Lý do giá vàng giảm mạnh giữa lúc căng thẳng Trung Đông leo thang
Diễn biến thị trường tuần qua rất kỳ lạ, khi xung đột Trung Đông nổ ra, giá vàng - tài sản trú ẩn an toàn quen thuộc - lại không tăng như kỳ vọng.
Ngày 5 tháng 3 năm 2026, báo Lao Động đăng tải bài viết với tiêu đề "Lý do giá vàng giảm mạnh giữa lúc căng thẳng Trung Đông leo thang". Nội dung như sau:
Theo Reuters, thay vì đổ tiền vào vàng, nhà đầu tư dường như chạy thẳng sang nắm giữ tiền mặt bằng USD, bán ra gần như mọi tài sản đã tăng nóng trước các cuộc tấn công cuối tuần trước.
Ba ngày sau các cuộc tấn công hôm thứ Bảy nhằm vào Iran, lực mua ban đầu đối với kim loại quý nhanh chóng suy yếu. Đến thứ Ba, thị trường đảo chiều mạnh: giá vàng bất ngờ giảm 4%, trong khi bạc có lúc lao dốc tới 10%.
Một lý do cơ bản được nhắc đến là sự trở lại của vai trò “trú ẩn an toàn” của đồng USD. Chỉ số đồng bạc xanh (DXY) tăng trong tuần này, dù thị trường cổ phiếu và trái phiếu Mỹ chịu thiệt hại nặng.
Các quỹ công và tư tại Trung Đông hiện phải đối mặt với nguy cơ Iran trả đũa - có thể đang ưu tiên tính thanh khoản bằng USD. Giá dầu và khí đốt được định giá bằng USD tăng vọt cũng có thể thúc đẩy nhu cầu nắm giữ tiền mặt bằng đồng tiền dự trữ của thế giới.
Tuy nhiên, nguyên nhân chính khiến USD tăng giá nhiều khả năng là các nền kinh tế lớn ở châu Âu và châu Á chịu tác động mạnh hơn nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn kéo dài và giá năng lượng tăng cao, trong khi kinh tế Mỹ tương đối ít bị ảnh hưởng.
Dù lý do là gì, đồng USD mạnh lên luôn làm giảm sức hấp dẫn của vàng. Còn có những yếu tố khác khiến vàng chưa thể đóng vai trò “nơi trú ẩn” trong tuần này.
Một trong số đó là mối tương quan giữa vàng và đồng Franc Thụy Sĩ. Cả hai vốn được xem là tài sản an toàn nhất trong thời kỳ bất ổn và thường tăng giá cùng nhau, đặc biệt khi các tài sản trú ẩn khác như đồng Yên Nhật hay trái phiếu Mỹ đã phần nào mất vai trò này trong những năm gần đây.
Tuy nhiên, Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ hôm thứ Hai đã đưa ra cảnh báo bất thường về khả năng can thiệp bán Franc, khiến đồng tiền này nhanh chóng đảo chiều giảm so với USD và Euro. Việc các nhà đầu tư đồng loạt đóng các vị thế trú ẩn có thể đã gây thêm áp lực lên giá vàng.
Một lời giải thích đơn giản hơn là những nhà đầu tư đã mua vàng trong cơn sốt đầu cơ - vốn đẩy giá kim loại này gần như tăng gấp đôi và lập kỷ lục mới trong năm qua - nay đang chốt lời từ khoản đầu tư sinh lời tốt nhất của họ khi rủi ro và biến động thị trường gia tăng.
Điều này cũng phù hợp với diễn biến của thị trường chứng khoán tăng mạnh nhất năm nay. Chỉ số Kospi của Hàn Quốc giảm hơn 7% vào thứ Ba khi thị trường Seoul mở cửa trở lại sau kỳ nghỉ, qua đó đảo ngược một phần mức tăng gần 50% từ đầu năm.
Trước khi xảy ra các cuộc tấn công, vàng và bạc lần lượt là hai và ba thị trường tăng mạnh nhất năm 2026, chỉ đứng sau Kospi. Trong khi đó, chỉ số Nikkei của Nhật Bản - tăng khoảng 15% trước cuối tuần đã giảm hơn 4% kể từ đó.
Khi biến động gia tăng và nguy cơ một cú sốc năng lượng mới đối với kinh tế toàn cầu xuất hiện, nhiều danh mục đầu tư có thể đơn giản là tăng tỷ trọng tiền mặt và thanh khoản.
Việc vàng chưa thể hiện vai trò trú ẩn trong bối cảnh này cho thấy nhiều điều về bản chất của làn sóng mua vào và đợt tăng giá của vàng suốt một năm qua, đặc biệt khi nó gắn chặt với xu hướng đảo chiều của hơn một thập kỷ đồng USD tăng giá mạnh.
Như ông Dan Katz, Phó Tổng giám đốc thứ nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nhận định hôm thứ Ba: diễn biến của USD trong tuần này cho thấy vai trò trú ẩn của đồng tiền này vẫn còn nguyên, và USD vẫn là “trái tim của hệ thống tiền tệ quốc tế”.
Giá vàng có thể vẫn tăng vì nhiều lý do khác. Nhưng nếu đà tăng gần đây của kim loại quý này được thúc đẩy bởi những dự báo bi quan về sự suy yếu của USD, thì những biến động trong tuần này có thể buộc thị trường phải suy nghĩ lại.
