Gia đình 3 người lần lượt mắc UT tuyến giáp, bác sĩ phát hiện 'thủ phạm' ngay trên bàn ăn của mọi gia đình
Chỉ trong vòng 2 năm, cả ba thành viên trong gia đình đều mắc cùng một loại UT. Khi tìm hiểu kỹ thói quen sinh hoạt của gia đình này, bác sĩ đã hỏi một câu tưởng chừng đơn giản nhưng xác định được ngay thủ phạm.
Ngày 13/3/2026, báo Thanh Niên Việt đăng tải bài viết: "Gia đình 3 người lần lượt mắc UT tuyến giáp, bác sĩ phát hiện "thủ phạm" ngay trên bàn ăn của mọi gia đình" có nội dung như sau:
Gần đây tại Trùng Khánh, Trung Quốc, một câu chuyện y khoa khiến nhiều người giật mình. Hai mẹ con anh Tiểu Hạo lần lượt được chẩn đoán UT tuyến giáp thể nhú. Điều đáng nói là một năm trước đó, người cha trong gia đình cũng đã phải phẫ:u thu:ật vì UT tuyến giáp.
Chỉ trong vòng hai năm, cả ba thành viên trong một gia đình đều mắc cùng một loại UT. Khi tìm hiểu kỹ thói quen sinh hoạt của gia đình này, bác sĩ đã hỏi một câu tưởng chừng đơn giản: “Gia đình bạn có thường xuyên ăn hải sản không?”.
Người mẹ trả lời: “Gần như ngày nào cũng ăn”.
Câu trả lời này khiến bác sĩ lập tức chú ý. Theo các chuyên gia, nhiều loại hải sản như rong biển, tảo biển, rong biển khô, các loại sò ốc là nguồn iod tự nhiên rất dồi dào. Nếu ăn với lượng lớn trong thời gian dài, lượng iod nạp vào cơ thể có thể vượt xa nhu cầu khuyến nghị mỗi ngày, từ đó làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về tuyến giáp.
Hiện nay, sau khi phẫ:u thu:ật, hai mẹ con Tiểu Hạo đã hồi phục tốt và xuất viện. Tuy nhiên, yếu tố nguy cơ được nhắc tới nhiều nhất trong trường hợp này chính là tình trạng dư thừa iod trong chế độ ăn.
Mối quan hệ “hình chữ U” giữa iod và bệnh tuyến giáp
Nhiều người cho rằng iod là chất rất tốt cho sức khỏe, vì thiếu iod có thể gây bư:ớu cổ. Vì vậy, không ít người nghĩ rằng bổ sung càng nhiều iod càng tốt.
Thực tế lại không phải như vậy. Các chuyên gia cho biết mối quan hệ giữa iod và sức khỏe tuyến giáp giống như đường cong hình chữ U.
- Thiếu iod: tuyến giáp không sản xuất đủ hormone, buộc phải hoạt động nhiều hơn để bù đắp, lâu dài dễ gây bệnh.
- Thừa iod: tuyến giáp bị kích thích liên tục, tế bào trở nên mất ổn định và có thể tổn thương.
- Chỉ khi iod ở mức vừa đủ thì tuyến giáp mới hoạt động ổn định.
Theo khuyến nghị dinh dưỡng, người trưởng thành cần khoảng 150 microgam iod mỗi ngày. Trong khi đó, 100 gram rong biển khô có thể chứa tới khoảng 36.000 microgam iod, tương đương nhu cầu của một người trong hơn 200 ngày.
Nếu ăn những thực phẩm này với tần suất cao, tuyến giáp có thể bị kích thích trong thời gian dài.
Một số nghiên cứu cho thấy việc dư thừa iod kéo dài có thể gây stress oxy hóa, làm rối loạn quá trình chết và tái tạo tế bào, từ đó ảnh hưởng đến sự ổn định của tế bào tuyến giáp.
UT tuyến giáp là bệnh gì?
Ung thư tuyến giáp là một trong những loại UT nội tiết phổ biến, hình thành từ các tế bào của tuyến giáp. Bệnh được chia thành nhiều loại khác nhau.
Phổ biến nhất là UT tuyến giáp thể biệt hóa, bao gồm UT tuyến giáp thể nhú và thể nang. Đây là nhóm bệnh tiến triển chậm và thường có tiên lượng khá tốt nếu được điều trị sớm.
Ngoài ra còn có UT tuyến giáp thể tủy, có tiên lượng kém hơn so với nhóm biệt hóa.
