Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp cần chú ý những đề xuất sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội

Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi đang đề xuất nhiều điều chỉnh liên quan trực tiếp đến người hưởng lương hưu, trợ cấp và người lao động tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH). Đáng chú ý là việc nới quy định ủy quyền nhận chế độ, bổ sung cách tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung và thay đổi cách tính trợ cấp một lần khi nghỉ hưu.

Theo nội dung dự thảo, có 7 điểm mới đáng chú ý được đưa ra nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách, đồng thời tăng tính linh hoạt trong quản lý và bảo đảm quyền lợi của người lao động.

Người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội không thuộc diện tham gia BHXH

Một trong những nội dung được đề xuất là sửa đổi khoản 4 và khoản 7 Điều 2 Luật BHXH năm 2024, làm rõ nhóm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện.

Theo đó, công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên chỉ thuộc nhóm tham gia BHXH tự nguyện khi không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và không đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng hoặc trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng.

Đáng chú ý, người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng được bổ sung vào nhóm không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Việc điều chỉnh này nhằm phân định rõ hơn giữa các chế độ an sinh xã hội, tránh chồng chéo về đối tượng tham gia.

Lao động trên nền tảng số có thể phải tham gia BHXH bắt buộc

Dự thảo cũng đề xuất mở rộng khả năng tham gia BHXH bắt buộc đối với một số nhóm lao động chưa có quan hệ lao động theo cách thức truyền thống.

Cụ thể, Chính phủ sẽ căn cứ vào điều kiện phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định lộ trình tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số và những nhóm khác có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên nhưng chưa thuộc các đối tượng được quy định.

Đây được xem là bước chuẩn bị về mặt pháp lý trước sự phát triển của kinh tế số và các hình thức việc làm mới. Tuy nhiên, đề xuất này không đồng nghĩa toàn bộ lao động trên nền tảng số sẽ tự động phải đóng BHXH bắt buộc ngay khi luật có hiệu lực. Việc triển khai còn phụ thuộc vào lộ trình và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Tất cả người dân có lương hưu, trợ cấp trên cả nước chú ý hoàng loạt quy định mới đề xuất - Ảnh 1.

Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế

Người lao động được tự đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung

Một điểm mới khác liên quan đến quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung. Theo dự thảo, người lao động có thể trực tiếp đóng góp để tạo lập quỹ mà không nhất thiết phải có sự tham gia đóng góp của người sử dụng lao động.

Trước đây, việc hình thành quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung được đề cập với sự đóng góp từ phía người sử dụng lao động. Với phương án mới, người lao động có thêm lựa chọn tự nguyện tham gia theo nguyên tắc thị trường, qua đó gia tăng khoản tích lũy dành cho tuổi già.

Cơ chế này được xác định tách biệt với hệ thống BHXH tự nguyện do Nhà nước tổ chức. Như vậy, người lao động có thể chủ động cân nhắc thêm một kênh tích lũy cho thời điểm nghỉ hưu, bên cạnh các chế độ BHXH hiện có.

Đề xuất bỏ giới hạn 12 tháng khi ủy quyền nhận chế độ BHXH

Đối với người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, việc ủy quyền cho người khác thực hiện thủ tục là vấn đề được nhiều người quan tâm, nhất là những trường hợp tuổi cao, sức khỏe hạn chế hoặc sinh sống xa nơi giải quyết hồ sơ.

Dự thảo đề xuất sửa đổi quy định theo hướng người thụ hưởng có thể lập văn bản ủy quyền cho người khác thực hiện các thủ tục về BHXH theo quy định của pháp luật dân sự.

Điểm đáng chú ý là dự thảo không tiếp tục giữ giới hạn cứng về thời hạn hiệu lực tối đa 12 tháng của văn bản ủy quyền, đồng thời bỏ yêu cầu bắt buộc phải chứng thực như quy định trước đây.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa giấy ủy quyền mặc nhiên có hiệu lực vô thời hạn hoặc được miễn mọi thủ tục xác nhận. Thời hạn và hình thức ủy quyền vẫn phải đáp ứng các điều kiện chung theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Nếu được thông qua, đề xuất này có thể giúp người hưởng lương hưu, trợ cấp thuận tiện hơn khi nhờ người thân hoặc người khác thay mặt thực hiện các thủ tục liên quan đến BHXH.

