụng cho tất cả mọi người, các bạn trẻ sẽ rất dễ rơi vào ảo tưởng rằng chỉ cần bản thân tỏ ra “khác biệt” là chắc chắn sẽ thành công.
Đến khi bước vào kỳ thi đại học, Trương Giao đã chọn cách bộc lộ thái độ phản kháng của mình bằng việc nộp bài thi hoàn toàn để trống. Trên tờ giấy làm bài, anh chỉ viết vỏn vẹn 16 chữ mang tính chất như một lời tuyên ngôn, thể hiện rõ tư duy “phải phá bỏ cái cũ thì mới xây dựng được cái mới”, như một cách khẳng định rằng bản thân muốn bước chân ra khỏi con đường học hành bình thường của xã hội. Ý nghĩa câu nói của Trương Giao viết trên giấy thi khi đó là: “Phải phá bỏ mới có thể xây dựng; không phá thì không lập; có phá mới có lập; không sống thì coi như chết.” Viết xong những dòng chữ này, Trương Giao nộp lại bài thi trắng.
Hành động nổi loạn này ngay lập tức đã vấp phải rất nhiều sự tranh cãi từ dư luận, bởi vì đối với đại đa số mọi người, việc làm đó không còn là biểu hiện của cá tính riêng nữa, mà là một sự đánh đổi quá liều lĩnh và dại dột trong một kỳ thi mang tính quyết định đến tương lai cả đời của một học sinh.
Kết cục của sự việc này thì ai cũng có thể dễ dàng đoán trước được: tất cả các bài thi của anh đều bị chấm điểm số 0 tròn trĩnh, đồng nghĩa với việc cánh cửa bước vào đại học chính thức khép lại. Một quyết định dại dột tưởng chừng như chỉ diễn ra trong vài phút ngắn ngủi ở phòng thi đã đặt một dấu chấm hết cay đắng cho con đường học vấn mà Trương Giao vốn dĩ hoàn toàn có đủ năng lực để theo đuổi đến cùng.
Sau khi rời khỏi ghế nhà trường, Trương Giao chính thức bước chân ra ngoài xã hội với một niềm tin tràn trề rằng mình sẽ tìm thấy thành công bằng một con đường riêng biệt khác. Tuy nhiên, cuộc sống thực tế đã sớm dội một gáo nước lạnh, cho anh thấy khoảng cách quá xa vời giữa tham vọng cá nhân và năng lực thực tế. Khi không có một tấm bằng lận lưng, lại thiếu đi các kỹ năng chuyên môn cần thiết, đồng thời bản thân anh lại không chịu hạ mình để bắt đầu làm từ những công việc chân tay cơ bản nhất, anh liên tục rơi vào trạng thái chán ghét cuộc sống hiện tại nhưng lại không có đủ lòng kiên trì để học hỏi, tích lũy nền tảng cho chặng đường tương lai.
Theo dòng thời gian trôi qua, giấc mơ to lớn về việc “trở thành một Bill Gates thứ hai” không những chẳng thể trở thành hiện thực, mà nó còn quay ngược lại biến thành một thứ áp lực vô hình đè nặng lên vai anh. Trương Giao được cho là từng rất nhiều lần tự tin tuyên bố trước mọi người rằng mình sẽ kiếm được số tiền lên tới 10 triệu nhân dân tệ, nhưng trong cuộc sống thực tế hàng ngày, ngay cả việc tìm kiếm một công việc có nguồn thu nhập ổn định để tự nuôi sống bản thân cũng là một điều vô cùng trật vật đối với anh. Khi năng lực thực tế không thể đáp ứng được kỳ vọng quá cao của bản thân, nhiều người sẽ chọn cách hạ bớt mục tiêu xuống cho thực tế hơn; nhưng ngược lại, cũng có những người lại chọn đi vào những con đường tắt sai trái.
