50.000 ca mắc, 5 ca tử vong vì dịch bệnh nguy hiểm, có gia đình cùng lúc mất 2 người con trong mùa dịch
Tính đến hết tháng 5/2026, Việt Nam ghi nhận 50.300 trường hợp mắc sốt xuất huyết, trong đó có 5 ca tử vong. So với cùng kỳ năm 2025, số ca mắc cao hơn 2,5 lần.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo sốt xuất huyết Dengue đang trở thành một trong những mối đe dọa y tế toàn cầu với tốc độ gia tăng đáng lo ngại. Chỉ tính từ đầu năm 2026 đến hết tháng 3, đã có khoảng 500.000 ca mắc và hơn 100 trường hợp tử vong được ghi nhận tại 78 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Đáng chú ý, năm 2025 được xem là năm ghi nhận số ca mắc sốt xuất huyết Dengue cao nhất từ trước đến nay trên toàn cầu, với khoảng 3,6 triệu trường hợp mắc bệnh và gần 2.000 ca tử vong tại gần 100 quốc gia.
WHO hiện xếp Việt Nam vào nhóm 5 quốc gia có số ca mắc sốt xuất huyết Dengue cao nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời là một trong những điểm nóng của dịch bệnh trên thế giới.
Theo thống kê đến hết tháng 5/2026, cả nước ghi nhận khoảng 50.300 ca mắc sốt xuất huyết, trong đó có 5 trường hợp tử vong. So với cùng kỳ năm 2025, số ca mắc đã tăng gấp 2,5 lần. Những con số này cho thấy dịch bệnh đang diễn biến phức tạp, không còn tuân theo quy luật chu kỳ như trước mà xuất hiện mạnh ngay từ những tháng đầu năm, thời điểm chưa bước vào mùa mưa.
Các chuyên gia nhận định ba nguyên nhân chính dẫn đến sự thay đổi này gồm biến đổi khí hậu tạo điều kiện cho muỗi vằn Aedes aegypti sinh sôi mạnh hơn; tốc độ đô thị hóa nhanh trong khi hạ tầng chưa đồng bộ tại nhiều khu dân cư đông đúc; cùng với đó là diễn biến dịch bệnh ngày càng khó dự báo, gây nhiều thách thức cho công tác phòng chống và ứng phó của ngành y tế.
Sốt xuất huyết không còn là bệnh của riêng trẻ em
Trao đổi về thực trạng dịch bệnh hiện nay, PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Hùng, Phó Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), cho biết cơ cấu người mắc sốt xuất huyết đã thay đổi đáng kể trong khoảng một thập kỷ qua.
Theo ông, trước đây tại khu vực phía Nam, trẻ em chiếm khoảng 60-70% số ca mắc. Tuy nhiên hiện nay, tỷ lệ người lớn trên 15 tuổi mắc bệnh đã tăng lên, gần tương đương với trẻ em.
"Dịch sốt xuất huyết bây giờ diễn biến rất phức tạp, gần như năm nào cũng có, bệnh lưu hành quanh năm. Mùa mưa là thời điểm sốt xuất huyết xuất hiện nhiều nhất nhưng hiện nay ngay cả mùa khô, khi chưa mưa, bệnh viện vẫn tiếp nhận bệnh nhân thường xuyên.
Hàng ngày tại Bệnh viện Nhi đồng 1 có khoảng 30-40 bệnh nhi điều trị nội trú vì sốt xuất huyết, trong đó có một số trường hợp phải điều trị hồi sức tích cực và có những ca rất nặng.
Trải qua hơn 30 năm triển khai chương trình phòng chống sốt xuất huyết quốc gia, trình độ chẩn đoán và điều trị của đội ngũ y tế đã được nâng cao rõ rệt, giúp giảm đáng kể tỷ lệ tử vong. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp bệnh nặng và không qua khỏi", ông Hùng chia sẻ.
Theo vị chuyên gia, rào cản lớn nhất hiện nay lại đến từ chính tâm lý chủ quan của người dân. Nhiều người biết về sốt xuất huyết nhưng vẫn cho rằng bệnh không quá nguy hiểm hoặc chỉ xảy ra với người khác. Không ít trường hợp tự mua thuốc điều trị khi sốt cao hoặc tin rằng sức khỏe của bản thân đủ tốt để vượt qua bệnh.
Trong khi đó, sốt xuất huyết Dengue lại có diễn tiến rất đặc biệt. Giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 5, khi người bệnh bắt đầu hạ sốt và cảm thấy khỏe hơn, lại chính là thời điểm nguy hiểm nhất với nguy cơ xuất hiện các biến chứng như sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng hoặc suy đa cơ quan.
