Phát hiện một tiến sĩ đi làm shipper, thu nhập hơn 748 triệu đồng/năm: “Họ nói tôi đang tranh việc của người có trình độ thấp hơn”
Dù đã có học vị tiến sĩ, chàng trai Trung Quốc vẫn chọn gắn bó với nghề giao hàng.
Theo chuyên trang Đời sống & Pháp luật đăng tải bài viết với tiêu đề: "Phát hiện một tiến sĩ đi làm shipper, thu nhập hơn 748 triệu đồng/năm: “Họ nói tôi đang tranh việc của người có trình độ thấp hơn”, nội dung chính như sau:
4 lần thi cao học để chạm tới giấc mơ Thanh Hoa
Nhân vật trong câu chuyện này là Đàm Siêu – một tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử thế giới. Đàm Siêu sinh ra trong một gia đình nghèo tại tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Giống như nhiều bậc cha mẹ khác, bố mẹ anh tin rằng học vấn là con đường hiếm hoi có thể thay đổi số phận. Dù cuộc sống chật vật, họ vẫn cố gắng tạo điều kiện cho con trai được đến trường.
Có thời điểm, vì gánh nặng mưu sinh, gia đình từng nghĩ đến việc cho Đàm Siêu nghỉ học sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở để đi làm. Thế nhưng thành tích học tập nổi bật của anh đã khiến họ thay đổi quyết định. Họ chấp nhận thắt chặt chi tiêu, dốc sức cho con tiếp tục con đường học hành.
Nỗ lực ấy được đền đáp khi Đàm Siêu thi đỗ Đại học Yên Đài. Dù không phải trường danh tiếng hàng đầu, nhưng trong bối cảnh phần lớn thanh niên trong làng chỉ học hết cấp hai rồi đi làm thuê, việc Đàm Siêu đỗ đại học là niềm tự hào lớn. Gia đình anh càng đặt nhiều kỳ vọng vào con trai hơn.
Tuy nhiên trên thực tế, cuộc sống đại học lại không hề màu hồng. Khi bước sâu vào chuyên ngành đã chọn, Đàm Siêu nhận ra đó không phải lĩnh vực anh thực sự yêu thích. Bốn năm đại học trôi qua trong hoang mang khi anh không biết ra trường phải làm gì.
Ra trường, Đàm Siêu cũng không tìm được công việc phù hợp. Những vị trí hiếm hoi anh được nhận thì đều là những công việc phổ thông, không đúng với kỳ vọng ban đầu. Cảm giác thất bại khiến Đàm Siêu rơi vào khủng hoảng, cho rằng quãng thời gian đại học của mình gần như bị lãng phí.
Sau nhiều trăn trở, anh đi đến một quyết định quan trọng: thi cao học. Theo Đàm Siêu, tấm bằng cử nhân lúc đó đã bắt đầu mất giá, trong khi việc học tiếp không chỉ giúp nâng cao trình độ mà còn cho anh cơ hội lựa chọn lại chuyên ngành phù hợp hơn.
Mục tiêu mà Đàm Siêu nhắm tới là Đại học Thanh Hoa – giấc mơ của hàng triệu học sinh Trung Quốc. Tuy nhiên, con đường ấy cũng đầy chông gai khi anh thi trượt đến 4 lần. Sau nhiều lần thất bại, anh buộc phải chấp nhận sự thật: giấc mơ Thanh Hoa đã khép lại. Cuối cùng, anh điều chỉnh nguyện vọng, quay về Đại học Yên Đài để học cao học.
Ngã rẽ bất ngờ
Chính trong quãng thời gian ôn thi cao học, Đàm Siêu bắt đầu gắn bó với ngành chuyển phát. Ban đầu, anh làm môi giới bất động sản để trang trải sinh hoạt nhưng nhanh chóng bỏ cuộc vì công việc quá áp lực, không còn thời gian học tập. Sau đó, anh xin làm bảo vệ tại cổng Tây Đại học Yên Đài. Công việc lương thấp nhưng ổn định, lại cho phép anh tranh thủ đọc sách trong ca trực.
Cũng tại đây, Đàm Siêu nhận ra sự bùng nổ của thương mại điện tử. Lượng hàng hóa chuyển về trường ngày một nhiều, từ vài chục kiện mỗi ngày tăng lên hàng trăm. Anh nhận thấy ngành chuyển phát dù còn sơ khai nhưng sớm muộn sẽ trở thành một phần hạ tầng thiết yếu của xã hội.
Chính vì vậy khi nhận tin trượt Thanh Hoa lần thứ 4, Đàm Siêu đã đưa ra hai quyết định song song: học cao học tại Yên Đài và thuê một mặt bằng nhỏ để làm điểm giao nhận hàng hóa.
Công việc giao hàng cho phép anh linh hoạt thời gian, vừa đi học vừa kiếm sống. Dần dần, thu nhập từ chuyển phát đủ để anh tự nuôi bản thân, thậm chí đạt mức hơn 10.000 NDT/ tháng (hơn 37 triệu đồng).
Sau khi hoàn thành chương trình thạc sĩ, Đàm Siêu tiếp tục thi đỗ tiến sĩ tại Đại học Diên Biên. Dù vậy, ngay cả sau khi có bằng tiến sĩ, anh không từ bỏ công việc giao hàng. Ban ngày, anh tất bật với các đơn chuyển phát; ban đêm, anh nghiên cứu tài liệu lịch sử, theo đuổi con đường học thuật.