Báo Tin Tức cũng đăng tải bài viết với tiêu đề "Giá vàng hồi phục nhẹ trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông lan rộng". Nội dung như sau:
Theo dữ liệu từ Kitco, lúc 7 giờ sáng 5/3 (giờ Việt Nam), giá vàng giao ngay đạt 5.160 USD/ounce, tăng hơn 1% so với phiên trước. Trong phiên, giá vàng dao động trong vùng 5.085,5 – 5.207 USD/ounce, cho thấy biên độ biến động lớn khi lực mua chiếm ưu thế.
Đà tăng này diễn ra sau khi giá vàng lao dốc hơn 6% trong phiên 3/3, do chịu áp lực từ việc đồng USD mạnh lên, triển vọng thắt chặt chính sách tiền tệ tại Mỹ và làn sóng bán tháo tài sản nhằm bù lỗ khi thị trường chứng khoán chao đảo vì căng thẳng Trung Đông.
Cuộc chiến tại Iran được xem là chất xúc tác chính thúc đẩy giá vàng tăng trở lại. Bước sang ngày thứ 5, xung đột có dấu hiệu lan rộng, khi Bộ Ngoại giao Mỹ cảnh báo công dân nên rút khỏi một số quốc gia Trung Đông do rủi ro an ninh gia tăng.
Tổng thống Donald Trump cho biết, chiến dịch quân sự có thể kéo dài khoảng 4 tuần và những cuộc tấn công lớn nhất vẫn chưa diễn ra. Theo các quan chức Mỹ, mục tiêu của chiến dịch là phá hủy năng lực hải quân, hệ thống tên lửa và chương trình hạt nhân của Iran.
Ông Ilya Spivak, Trưởng bộ phận vĩ mô toàn cầu tại công ty Tastylive, cho rằng, vàng có thể sớm rũ bỏ áp lực bán tháo, trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, trong khi nhu cầu đối với các tài sản trú ẩn an toàn vẫn ở mức cao.
Cùng quan điểm, ông Christopher Wong, chiến lược gia tại OCBC, nhận định, các yếu tố nền tảng hỗ trợ giá vàng – bao gồm bất ổn địa chính trị, chính sách khó dự đoán và nhu cầu đa dạng hóa danh mục đầu tư, vẫn được duy trì, ít nhất trong ngắn hạn.
Tuần trước, JPMorgan và Bank of America đã tái khẳng định triển vọng giá vàng có thể hướng tới mốc 6.000 USD/ounce trong trung hạn. JPMorgan thậm chí dự báo giá vàng có thể đạt 6.300 USD/ounce vào cuối năm 2026, nếu nhu cầu từ các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư tiếp tục duy trì ở mức cao.
Trong nước, lúc 7 giờ, Công ty TNHH MTV Vàng bạc đá quý Sài Gòn SJC niêm yết vàng miếng ở mức 181,2 - 184,2 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra). Các thương hiệu vàng lớn ở Hà Nội như DOJI, Bảo Tín Minh Châu, Phú Quý cũng niêm yết giá vàng miếng SJC ở mức này.
Đối với vàng nhẫn tròn trơn 9999, Bảo Tín Minh Châu niêm yết ở mức 182 - 185 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra). Trong khi đó, DOJI và Phú Quý niêm yết vàng nhẫn ở mức 181,2 - 184,2 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra).
Đánh giá diễn biến thị trường những ngày gần đây, TS Đào Lê Trang Anh, giảng viên cấp cao ngành Tài chính, Đại học RMIT Việt Nam cho rằng, việc giá vàng giảm hai phiên vừa qua chỉ là nhịp điều chỉnh kỹ thuật ngắn hạn, chưa phải tín hiệu cho một chu kỳ giảm mới. Theo chuyên gia, kim loại quý vẫn được hỗ trợ nếu rủi ro toàn cầu gia tăng, từ căng thẳng địa chính trị, áp lực lạm phát đến xu hướng dòng tiền rời bỏ tài sản rủi ro để tìm đến kênh trú ẩn như vàng.
Trong ngắn hạn, kim loại quý vẫn được hỗ trợ nhưng sẽ đan xen các nhịp điều chỉnh mạnh do chốt lời, biến động của đồng USD và dòng tiền trên thị trường cổ phiếu toàn cầu. Còn về kịch bản 6.000 USD/ounce sẽ phụ thuộc vào mức độ kéo dài và mở rộng của các yếu tố rủi ro, đặc biệt khi có cú sốc đủ lớn như khủng hoảng tài chính, suy thoái sâu hoặc xung đột địa chính trị lan rộng ngoài kiểm soát.
Dưới góc nhìn đầu tư, ông Huỳnh Trung Khánh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam khuyến cáo, nhà đầu tư thời điểm này cần thận trọng khi giá vàng trong nước đang cao hơn thế giới 20 triệu đồng/lượng. Ngoài yếu tố giá quốc tế và cung - cầu, việc nhiều doanh nghiệp, ngân hàng xin cấp phép sản xuất vàng miếng, cùng khả năng thành lập sàn giao dịch vàng, có thể làm thu hẹp chênh lệch giá và tạo rủi ro cho người mua "lướt sóng".
