Có những câu nói nghe thì nhân từ, nhưng đặt vào miệng người vừa gây ra cái ch:ết của con mình thì trở thành cái t:át thứ hai vào vong linh đứa trẻ.

Xoay quanh vụ việc được dư luận quan tâm, tạp chí Phụ nữ mới ngày 8/5 đăng tải bài viết :"Khi "mong cháu siêu thoát, đầu thai vào nơi tốt hơn" được nói ra bởi chính kẻ hại con: Sự đạo đức giả lạnh người của một người mẹ", nội dung chính như sau: 

Bàn Thị Tâm - người mẹ 20 tuổi của bé gái 4 tuổi tử vong tại Phú Diễn khi đối diện với cơ quan điều tra đã nói: "Em nhận thức được hành vi của mình là sai trái và vi phạm pháp luật. Em cảm thấy em không xứng đáng làm mẹ của cháu. Mong là cháu sẽ siêu thoát và đầu thai vào một nơi khác tốt hơn".

Lời khai ấy được nhiều nơi trích lại như một dấu hiệu của sự ăn năn. Nhưng đọc kỹ, đó không phải ăn năn. Đó là một bản án mà người mẹ tự mình tuyên cho bản thân, rồi thanh thản đẩy đi.

"Đầu thai vào nơi tốt hơn" - khi tâm linh trở thành cái cớ trốn trách nhiệm

Trong văn hóa Á Đông, mong người đã khuất siêu thoát và đầu thai vào kiếp lành là một câu chúc đầy thiện ý khi nó được thốt ra bởi người ngoài cuộc, bởi sư thầy, bởi người thân thương tiếc đứng trước di ảnh.

Nhưng cùng câu nói đó, đặt lên môi người mẹ vừa đứng nhìn con gái 4 tuổi bị xịt vòi nước vào mũi và miệng đến chết, lập tức đảo chiều ý nghĩa. Nó không còn là lời mong, lời chúc. Nó là một thao tác tâm lý đẩy trách nhiệm sang thế giới bên kia.

Hãy đọc lại câu nói: "Mong là cháu sẽ siêu thoát và đầu thai vào một nơi khác tốt hơn".

"Một nơi khác". Tức là không phải nơi có người mẹ này. Tức là chính người mẹ thừa nhận: Nơi mình tạo ra cho con là nơi tệ. Vậy mà thay vì nói "tôi đã sai, tôi đã gi:ết con tôi, tôi xin chịu mọi hình phạt", người mẹ ấy chọn cách phó thác đứa trẻ cho luân hồi - một thứ mà cô ta không có khả năng kiểm soát, không có nghĩa vụ gì với để khỏi phải đối diện với bản chất việc mình đã làm.

Câu chữ thì nhún nhường ("em không xứng đáng làm mẹ"), nhưng cấu trúc bên trong là một sự xoa dịu bản thân: Tôi không thể làm gì được nữa rồi, tôi chỉ còn biết cầu chúc cho con. Như thể đứa bé chết vì một tai nạn ngoài tầm với, chứ không phải vì chính người mẹ ấy đã nhiều lần dùng dép đánh vào đầu con, đã đứng nhìn người tình kẹp đầu con vào hai chân và xịt nước cho đến khi con không còn sức gào khóc.

Người mẹ ấy không "bất lực" - cô ta đã chọn

Có một xu hướng mạng xã hội rất phổ biến mỗi khi xảy ra vụ tương tự: Đặt người mẹ vào khung "nạn nhân của bạn trai bạo lực", "nạn nhân của trauma bonding", "người phụ nữ trẻ bị thao túng". Khung này không sai về mặt tâm lý học. Nhưng nó nguy hiểm khi áp dụng quá sớm và quá dễ dãi vì nó tước đi vai trò chủ động của một người trưởng thành đã có những lựa chọn cụ thể.

