Cô gái 27 tuổi máu đục như trà sữa, ngập dầu vì 1 thói quen ăn uống người trẻ Việt nào cũng mắc
Một bệnh nhân nữ 27 tuổi sinh sống tại Trung Quốc vừa phải nhập viện trong tình trạng nguy kịch do chủ quan trước các dấu hiệu bất ổn của cơ thể và duy trì lối sống kém khoa học kéo dài.
Người bệnh vốn có thể trạng khỏe mạnh nhưng do thói quen ăn uống hoàn toàn phụ thuộc vào các dịch vụ giao đồ ăn tiện lợi, lười vận động và thường xuyên thức khuya, cô đã đối mặt với biến chứng nghiêm trọng đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
1. Thói quen dinh dưỡng mất cân bằng và dấu hiệu khởi phát bệnh lý
Theo bệnh sử được ghi nhận, suốt một năm liên tục, cả 3 bữa ăn hằng ngày của bệnh nhân đều là thức ăn nhanh đặt sẵn qua mạng với các món chứa hàm lượng chất béo và gia vị rất cao như gà rán, trà sữa, lẩu cay ngập dầu và phủ tạng động vật. Thực đơn này hoàn toàn thiếu vắng các loại chất xơ từ rau xanh hay trái cây tươi. Song song đó, người bệnh duy trì lối sống ít di chuyển, ngồi làm việc liên tục tại văn phòng và tiếp tục sử dụng các thiết bị điện tử đến đêm muộn khi về nhà.
Sự việc chuyển biến cấp tính vào một buổi tối, sau khi tiêu thụ một lượng lớn thức ăn chứa nhiều dầu mỡ, bệnh nhân xuất hiện cảm giác đầy bụng, tức ngực và đã sử dụng nước đá lạnh với mục đích kích thích tiêu hóa. Tuy nhiên, ngay sau đó, người bệnh đột ngột khởi phát cơn đau dữ dội tại vùng thượng vị và hạ sườn phải, đi kèm với triệu chứng buồn nôn và nôn mửa liên tục.
Ban đầu, do lầm tưởng đây là biểu hiện của viêm dạ dày ruột thông thường, bệnh nhân đã tự ý mua thuốc điều trị tại nhà. Đến ngày thứ hai, tình trạng đau đớn tăng mạnh dẫn đến biểu hiện khó thở sâu. Khi được đưa vào phòng cấp cứu của bệnh viện, chỉ số huyết áp của bệnh nhân đã vọt lên mức $160\text{ mmHg}$, rơi vào trạng thái nguy hiểm.
2. Tình trạng máu "ngập mỡ" và quy trình can thiệp y khoa khẩn cấp
Trong quá trình thực hiện quy trình xét nghiệm cận lâm sàng, các nhân viên y tế ghi nhận mẫu máu $5\text{ ml}$ của người bệnh xuất hiện một lớp dịch đặc màu trắng đục nổi rõ trên bề mặt. Bệnh nhân được chẩn đoán xác định mắc chứng viêm tụy cấp do tăng lipid máu nghiêm trọng. Để bảo toàn tính mạng cho người bệnh, kíp trực cấp cứu đã lập tức chỉ định phương pháp lọc máu và thay thế huyết tương khẩn cấp.
Số liệu lâm sàng từ ca bệnh:
Thể tích huyết tương rút ra: $2000\text{ ml}$ có trạng thái đặc quánh, màu trắng đục và đông đặc như mỡ động vật (thay vì màu vàng nhạt, trong suốt như người bình thường).
Chỉ số Triglyceride (mỡ máu): Đạt mức kinh hoàng $30,01\text{ mmol/L}$, vượt ngưỡng tiêu chuẩn thông thường gần 18 lần.
Các bác sĩ điều trị giải thích, hàm lượng chất béo quá cao trong lòng mạch chính là tác nhân trực tiếp làm tắc nghẽn hệ thống vi tuần hoàn nuôi dưỡng tuyến tụy, gây ra hiện tượng phù nề và thiếu máu cục bộ tại cơ quan này. Hậu quả là các enzyme tiêu hóa bên trong dịch tụy thay vì được bài tiết xuống tá tràng để chuyển hóa thức ăn, đã bị hoạt hóa ngay tại chỗ và quay lại tự phá hủy, ăn mòn các mô tuyến tụy. Nếu không được can thiệp lọc tách chất béo kịp thời, bệnh lý sẽ diễn tiến thành thể hoại tử xuất huyết với tỷ lệ tử vong đặc biệt cao.