Nguy hiểm nhất là UT tuyến giáp thể không biệt hóa, tiến triển nhanh, dễ di căn và thời gian sống của bệnh nhân thường ngắn hơn.
Người mắc UT tuyến giáp có nên ăn muối iod?
Đây là câu hỏi khiến nhiều người băn khoăn. Trên mạng xã hội có quan điểm cho rằng ung thư tuyến giáp xuất phát từ việc ăn muối iod, vì vậy nên chuyển sang dùng muối không iod.
Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết hiện chưa có bằng chứng trực tiếp chứng minh iod dư thừa là nguyên nhân gây ung thư tuyến giáp.
Ngược lại, thiếu iod cũng có thể làm tăng nguy cơ một số loại ung thư tuyến giáp, đặc biệt là thể nang và thể không biệt hóa. Vì vậy, việc cắt hoàn toàn iod khỏi chế độ ăn không phải là giải pháp đúng.
Đối với bệnh nhân sau phẫu thuật, bác sĩ thường khuyến nghị:
- Nếu sống ở vùng ven biển, nơi thực phẩm giàu iod, có thể áp dụng chế độ ăn ít iod hơn.
- Nếu sống ở khu vực thiếu iod, không cần thiết phải chuyển sang muối không iod.
- Cách tốt nhất là tuân theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị, thay vì tự ý thay đổi chế độ ăn.
Những ai có nguy cơ cao mắc UT tuyến giáp?
Theo các chuyên gia, một số nhóm người cần chú ý hơn đến nguy cơ mắc bệnh, bao gồm:
- Người từng tiếp xúc với tia xạ vùng cổ khi còn nhỏ, ví dụ điều trị xạ trị hoặc tiếp xúc với bụi phóng xạ.
- Người có tiền sử gia đình mắc ung thư tuyến giáp, đặc biệt là người thân trực hệ như cha mẹ hoặc anh chị em.
- Người mang đột biến gene liên quan đến bệnh di truyền, chẳng hạn hội chứng đa u nội tiết type 2 (MEN2).
Những dấu hiệu cần đi khám sớm
UT tuyến giáp giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng và nhiều trường hợp được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các dấu hiệu sau, nên đi kiểm tra:
- Xuất hiện khối cứng ở cổ và tăng kích thước nhanh.
- Khàn tiếng kéo dài không rõ nguyên nhân.
- Khó nuốt hoặc khó thở.
- Hạch cổ to bất thường.
- Xét nghiệm máu phát hiện calcitonin tăng cao.
Làm thế nào để phát hiện sớm UT tuyến giáp?
Các khuyến cáo y khoa cho rằng:
- Người không có triệu chứng thường không cần tầm soát ung thư tuyến giáp định kỳ.
- Nhóm nguy cơ cao nên kiểm tra siêu âm tuyến giáp và hạch cổ mỗi 1-2 năm.
- Phụ nữ trước khi mang thai có thể siêu âm tuyến giáp một lần để đánh giá tình trạng sức khỏe.
- Với các nốt tuyến giáp lành tính, nên siêu âm theo dõi mỗi 6-12 tháng.
Cách phòng ngừa UT tuyến giáp
Các chuyên gia khuyến nghị một số biện pháp đơn giản để giảm nguy cơ mắc bệnh:
- Tránh tiếp xúc với bức xạ vùng cổ khi không cần thiết.
- Duy trì lối sống lành mạnh, chế độ ăn cân đối.
- Không nên ăn quá nhiều thực phẩm giàu iod trong thời gian dài, đặc biệt là rong biển.
- Giữ tâm lý thoải mái, hạn chế căng thẳng kéo dài.
- Những người có yếu tố nguy cơ nên khám sức khỏe định kỳ.
Nhìn chung, iod là dưỡng chất quan trọng cho cơ thể, nhưng dù thiếu hay thừa đều có thể gây hại. Việc duy trì chế độ ăn cân bằng, không lạm dụng một loại thực phẩm nào trong thời gian dài là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe tuyến giáp.
Tiếp đến, báo Người Đưa Tin thông tin thêm trong bài đăng: "Phát hiện ung thư khi vẫn “khỏe mạnh”: Bác sĩ ung bướu cảnh báo sai lầm nhiều người mắc phải". Cụ thể như sau:
Tại Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu đã tiếp nhận không ít bệnh nhân rơi vào tình huống như vậy. Khi đến khám, họ hoàn toàn không có biểu hiện bất thường nào, nhưng kết quả kiểm tra chuyên sâu lại cho thấy dấu hiệu UT.