Bàn Thị Tâm 20 tuổi, không phải 13 tuổi. Cô đủ tuổi đăng ký kết hôn, đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự đầy đủ, đủ tuổi mở tài khoản ngân hàng và đứng tên hợp đồng. Cô có điện thoại di động. Cô biết khu trọ ở đâu, biết bệnh viện ở đâu, biết số 113 và 111. Cô đi khám thai tức là cô có khả năng di chuyển, có khả năng giao tiếp với người ngoài.

Trong suốt một tháng con gái bị đánh đập 2-3 ngày một lần, bị bỏ đói liên tục 3 ngày trước khi chết, cô không gọi một cuộc điện thoại nào. Không nhắn tin cho ai. Không bỏ đứa con riêng về cho ông bà ngoại dù gia đình ngoại ở Tuyên Quang vẫn còn đó. Cô chọn ở lại. Cô chọn im lặng. Cô chọn bước ra khỏi nhà tắm ngay khoảnh khắc con mình đang bị hành hạ.

Khi một người đứng giữa hai cánh cửa - cánh dẫn đến điện thoại để cứu con, và cánh dẫn ra ngoài để mặc kệ và họ chọn cánh thứ hai, thì đó là một lựa chọn. Lặp đi lặp lại trong nhiều ngày, đó không còn là phản ứng nhất thời, mà là một mô hình hành vi có chủ đích.

Nghịch lý đứa con trong bụng và đứa con ngoài đời

Chi tiết khiến nhiều người đọc rùng mình nhất trong vụ này không phải là vòi nước. Đó là việc Bàn Thị Tâm đang mang thai - đứa con thứ hai, con của Nguyễn Minh Hiệp, kẻ vừa gi:ết con đẻ của cô.

Cô đi khám thai đều đặn. Cô lo lắng cho đứa bé chưa chào đời. Cô viện cớ "đang mang thai mệt mỏi" để giao việc tắm rửa, vệ sinh đứa con 4 tuổi cho người tình - người mà cô biết rõ đã nhiều lần đánh đập, hành hạ con mình. Tức là cô vẫn giữ trọn vẹn bản năng làm mẹ, chỉ là dành nó cho đứa bé trong bụng.

Đây là điểm phơi bày bản chất của sự lựa chọn. Một người mẹ "bất lực" thật sự thì không có khả năng yêu đứa con này hơn đứa con khác. Họ chỉ tê liệt toàn bộ. Còn ở đây, năng lực yêu thương của Tâm vẫn hoạt động bình thường - cô vẫn biết đi khám thai, biết quan tâm đến sức khỏe thai nhi, biết tin tưởng tương lai với người đàn ông mới. Cô chỉ tắt năng lực ấy đi với một đứa trẻ duy nhất: Đứa con không phải của Hiệp.

Nói cách khác, người mẹ này đã thực hiện một phép tính rất tỉnh táo: Phải chăng đứa con cũ là gánh nặng cho mối quan hệ mới, đứa con mới là tương lai của mối quan hệ ấy. Cô ấy không phải không biết yêu, cô ấy biết phải yêu ai để có lợi cho mình. Đó không phải dấu hiệu của một người bị thao túng đến mất khả năng phán đoán. Đó là dấu hiệu của một người đang tính toán.

Sự đạo đức giả còn nguy hiểm hơn sự tàn ác

Tàn ác có khuôn mặt rõ ràng - nó là Nguyễn Minh Hiệp, kẻ kẹp đầu đứa trẻ 4 tuổi vào hai chân và xịt vòi nước. Sự tàn ác ấy ghê tởm, nhưng ít nhất nó không tự khoác cho mình một cái áo nào khác. Nó là chính nó.