Máu cô gái có màu đục như trà sữa
Bên cạnh đó, hội đồng y khoa cũng cảnh báo tình trạng tăng cholesterol và triglyceride kéo dài thường không gây ra các triệu chứng cơ năng rõ rệt ngoại trừ cảm giác mệt mỏi hoặc chóng mặt nhẹ. Tuy nhiên, tác hại của nó lên hệ mạch máu là vô cùng nghiêm trọng. Các mảng xơ vữa chất béo bám vào thành mạch làm mất tính đàn hồi, gây hẹp lòng mạch và là yếu tố nguy cơ hàng đầu kích hoạt các biến chứng tim mạch cấp tính như bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ não.
3. Hậu quả từ xu hướng tiêu thụ thực phẩm nhiều đường, giàu chất béo ở giới trẻ
Theo thống kê từ các cơ sở y tế, số lượng người trẻ tuổi mắc viêm tụy cấp do rối loạn chuyển hóa lipid đang có xu hướng gia tăng rõ rệt trong xã hội hiện đại. Điểm chung của các ca bệnh này là thói quen lạm dụng các loại thức ăn nhanh, đồ chiên rán và các loại thức uống chứa hàm lượng đường, chất béo cao như trà sữa, cà phê kem béo, bánh ngọt.
Các loại thực phẩm này cung cấp mức năng lượng cực kỳ lớn cho cơ thể nhưng lại thiếu hụt vi chất. Để so sánh trực quan, một khẩu phần bánh ngọt hoặc một ly trà sữa có thể cung cấp tới $300\text{ kcal}$, trong khi hoạt động vận động mạnh như chạy bộ liên tục trong 30 phút chỉ giải phóng khoảng $200\text{ kcal}$. Do đó, lượng năng lượng dư thừa không được chuyển hóa sẽ nhanh chóng tích lũy dưới dạng mô mỡ và đi thẳng vào hệ tuần hoàn.
Ngoài ra, thói quen ăn đêm muộn (chiếm tỷ lệ hơn 60% ở đối tượng thanh thiếu niên) cũng là một tác nhân gây hại lớn đến sức khỏe. Sau bữa tối, hệ tiêu hóa cần thời gian nghỉ ngơi và giảm cường độ hoạt động. Việc dung nạp thức ăn sát giờ đi ngủ sẽ làm gia tăng áp lực lên dạ dày và tuyến tụy, đồng thời toàn bộ nguồn năng lượng nạp vào không được phân giải thông qua các hoạt động thể chất, dẫn đến tình trạng tích tụ mỡ nội tạng, béo phì và rối loạn mỡ máu.
4. Các giải pháp chủ động bảo vệ hệ tuần hoàn và tuyến tụy
Để duy trì các chỉ số sinh hóa máu ở ngưỡng an toàn và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân, đặc biệt là giới trẻ, cần nghiêm túc thực hiện các biện pháp điều chỉnh lối sống sau:
-
Kiểm soát nghiêm ngặt lượng chất béo nạp vào: Hạn chế tối đa việc sử dụng các món ăn chứa nhiều dầu mỡ, đồ chiên đi chiên lại nhiều lần, các loại lẩu cay, phủ tạng động vật và các loại thịt đỏ giàu cholesterol.
-
Cắt giảm nhóm thực phẩm chứa đường tinh luyện: Hạn chế tiêu thụ các loại thức uống ngọt, trà sữa, cà phê kem, các loại bánh quy và đồ ăn tráng miệng có hàm lượng carbohydrate cao.
-
Thiết lập giờ giấc ăn uống khoa học: Từ bỏ hoàn toàn thói quen ăn khuya hoặc ăn muộn sát giờ đi ngủ nhằm giảm tải cho hệ thống tiêu hóa và ngăn ngừa trạng thái tích lũy mỡ thừa trong lòng mạch.
-
Tăng cường bổ sung vi chất và vận động thể chất: Gia tăng tỷ lệ rau xanh, trái cây giàu chất xơ và vitamin trong thực đơn hằng ngày; đồng thời duy trì chế độ tập luyện thể dục thể thao đều đặn tối thiểu 30 phút mỗi ngày nhằm tăng cường tốc độ trao đổi chất và đào thải các độc tố ra khỏi cơ thể.