Nhờ tư duy logic và khả năng sắp xếp thời gian tốt, Đàm Siêu còn tự xây dựng phương pháp quản lý đơn hàng hiệu quả, từng giao gần một triệu kiện, nâng cao năng suất rõ rệt. Thu nhập hàng năm của anh lên tới hơn 200.000 NDT (hơn 748 triệu đồng).
Trước những lời chê bai “học cao mà đi tranh việc của những người có trình độ thấp hơn”, Đàm Siêu thẳng thắn phản biện: “Dù làm học thuật hay giao hàng, miễn là tạo ra giá trị cho xã hội, đều đáng trân trọng.”
Với Đàm Siêu, giao hàng là sự nghiệp để mưu sinh, còn học thuật là lý tưởng theo đuổi suốt đời. Anh không xem hai con đường này là mâu thuẫn, mà là sự song hành. Câu chuyện của anh đã gợi mở ra một góc nhìn khác trong xã hội: giá trị của con người không nằm ở danh xưng, mà ở cách họ sống và cống hiến.
Theo báo VnExpress cũng đăng tải bài viết với tiêu đề: "Chàng shipper có 4 bằng thạc sĩ, tiến sĩ", nội dung cụ thể như sau:
Ding Yuanzhao được cư dân mạng đặt cho biệt danh "Người có trình độ học vấn cao nhất trong ngành giao đồ ăn Trung Quốc".
Chàng trai 39 tuổi là cử nhân kỹ thuật hóa học Đại học Thanh Hoa, thạc sĩ năng lượng và tài nguyên Đại học Bắc Kinh, hai trường đại học danh giá nhất Trung Quốc.
Chưa hết, Ding còn có bằng tiến sĩ sinh học tại Đại học Công nghệ Nam Dương (Singapore) và thạc sĩ đa dạng sinh học từ Đại học Oxford (Anh). Anh cũng đã hoàn thành một dự án nghiên cứu sau tiến sĩ (post-doc) tại Đại học Quốc gia Singapore. Hầu hết các trường đều thuộc top 30 đại học hàng đầu thế giới.
Tuy nhiên, đến tháng 3/2024, hợp đồng nghiên cứu sau tiến sĩ của anh không được gia hạn. Ding Yuanzhao quyết định đi xin việc nhưng sau 10 lần phỏng vấn thất bại và đơn xin việc không được phản hồi, anh chính thức rơi vào cảnh thất nghiệp.
Anh về nước tìm cơ hội, trong thời gian chờ xin việc đăng ký làm nhân viên giao đồ ăn tại Bắc Kinh.
Ding chụp ảnh trong thời gian làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ ở Singapore. Ảnh: 163
Lý giải việc thất nghiệp, Ding cho biết ở Singapore, nhà tuyển dụng không đặt nặng bằng cấp mà ưu tiên năng lực cá nhân. Trong bối cảnh siết chặt chính sách với lao động nước ngoài, việc các công ty ưu tiên người bản địa khiến cơ hội cho những người như anh càng hạn chế. Chuyên ngành sinh học mà anh theo đuổi lại rất hẹp, yêu cầu cao nhưng cơ hội việc làm ít.
"Tôi kỳ vọng sẽ tìm được việc đúng chuyên môn, lương tốt. Nhưng rồi cao không tới, thấp không xong, cuối cùng vào ngõ cụt", anh nói.
Ding khoe học bổng đại học Thanh Hoa. Ảnh: 163
Nhiều người cho rằng với bằng cấp như vậy, Ding có thể dễ dàng đi dạy hoặc làm gia sư, một giờ kiếm hàng trăm tệ. Nhưng anh phản bác rằng không phải cứ học giỏi là dạy giỏi. "Lên bục giảng mà không có kỹ năng sư phạm vẫn có thể mơ hồ, lúng túng", anh chia sẻ.
Với anh, nghề giao đồ ăn không có gì đáng xấu hổ. Thu nhập ổn định, giờ giấc linh hoạt, và quan trọng nhất giúp anh duy trì cuộc sống khi chưa tìm được công việc đúng chuyên môn.
"Chỉ khi tự nuôi được bản thân, tôi mới có thể chủ động tìm hướng đi mới", Ding nói.Hiện nay, không ít sinh viên mới ra trường ở Trung Quốc cũng chọn làm shipper như một cách cầm cự trong thời kỳ việc làm khó khăn. Theo báo cáo 2024 của nền tảng tuyển dụng Zhaopin, tỷ lệ shipper có bằng cao đẳng trở lên là 38%, tăng 12% so với hai năm trước.
Mức lương trung bình của nhân viên văn phòng ở Thượng Hải, Bắc Kinh khoảng 6.000 tệ một tháng, trong khi thu nhập trung bình của shipper là 7.350 tệ. Những ngày cao điểm, các shipper có thể kiếm cao điểm hơn 1.000 tệ. Những con số này khiến khái niệm "nghề sang - nghề hèn" trở nên lạc hậu.
Dù xuất phát điểm tốt, câu chuyện của Ding phản ánh một thực tế thị trường lao động khốc liệt. Năm 2024, Trung Quốc có 12,22 triệu sinh viên tốt nghiệp. Trong khi đó, tỷ lệ tìm được việc của người có bằng thạc sĩ trở lên đã giảm xuống chỉ còn 44%, thấp hơn cả nhóm cử nhân.
Sự bấp bênh khiến nhiều người đặt câu hỏi "Học hành rốt cuộc để làm gì?", Một số bình luận tiêu cực như""Bằng cấp giờ vô giá trị", "Thi vào trường danh tiếng cũng chẳng giúp được gì" xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội.