Một trường hợp điển hình là bệnh nhân nữ 60 tuổi, sống tại Hà Nội. Người bệnh có lối sống điều độ, sinh hoạt bình thường và không có tiền sử gia đình mắc bệnh UT. Việc đến khám tại bệnh viện chỉ đơn giản là một lần kiểm tra sức khỏe.
Trong quá trình thăm khám ban đầu, bệnh nhân không ghi nhận bất kỳ dấu hiệu bất thường nào. Không đau, không sờ thấy khối u, da vùng v:ú không thay đổi và sức khỏe nhìn chung ổn định. Tuy nhiên, nhờ kinh nghiệm lâm sàng cùng các phương tiện chẩn đoán chuyên sâu, bác sĩ đã phát hiện một dấu hiệu bất thường nằm sâu trong mô tuyến v:ú.
Hình ảnh khối u được phân loại BIRADS 4 trên siêu âm và chụp X-quang tuyến vú.
Kết quả siêu âm và chụp X-quang tuyến v:ú cho thấy hình ảnh khối u được phân loại BIRADS 4 – nhóm nghi ngờ ác tính cần làm thêm xét nghiệm. Sau đó, kết quả xét nghiệm tế bào học xác định bệnh nhân mắc UT biểu mô tuyến v:ú giai đoạn sớm.
Theo các bác sĩ, nếu người bệnh không thực hiện kiểm tra định kỳ, khối u này rất khó được phát hiện ở giai đoạn hiện tại, bởi nó nằm sâu trong mô tuyến và chưa gây ra bất kỳ triệu chứng lâm sàng rõ ràng nào.
Cảnh báo sai lầm nhiều người mắc phải
PGS.TS Phạm Cẩm Phương – Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu cho biết, ung thư vú là bệnh lý ác tính xuất phát từ các tế bào tuyến vú. Theo thống kê của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) trong báo cáo Globocan 2022, đây là loại UT phổ biến nhất ở nữ giới tại Việt Nam, đứng đầu về tỷ lệ mắc mới và xếp thứ tư về tỷ lệ t:ử vo:ng.
Điều này cho thấy việc nâng cao nhận thức về tầm soát và phát hiện sớm UT có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
PGS Phương cho biết ung thư v:ú có nhiều yếu tố nguy cơ. Trong đó, yếu tố di truyền đóng vai trò đáng kể. Những phụ nữ có người thân như bà, mẹ, cô, dì, chị em gái hoặc con gái từng mắc bệnh, hoặc mang các đột biến gen di truyền liên quan đến UT v:ú như BRCA1 và BRCA2 sẽ có nguy cơ cao hơn.
Tuổi tác cũng là yếu tố quan trọng. Phụ nữ từ 40 tuổi trở lên có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với nhóm trẻ tuổi. Ngoài ra, tiền sử từng xạ trị vùng ngự:c hoặc mắc các bệnh UT khác như UT bu:ồng trứ:ng, nộ:i mạ:c t:ử cu:ng hay đại tràng cũng có thể làm tăng nguy cơ.
Một số yếu tố liên quan đến sinh sản cũng được ghi nhận, như có kinh nguyệt sớm trước 12 tuổi, mãn ki:nh muộn sau 55 tuổi, mang thai muộn sau 30 tuổi, không sinh con hoặc không cho con bú.
Bên cạnh đó, lối sống cũng ảnh hưởng đáng kể đến nguy cơ mắc bệnh. Tình trạng bé:o ph:ì, hú:t thu:ốc lá, ít vận động hoặc chế độ dinh dưỡng không lành mạnh đều được xem là các yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ UT.
Theo PGS.TS Phạm Cẩm Phương, sai lầm phổ biến của nhiều người là chờ đến khi cơ thể có biểu hiện bất thường mới đi khám. Trong khi đó, nhiều loại UT, đặc biệt là UT vú, có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ ràng.
Vị chuyên gia UT khuyến cáo phụ nữ từ 40 tuổi, đặc biệt những người có yếu tố nguy cơ như béo phì, tiền sử gia đình mắc UT hoặc không sinh con, nên thực hiện tầm soát UT v:ú định kỳ hằng năm. Đối với những trường hợp có người thân từng mắc bệnh, việc tầm soát nên được thực hiện sớm hơn để phát hiện nguy cơ liên quan đến yếu tố di truyền.
Trường hợp bệnh nhân 60 tuổi nói trên được xem là lời cảnh tỉnh cho nhiều người. Ngay cả khi cơ thể vẫn “khỏe mạnh”, không có triệu chứng bất thường, việc khám sức khỏe định kỳ vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm và phòng ngừa các bệnh nguy hiểm.