"Chúng tôi gặp rất nhiều trường hợp như vậy. Có những bệnh nhân đã được bác sĩ chẩn đoán và hẹn tái khám nhưng vì điều kiện kinh tế phải đi làm nên bỏ qua.
Nhiều phụ huynh được hướng dẫn theo dõi con tại nhà nhưng sau đó phải đi làm, giao con cho ông bà chăm sóc. Đến khi trẻ trở nặng mới phát hiện thì đã quá muộn.
Ngay cả nhiều thanh thiếu niên cũng rất chủ quan, nghĩ rằng mình còn trẻ, khỏe mạnh nên không đáng lo. Có trường hợp vẫn đi nhậu trong thời gian mắc bệnh, đến sáng hôm sau mới phát hiện đã rơi vào giai đoạn nguy kịch và không thể cứu chữa.
Có những gia đình mất cùng lúc hai người con chỉ trong một mùa dịch vì phát hiện bệnh quá muộn. Dù ngành y tế đã nỗ lực hết sức, vẫn có những trường hợp chúng tôi không thể cứu được", ông Hùng cho biết.
Gánh nặng y tế và kinh tế từ sốt xuất huyết
Theo các chuyên gia, sốt xuất huyết Dengue có biểu hiện lâm sàng rất đa dạng, từ nhẹ đến nặng, đồng thời diễn tiến nhanh và khó dự đoán.
Bệnh thường trải qua ba giai đoạn gồm giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Trong đó, giai đoạn nguy hiểm thường xuất hiện từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, còn giai đoạn hồi phục diễn ra từ ngày thứ 7 đến ngày thứ 10.
Khoảng 75% trường hợp nhiễm virus Dengue không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, khoảng 5% số ca bệnh có thể tiến triển thành sốt xuất huyết nặng. Nếu không được điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong ở nhóm này có thể lên tới 20%.
PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Hùng khuyến cáo người dân cần tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, duy trì chế độ ăn uống hợp lý, uống đủ nước và sử dụng thuốc hạ sốt Paracetamol đúng chỉ định.
Ông đặc biệt nhấn mạnh: "Đối với sốt xuất huyết, khi hết sốt lại là giai đoạn nguy hiểm nhất. Nếu người bệnh xuất hiện các dấu hiệu như lừ đừ, bứt rứt, tay chân lạnh, nôn ói nhiều, đau bụng hoặc có biểu hiện xuất huyết bất thường thì phải đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức để được cấp cứu kịp thời".
Không chỉ gây nguy hiểm trong giai đoạn cấp tính, sốt xuất huyết còn có thể để lại nhiều ảnh hưởng kéo dài đối với sức khỏe người bệnh. Một số trường hợp sau khi khỏi bệnh vẫn gặp tình trạng suy giảm trí nhớ, mất tập trung, mất ngủ, trầm cảm, rụng tóc hoặc rối loạn thị lực.
Về mặt kinh tế, các ca bệnh nặng phải lọc máu hoặc thở máy có thể phát sinh chi phí điều trị lên tới hàng trăm triệu đồng, thậm chí 500-600 triệu đồng mỗi trường hợp. Điều này không chỉ tạo áp lực lớn cho hệ thống y tế mà còn là gánh nặng đối với gia đình người bệnh khi phải nghỉ làm để chăm sóc người thân.
Chuyên gia khuyến nghị tiêm vaccine phòng bệnh
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Hùng, bên cạnh các biện pháp truyền thống như diệt lăng quăng, diệt muỗi và ngủ màn, việc tiêm vaccine hiện được xem là giải pháp phòng bệnh hiệu quả.
"Tôi muốn khuyến cáo các phụ huynh rằng ngoài những biện pháp phòng chống muỗi truyền thống mà chúng ta đã thực hiện hàng chục năm qua nhưng sốt xuất huyết vẫn còn phổ biến, thì tiêm vaccine là điều vô cùng quan trọng.
Hiện nay đã có vaccine được Bộ Y tế cấp phép sử dụng cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Chỉ cần tiêm đủ hai mũi. Nếu có điều kiện, các gia đình nên đưa con em đi tiêm phòng.
Ngừa bệnh từ sớm sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm nguy cơ diễn tiến nặng và hạn chế tử vong. Đó cũng là điều mà những người làm công tác điều trị sốt xuất huyết mong muốn nhất sau nhiều thập kỷ gắn bó với căn bệnh này", ông nhấn mạnh.
Vị chuyên gia cũng cho rằng khi bệnh đã chuyển nặng, việc điều trị thường rất phức tạp bởi diễn tiến có thể thay đổi nhanh chóng tùy từng cơ địa. Vì vậy, chủ động phòng bệnh bằng vaccine và phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