Sự đạo đức giả thì khác. Nó là một người mẹ vừa nhìn con chết vì mình, vừa cầu cho con "đầu thai vào nơi tốt hơn". Nó là một người vừa khai báo bình tĩnh hành vi của mình, vừa nói "em không xứng đáng làm mẹ của cháu" - một câu nghe có vẻ tự trách, nhưng thực chất là một cách khép lại vấn đề: Tôi đã thừa nhận tôi tệ rồi, vậy là xong. Nó là một người đang mang trong bụng đứa con của kẻ gi:ết con mình, và sẵn sàng dùng cái thai ấy như một tấm khiên cả về mặt pháp lý, cả về mặt cảm xúc xã hội (mọi người sẽ thương cô vì cô đang mang thai).

Khi Tâm nói "mong cháu siêu thoát", cô ta đang trao cho mình một sự cứu rỗi tâm linh rẻ tiền mà cô ta không có quyền nhận. Đứa bé H. không cần lời cầu nguyện của người mẹ ấy. Đứa bé cần được sống. Và người duy nhất có thể cho em điều đó đã chọn không cho.

Đừng để "thấu hiểu" trở thành tấm bình phong cho cái ác

Có những bài viết phân tích tâm lý vụ này theo hướng trauma bonding, vòng lặp liên thế hệ, người phụ nữ trẻ thiếu chỗ dựa và đó là những phân tích có giá trị, đáng đọc, đáng suy ngẫm cho những ca chưa đến mức tử vong. Nhưng với một vụ án mà nạn nhân đã chết, mà người mẹ đã có nhiều cơ hội cứu con và đã từ chối từng cơ hội một, thì việc nhanh chóng đặt cô ta vào khung "cũng là một nạn nhân" là một sự bất công với đứa trẻ thật sự đã chết.

Bé H. mới 4 tuổi. Em không có khái niệm trauma bonding. Em không có khái niệm vòng lặp liên thế hệ. Em chỉ biết một điều rất đơn giản: Mẹ là người đáng lẽ phải bảo vệ em. Và mẹ đã không. Hơn thế, mẹ còn trực tiếp đánh em, để mặc người đàn ông kia siết chặt em, rồi bỏ đi khi em đang giãy giụa.

Pháp luật đã làm đúng khi khởi tố Bàn Thị Tâm tội gi:ết người chứ không phải tội Không tố giác hay Hành hạ con. Cộng đồng cũng cần làm đúng phần của mình: Đừng vội đổ lỗi cho hoàn cảnh, đừng vội tìm cho cô ta một cái nhãn tâm lý học để giảm nhẹ. Trước khi nói cô ta "bị thao túng", hãy nhớ rằng có hàng triệu phụ nữ trẻ khác, trong những hoàn cảnh khó khăn không kém, vẫn giữ con mình an toàn vì họ chọn như vậy.

Lựa chọn là thứ phân biệt người mẹ với một con vật bản năng. Và Bàn Thị Tâm đã có lựa chọn của mình. Cái chết của bé H. không phải một bi kịch của số phận. Đó là kết quả trực tiếp của những lựa chọn lặp đi lặp lại trong suốt một tháng cộng với một câu khai bình tĩnh đến lạnh người, kết thúc bằng lời cầu chúc cho linh hồn đứa trẻ "đầu thai vào nơi khác tốt hơn".

Vâng, có thể cháu sẽ đầu thai vào nơi tốt hơn. Bất kỳ nơi nào cũng tốt hơn nơi cháu đã ở 3 tháng cuối đời.

Báo VOV cũng cập nhật về vụ việc trên trong bài viết ngày 8/5 với tiêu đề: "Vụ bao:hanh bé gái 4 tuổi tử vong: Bàn Thị Tâm đang mang thai sẽ bị xử lý thế nào?", cho biết:

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Nguyễn Minh Hiệp (SN 2004, trú tỉnh Ninh Bình) và khởi tố bị can đối với Bàn Thị Tâm (SN 2006, trú tỉnh Tuyên Quang) để điều tra về tội gi:ết người liên quan vụ bé gái 4 tuổi tử vong do bị bao:hanh.

