WHO điểm tên loại thịt thường xuất hiện trong tủ lạnh người Việt Nam gây ung thư chẳng kém thuốc lá
Là lựa chọn hàng đầu cho những bữa ăn nhanh, nhưng thịt nguội lại đang nằm trong 'danh sách đen' của WHO với rủi ro gây ung thư tương đương thuốc lá.
Trang tin điện tử Z News mới đây đã đăng tải bài viết có tiêu đề "Loại thịt được xếp hàng nhóm gây ung thư số một", nội dung cụ thể như sau:
Thịt nguội, dăm bông, xúc xích, salami hay thịt hun khói đều thuộc nhóm thịt chế biến sẵn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các sản phẩm này được xếp vào Nhóm 1, nhóm chất có thể gây ung thư ở người.
Kết luận trên được đưa ra sau nhiều nghiên cứu cho thấy việc tiêu thụ thường xuyên thịt chế biến sẵn làm tăng nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng. Ngoài ra, nguy cơ mắc bệnh tim mạch, cao huyết áp và rối loạn chuyển hóa cũng gia tăng.
Mối lo ngại chính nằm ở các chất bảo quản như nitrit, quá trình xông khói và hàm lượng muối cao. Những yếu tố này có thể tạo ra các hợp chất gây hại trong quá trình chế biến và đun nấu. Do đó, để bảo vệ sức khỏe, chuyên gia khuyến nghị người tiêu dùng nên ưu tiên các thực phẩm ít chế biến và kiểm soát được bảng thành phần.
Vì sao thịt nguội tiềm ẩn nhiều rủi ro?
So với thịt tươi, thịt nguội trải qua nhiều công đoạn chế biến để kéo dài thời gian bảo quản. Trong quá trình này, nhà sản xuất thường sử dụng muối, chất tạo màu, chất chống oxy hóa và phụ gia.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng nitrit có thể kết hợp với protein trong thực phẩm và hình thành nitrosamine, hợp chất liên quan trực tiếp đến nguy cơ ung thư. Bên cạnh đó, hàm lượng natri cao trong thịt nguội cũng góp phần làm tăng nguy cơ cao huyết áp và tổn thương mạch máu.
Việc sử dụng thịt nguội thường xuyên trong sandwich, mì ý, salad hay bữa sáng tiện lợi vô tình khiến nhiều người vượt quá mức tiêu thụ an toàn mà không nhận ra. Do đó, để bảo vệ sức khỏe, chuyên gia khuyến nghị người tiêu dùng nên ưu tiên các thực phẩm ít chế biến và kiểm soát được bảng thành phần.
Chuyển sang nguồn đạm từ thịt tươi
Thay thế thịt nguội không đồng nghĩa với việc từ bỏ những bữa ăn nhanh gọn. Người tiêu dùng hoàn toàn có thể lựa chọn các nguồn đạm tươi, ít chế biến để đảm bảo dinh dưỡng và an toàn.
Ức gà nướng là lựa chọn phổ biến nhờ giàu protein, ít chất béo và dễ chế biến. Chỉ cần ướp với dầu ô liu và gia vị cơ bản, người dùng có thể chuẩn bị sẵn cho nhiều bữa ăn trong tuần.
Thịt bò nướng cũng là giải pháp thay thế phù hợp. Một miếng thăn bò nướng lò hoặc áp chảo mang lại hương vị đậm đà mà không cần phụ gia bảo quản.
Ngoài ra, gà quay sẵn tại siêu thị cũng giúp tiết kiệm thời gian. Việc lọc lấy phần thịt để làm nhân bánh mì hoặc trộn salad vừa tiện lợi vừa an toàn hơn so với thực phẩm đóng gói.
Ức gà nướng là lựa chọn phổ biến nhờ giàu protein, ít chất béo và dễ chế biến. Ảnh: Kitchen Stories.
Đa dạng thực đơn với cá và trứng
Hải sản và trứng là những nguồn đạm giàu dinh dưỡng, dễ kết hợp trong các bữa ăn nhẹ. Salad cá ngừ với dầu ôliu là lựa chọn phổ biến. Khi trộn cùng rau xanh và gia vị, món ăn này vừa tiết kiệm vừa đảm bảo năng lượng.
Salad trứng cũng được nhiều người ưa chuộng nhờ dễ chế biến. Trứng luộc nghiền kết hợp với mù tạt, sữa chua hoặc thảo mộc tạo nên hương vị béo nhẹ, không phụ thuộc vào thực phẩm xông khói.
Cá hồi đóng hộp hoặc cá hồi xông khói mang lại giá trị dinh dưỡng cao, đặc biệt là omega-3. Tuy nhiên, với cá hồi xông khói, người dùng vẫn nên sử dụng ở mức vừa phải do hàm lượng muối cao.
Xu hướng ăn “xanh” từ thực vật
Cùng với lo ngại về sức khỏe, nhiều người đang chuyển sang chế độ ăn ưu tiên thực vật. Sandwich rau củ nướng kết hợp với sốt hummus mang lại cảm giác no lâu, giàu chất xơ và ít chất béo bão hòa. Đây là lựa chọn phù hợp cho người ăn chay hoặc muốn giảm thịt.