Doanh nghiệp vẫn phải đóng BHXH khi người lao động nghỉ ốm từ 14 ngày

Một nội dung khác được đề xuất sửa đổi là khoản 3 Điều 34, liên quan đến trách nhiệm đóng BHXH của người sử dụng lao động trong trường hợp người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau.

Theo phương án mới, doanh nghiệp không được miễn đóng BHXH đối với trường hợp người lao động trong tháng đầu làm việc hoặc tháng đầu trở lại làm việc mà phải nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên.

Như vậy, ngay cả khi người lao động nghỉ ốm trong khoảng thời gian nêu trên, doanh nghiệp vẫn có trách nhiệm đóng BHXH cho tháng đó theo quy định.

Đề xuất này hướng tới việc bảo đảm quyền lợi tham gia BHXH của người lao động, đồng thời điều chỉnh cách áp dụng quy định đối với trường hợp nghỉ ốm ngay trong tháng đầu làm việc hoặc tháng đầu quay trở lại làm việc.

Doanh nghiệp không có công đoàn cơ sở được quyết định thời gian nghỉ dưỡng sức

Dự thảo cũng bổ sung phương án xử lý đối với những đơn vị sử dụng lao động chưa thành lập hoặc không tổ chức công đoàn cơ sở.

Theo đó, trong trường hợp này, người sử dụng lao động sẽ trực tiếp quyết định thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe cho người lao động.

Các mức nghỉ tối đa vẫn được giữ nguyên, gồm tối đa 10 ngày đối với trường hợp mắc bệnh cần chữa trị dài ngày hoặc sinh đôi trở lên; 7 ngày đối với trường hợp phải phẫu thuật và 5 ngày đối với những trường hợp khác.

Việc bổ sung quy định được kỳ vọng giúp doanh nghiệp có cơ sở giải quyết chế độ trong trường hợp không có tổ chức công đoàn cơ sở, đồng thời vẫn duy trì giới hạn số ngày nghỉ nhằm bảo đảm quyền lợi của người lao động.

Tất cả người dân có lương hưu, trợ cấp trên cả nước chú ý hoàng loạt quy định mới đề xuất - Ảnh 2.

Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế

Điều chỉnh cách tính tháng lẻ đóng BHXH để hưởng trợ cấp một lần khi nghỉ hưu

Nội dung cuối cùng đáng chú ý là đề xuất xử lý thời gian đóng BHXH có tháng lẻ trước thời điểm người lao động đủ tuổi nghỉ hưu khi tính trợ cấp một lần.

Quy định này áp dụng đối với lao động nam có thời gian đóng BHXH cao hơn 35 năm và lao động nữ có thời gian đóng cao hơn 30 năm. Đây là nhóm người lao động ngoài lương hưu còn có thể được hưởng trợ cấp một lần khi nghỉ hưu do có thời gian đóng vượt mức quy định.

Theo phương án được đề xuất, nếu thời gian đóng BHXH trước thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu có tháng lẻ, phần tháng lẻ này sẽ được chuyển sang giai đoạn đóng sau thời điểm đủ tuổi để tính trợ cấp một lần.

Hệ số hưởng trợ cấp vẫn được duy trì ở mức 0,5 lần mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cho mỗi năm đóng vượt ngưỡng.

Việc điều chỉnh cách tính được kỳ vọng giúp xử lý rõ ràng hơn phần thời gian đóng có tháng lẻ, qua đó bảo đảm quyền lợi cho người lao động khi giải quyết chế độ nghỉ hưu.

Nhìn chung, 7 nội dung trên là những phương án đang được đề xuất trong dự thảo Luật BHXH sửa đổi, hướng đến việc điều chỉnh chính sách phù hợp hơn với thực tiễn. Người dân, đặc biệt là người đang hưởng lương hưu, trợ cấp và người lao động sắp nghỉ hưu, cần lưu ý đây chưa phải các quy định chính thức có hiệu lực. Quyền lợi cụ thể chỉ được áp dụng theo nội dung luật sau khi được cơ quan có thẩm quyền thông qua và có hiệu lực thi hành.