Theo điều tra ban đầu, Hiệp và Tâm sống chung như vợ chồng tại phường Phú Diễn, TP Hà Nội. Cháu B.T.H. là con riêng của Tâm, sống cùng hai người từ tháng 3/2026. Khoảng 18h ngày 3/5/2026, Bệnh viện E tiếp nhận cháu H. trong tình trạng ngừng tuần hoàn, hôn mê sâu, cơ thể có nhiều vết bầm tím. Kết quả giám định pháp y sơ bộ xác định cháu bị tổn thương cơ thể tới 99%.

Dù được cấp cứu tích cực, bé gái đã tử vong vào chiều 6/5. Cơ quan điều tra xác định, ngày 3/5, do bực tức trong sinh hoạt, Hiệp và Tâm đã nhiều lần đánh đập, hành hạ cháu H. bằng tay, dép và nhiều vật dụng khác. Đỉnh điểm, Hiệp dùng vòi xịt nước xịt liên tục vào vùng miệng, mũi cháu bé trong nhà tắm khiến nạn nhân bất tỉnh. Khi phát hiện cháu không còn phản ứng, cả hai mới gọi cấp cứu.

Tại cơ quan công an, Hiệp và Tâm khai nhận đã nhiều lần bao:hanh cháu H. trong khoảng một tháng trước đó, với tần suất 2-3 ngày/lần; thậm chí bỏ đói cháu nhiều ngày liên tiếp.

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Đức Hùng - Giám đốc Công ty Luật TNHH Thiện Duyên - Đoàn luật sư thành phố Hà Nội cho biết, có thể nói đây là vụ việc đặc biệt nghiêm trọng, hành vi của các đối tượng là hết sức tàn ác, phi nhân tính, không chỉ có tính chất ngược đãi, hành hạ mà còn thể hiện “lỗi cố ý” xâm phạm trực tiếp đến tính mạng của cháu bé, khiến cháu bé bị tử vong một cách hết sức thương tâm, để lại sự đau xót và phẫn nộ rất lớn trong dư luận xã hội. Do đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra – Công an thành phố Hà Nội khởi tố các đối tượng về tội danh “gi:ết người” là hoàn toàn có căn cứ và đúng pháp luật.

Theo luật sư Hùng, việc khởi tố vụ án mới chỉ là giai đoạn đầu của quá trình giải quyết vụ án, Cơ quan điều tra sẽ còn phải tiếp tục điều tra, làm rõ các tình tiết khách quan của vụ án theo quy định của pháp luật. Tội danh và trách nhiệm pháp lý của các bị can chỉ được kết luận chính thức thông qua các quyết định hoặc bản án giải quyết vụ án đã có hiệu lực pháp luật. Tuy nhiên, căn cứ vào các kết quả điều tra ban đầu thì các bị can sẽ có thể phải chịu các tình tiết định khung tăng nặng là: “gi:ết người dưới 16 tuổi” và phạm tội “có tính chất côn đồ” theo quy định tại điểm b và n khoản 1 Điều 123 Bộ luật hình sự, với khung hình phạt được quy định là bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.

Bên cạnh đó, các bị can cũng phải chịu tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự là: Phạm tội đối với “người lệ thuộc mình về mặt vật chất, tinh thần, hoặc các mặt khác” và “dùng thủ đoạn tàn ác để phạm tội” quy định tại điểm k và điểm m Khoản 1 Điều 52 Bộ luật hình sự.

Tuy nhiên, khi phạm tội thì bị can Tâm đang mang thai nên sẽ được hưởng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là: “Người phạm tội là phụ nữ có thai” theo quy định tại điểm n Khoản 1 Điều 51 Bộ luật hình sự.

Theo luật sư Hùng, đồng thời, tại Điều 40 Bộ luật hình sự cũng quy định: “Không áp dụng hình phạt tử hình đối với người dưới 18 tuổi khi phạm tội, phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi hoặc người đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử”.Theo quy định này thì bị can Tâm sẽ không bị áp dụng hình phạt tử hình. Đây là một trong những quy định mang tính nhân đạo của pháp luật hình sự, không chỉ cho bị can mà còn là để bảo vệ quyền lợi cho người con (mà bị can đang mang thai), thể hiện tính nhân văn sâu sắc trong chính sách hình sự của Đảng và Nhà nước ta.