Và đó cũng chính là thời điểm mà cuộc đời của Trương Giao bắt đầu trượt dài sang một ngã rẽ tăm tối khác. Trong cơn cuồng vọng muốn làm giàu thật nhanh để chứng tỏ giá trị của bản thân với mọi người, anh đã nhắm mắt tham gia vào các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản liên quan đến thẻ tín dụng. Từ một người học sinh từng có tương lai xán lạn và thành tích tốt, Trương Giao đã tự biến mình thành một kẻ vi phạm pháp luật, tự tay đánh mất đi tất cả cơ hội, danh dự cũng như tương lai của chính bản thân mình.
Khi nhìn nhận lại toàn bộ câu chuyện buồn này, điều đáng để chúng ta suy ngẫm không chỉ đơn thuần là một bài thi bị bỏ trắng hay một quyết định nông nổi, thiếu suy nghĩ của tuổi trẻ. Đằng sau cái kết đắng cay đó là tổng hòa của hàng loạt yếu tố tác động cùng một lúc: áp lực học hành quá lớn từ gia đình, nhà trường, cảm giác hụt hẫng lo âu khi thấy thành tích của mình ngày một đi xuống, sự ảnh hưởng xấu từ môi trường bạn bè xung quanh, và đặc biệt nhất chính là những nhận thức hoàn toàn lệch lạc, sai lầm về định nghĩa của hai chữ thành công.
Trên thực tế đời sống, đúng là việc học đại học không phải là con đường duy nhất để một người có thể tiến thân. Rất nhiều người trong xã hội vẫn có thể tìm thấy thành công rực rỡ bằng các lối đi khác như học nghề kỹ thuật, làm công việc kinh doanh hoặc đi theo những hướng phát triển khác không liên quan đến con đường chữ nghĩa. Nhưng điều đó hoàn toàn không đồng nghĩa với việc chúng ta được phép phủ nhận đi giá trị to lớn của giáo dục, và càng không có nghĩa là bất cứ hành động chống đối, nổi loạn nào cũng có thể mang lại sự thành đạt.
Đối với phần lớn các bạn trẻ trong xã hội ngày nay, đặc biệt là những người không có sẵn các nguồn lực kinh tế hay mối quan hệ từ phía gia đình, thì giáo dục vẫn luôn là con đường đi ổn định, ít gặp rủi ro và thực tế nhất để mở ra những cơ hội tốt đẹp cho cuộc sống. Một tấm bằng đại học có thể không đảm bảo chắc chắn 100% rằng bạn sẽ trở nên giàu có hay thành công, nhưng nó chắc chắn sẽ giúp cho một người có thêm nhiều sự lựa chọn công việc tốt hơn, có thêm nền tảng tri thức vững chắc và có thêm thời gian để bản thân trưởng thành, chín chắn hơn trước khi phải trực tiếp bước vào cuộc cạnh tranh việc làm khốc liệt ngoài xã hội.
Câu chuyện cuộc đời của Trương Giao vì thế vẫn thường xuyên được mọi người nhắc đi nhắc lại giống như một bài học nhãn tiền điển hình cho cái giá phải trả của sự bốc đồng, nông nổi. Ở độ tuổi 18, nhiều quyết định hệ trọng được các bạn trẻ đưa ra chỉ trong vòng vài phút ngắn ngủi, nhưng hệ quả tai hại của chúng thì có thể kéo dài suốt cả mười năm, thậm chí là định đoạt luôn cả phần đời còn lại.
Nếu đặt câu chuyện này vào trong bối cảnh nền giáo dục và những áp lực về mặt thành tích thi cử nặng nề như ngày nay, đây hoàn toàn không còn là câu chuyện của riêng một nam sinh ở vùng Thiểm Tây nữa. Nó còn đóng vai trò như một lời cảnh tỉnh sâu sắc gửi đến giới trẻ rằng mọi sự “nổi loạn” trong cuộc sống đều có cái giá của nó, và không phải bất kỳ lựa chọn nào mang vỏ bọc của sự tự do cũng thực sự dẫn lối chúng ta đến với một tương lai tươi sáng hơn.