Salad đậu gà cũng là món ăn được ưa chuộng nhờ kết cấu gần giống cá ngừ, giàu protein thực vật và khoáng chất. Phô mai Halloumi là loại phô mai có thể áp chảo không chảy đang trở thành lựa chọn mới cho các bữa ăn nhanh, giúp thay thế lát thịt nguội truyền thống.
Cách điều chỉnh thói quen ăn uống an toàn
Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng thay đổi thói quen ăn uống không cần quá đột ngột. Điều quan trọng là ưu tiên thực phẩm nguyên bản, ít chế biến và tự chuẩn bị bữa ăn khi có thể.
Trong trường hợp bắt buộc phải sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, người tiêu dùng nên đọc kỹ nhãn mác, ưu tiên sản phẩm có thành phần đơn giản, không chứa nitrit, nitrat hoặc chất bảo quản nhân tạo.
Bên cạnh đó, việc kết hợp đa dạng nguồn đạm, tăng cường rau xanh và hạn chế đồ ăn mặn sẽ giúp giảm nguy cơ bệnh tật về lâu dài.
Những thay đổi nhỏ trong lựa chọn thực phẩm mỗi ngày không chỉ giúp hạn chế tiếp xúc với các chất gây hại, mà còn góp phần xây dựng lối sống lành mạnh và bền vững hơn.
Báo Góc nhìn Pháp lý cũng có bài viết đưa thông tin tương tự với tiêu đề "Loại thịt rất nhiều gia đình hay ăn hàng ngày: Thủ phạm ít người ngờ gây ung thư":
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), thịt chế biến như xúc xích, bacon, thịt xông khói được xếp vào nhóm chất gây ung thư loại 1. Thịt đỏ (bò, lợn, cừu) nằm trong nhóm 2A, tức có thể làm tăng nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng, dưới một số điều kiện.
Đáng lo ngại là khi chiên rán, nướng, áp chảo ở nhiệt độ cao, thịt sinh ra nhiều hợp chất gây ung thư như heterocyclic amines (HCA) và polycyclic aromatic hydrocarbons (PAH). Chẳng hạn: một miếng ức gà chiên có thể chứa hàng trăm microgam HCA; bít tết chín kỹ chứa nhiều chất gây ung thư hơn bít tết chín vừa; phần cháy xém trên thịt nướng than là nơi tập trung chất gây ung thư cao nhất.
Chưa hết, dầu chiên rán nhiều lần, thịt chiên lại càng tích lũy chất gây ung thư, thậm chí gấp đôi. Như vậy, vấn đề không phải là thịt, mà là cách chế biến và ăn uống.
Ăn thịt rán nhiều – hệ quả cho cơ thể
Nghiên cứu dịch tễ học cho thấy, ăn nhiều thịt đỏ hoặc thịt chế biến ở nhiệt độ cao lâu dài có liên quan rõ ràng đến nhiều loại ung thư.
Người thường xuyên ăn thịt chiên rán sau 3–6 tháng có thể gặp:
Gánh nặng tiêu hóa tăng: thực phẩm chiên nhiều dầu mỡ khó tiêu, làm chậm nhu động ruột, dẫn đến đầy bụng, táo bón, thậm chí viêm dạ dày mạn tính.
Rối loạn hệ vi sinh đường ruột: ăn quá nhiều thịt rán dầu mỡ làm giảm lợi khuẩn, tăng hại khuẩn, suy giảm chức năng hàng rào ruột, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tiêu hóa.
Tăng viêm mạn tính: yếu tố viêm trong máu (CRP, IL-6) tăng cao – dấu hiệu tiền ung thư.
Nguy cơ bệnh chuyển hóa: liên quan đến tăng mỡ máu, kháng insulin, gan nhiễm mỡ, tạo nền tảng cho ung thư.
Một nghiên cứu trên The Lancet Oncology cho thấy, ăn thịt chế biến >50g/ngày làm tăng 18% nguy cơ ung thư đại trực tràng so với người bình thường.
Làm sao để ăn thịt an toàn?
Ăn thịt không phải là vấn đề, nhưng ăn đúng cách mới bảo vệ sức khỏe:
Kiểm soát lượng thịt đỏ: không quá 350–500g/tuần, ưu tiên nạc bò, thăn lợn.
Tránh chiên rán, nướng ở nhiệt cao: thay bằng luộc, hấp, hầm, áp chảo nhiệt thấp.
Hạn chế thịt chế biến: xúc xích, bacon, thịt xông khói, thịt hộp nên ăn ít, không dùng thường xuyên.
Kết hợp rau củ: rau lá xanh, cà chua, cà rốt giàu chất chống oxy hóa, giúp trung hòa phần nào chất gây ung thư.
Dầu chiên rán chỉ dùng một lần: không tái sử dụng nhiều lần ở nhiệt cao.
Thứ tự ăn uống hợp lý: ăn rau trước, thịt sau để giảm hấp thu dầu mỡ, kiểm soát đường huyết.
Bác sĩ nhấn mạnh: nếu đã có triệu chứng khó chịu đường tiêu hóa, đi ngoài ra máu, tiêu hóa chậm hoặc gia đình có tiền sử ung thư đại trực tràng, hãy đến bệnh viện khám sớm tại khoa Tiêu hóa để tầm soát và điều trị kịp thời, tránh nguy cơ ung thư.