Luật sư Hùng cũng cho hay, trong những năm gần đây, đã xảy ra nhiều vụ việc bao:hanh trẻ em hết sức đau lòng, khiến dư luận xã hội bàng hoàng và phẫn nộ. Dù các vụ án này đều đã bị xử lý rất nghiêm khắc, thậm chí có bị cáo bị tuyên án tử hình nhưng những bi kịch vẫn tiếp tục tái diễn.

Thực trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Trước hết là sự xuống cấp về đạo đức và lối sống của một bộ phận người trong xã hội. Nhiều người thiếu kỹ năng làm cha mẹ, không biết kiểm soát cảm xúc nên dùng bạo lực để giải quyết vấn đề. Bên cạnh đó, áp lực kinh tế, thất nghiệp, nghiện rượu bia, ma túy hay mâu thuẫn gia đình, sự đổ vỡ trong hôn nhân cũng khiến nhiều người trút giận lên trẻ nhỏ. Chỉ cần trẻ nhỏ khóc nhiều, học kém hoặc“làm phiền”cuộc sống riêng của người lớn thì rất dễ bị người lớn trút bạo lực lên người.

Đặc biệt, nhiều vụ án đau lòng đã xảy ra khi chính những người cha, người mẹ của các em vì mù quáng trong tình cảm, cộng với sự vô cảm, nhẫn tâm mà đã thờ ơ, tiếp tay hoặc bao che cho hành vi bao:hanh của người tình, vợ hoặc chồng mới đối với con đẻ của chính mình. Ngoài ra, sự thờ ơ của cộng đồng và việc phát hiện, can thiệp chưa kịp thời của các cơ quan chức năng cũng là nguyên nhân khiến tình trạng bao:hanh trẻ em vẫn tiếp diễn.

Để ngăn chặn và xử lý hiệu quả các vụ việc bao:hanh trẻ em, luật sư Hùng cho rằng,cần có sự chung tay của cả gia đình, nhà trường và xã hội. Trước hết, các cơ quan chức năng cần nghiêncứu và xây dựng những cơ chế, biện pháp giám sát và hỗ trợ tại cộng đồng, để kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi bao:hanh, ngược đãi trẻ em, đặc biệt là đối với các em có hoàn cảnh đặc biệt như: Trẻ mồ côi, lang thang, khuyết tật, có khó khăn về nhận thức, hoặc có cha mẹ ly hôn, hay cha mẹ vướng vào các tệ nạn xã hội, hoặc có các vấn đề bất ổn về tâm lý…Đồng thời, tiếp tục xem xét và hoàn thiện hơn nữa các quy định của pháp luật, để tạo ra những “chiếc khiên pháp lý” đủ mạnh, đủ vững chắc để bảo vệ các em, cũng như xử lý thật nghiêm minh, thích đáng đối với các hành vi vi phạm, để tăng cường tính răn đe, phòng ngừa chung.

Các nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng sống, giúp trẻ biết tự bảo vệ và mạnh dạn lên tiếng khi bị xâm hại. Các thầy cô giáo cũng cần được trang bị các kiến thức và kỹ năng để có thể kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường, những biểu hiện của việc trẻ bị bao:hanh, để có những biện pháp can thiệp phù hợp.

Đồng thời, mỗi người lớn, các bậc làm cha, làm mẹ cũng cần phải tự trau rồi kiến thức và kỹ năng giáo dục, chăm sóc và yêu thương con cái đúng cách, tránh việc giáo dục bằng bạo lực, có thể ảnh hưởng xấu đến tâm sinh lý, sự phát triển lành mạnh của trẻ nhỏ