Điều gì xảy ra khi một hành khách qua đời ngay trên máy bay?
Một hành khách bất ngờ qua đời giữa chuyến bay là tình huống đặc biệt khó khăn, không chỉ với người thân mà còn đặt phi hành đoàn trước hàng loạt nhiệm vụ phức tạp. Họ phải nhanh chóng ứng phó với tình huống y tế khẩn cấp, tìm cách xử lý thi thể trong không gian chật hẹp, đồng thời duy trì an toàn và ổn định cho hàng trăm hành khách còn lại.
Từ phục vụ hành khách đến xử lý tình huống có người tử vong
Nếu một hành khách qua đời khi máy bay đang ở trên không, các thành viên phi hành đoàn phải lập tức chuyển sang xử lý tình huống đặc biệt. Công việc của họ không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ y tế mà còn bao gồm bảo đảm thi thể được xử lý phù hợp, ổn định tâm lý những người chứng kiến và duy trì hoạt động của chuyến bay.
Jay Robert, 40 tuổi, hiện là tiếp viên trưởng của một hãng hàng không lớn tại châu Âu, từng làm việc cho Emirates và có hơn 10 năm kinh nghiệm trong ngành hàng không. Anh cho biết, trong tình huống này, tiếp viên phải đảm nhận nhiều vai trò liên tiếp.
“Chúng tôi chuyển từ việc phục vụ sang cấp cứu, rồi đóng vai nhân viên nhà xác để xử lý thi thể, và sau đó lại phải ổn định trật tự đám đông”, Jay chia sẻ. Anh cho biết phi hành đoàn thậm chí vẫn phải tiếp tục phục vụ bữa sáng hoặc bữa tối cho khoảng 300 hành khách trong khi xử lý sự cố nghiêm trọng.
Dù các tiếp viên đều được đào tạo để ứng phó với tình huống hành khách tử vong, đây vẫn là sự việc hiếm gặp. Theo Jay, nguy cơ này có thể cao hơn trên những chuyến bay đường dài do hành khách phải ngồi bất động trong thời gian dài. Tuy nhiên, có những tiếp viên làm việc suốt sự nghiệp mà chưa từng chứng kiến trường hợp nào như vậy.
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa New England Journal of Medicine năm 2013 cũng cho thấy tình trạng tử vong trên máy bay rất hiếm xảy ra. Nghiên cứu phân tích các cuộc gọi khẩn cấp từ 5 hãng hàng không tới một trung tâm liên lạc y tế trong giai đoạn tháng 1/2008 đến tháng 10/2010. Kết quả cho thấy chỉ 0,3% bệnh nhân gặp sự cố y tế trên chuyến bay tử vong.
Theo BBC, phi hành đoàn không có thẩm quyền tự xác nhận một người đã qua đời. Việc này phải do nhân viên y tế thực hiện. Trong một số trường hợp, nếu trên máy bay có hành khách làm trong ngành y tế, việc xác nhận có thể diễn ra ngay trên chuyến bay. Tuy nhiên, thông thường, tình trạng tử vong sẽ được xác định sau khi máy bay hạ cánh.
Phần lớn hãng hàng không áp dụng hướng dẫn của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) về cách xử lý khi có hành khách được cho là đã tử vong. Dù vậy, quy trình cụ thể có thể có một số khác biệt tùy theo chính sách của từng hãng.
Thi thể có thể được đặt trên ghế trống hoặc ngay tại chỗ ngồi
Khi một hành khách gặp tình trạng khẩn cấp về sức khỏe, phi hành đoàn sẽ tiến hành sơ cứu và tìm kiếm sự hỗ trợ từ những người có chuyên môn y tế trên chuyến bay.
Theo ông Marco Chan, cựu phi công thương mại, hiện là giảng viên cao cấp tại Đại học Buckinghamshire New, cơ trưởng có thể sử dụng hệ thống liên lạc để nhận hướng dẫn từ các bác sĩ cấp cứu dưới mặt đất. Nếu tình trạng bệnh nhân đòi hỏi, máy bay sẽ được chuyển hướng để hạ cánh khẩn cấp tại sân bay gần nhất có thể.
Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có thể cứu sống hành khách.
Theo hướng dẫn của IATA, khi một người được cho là đã tử vong, phi hành đoàn cần vuốt mắt cho người đó và đặt thi thể vào túi đựng chuyên dụng nếu có. Trong trường hợp không có túi, thi thể sẽ được phủ chăn kín đến cổ.
Việc bố trí thi thể trên máy bay là một thách thức lớn bởi không gian trong khoang hành khách vốn rất hạn chế. Phi hành đoàn phải tìm vị trí phù hợp, vừa bảo đảm sự tôn nghiêm cho người đã khuất, vừa không gây ảnh hưởng đến những hành khách khác và an toàn khai thác.
Theo quy định của IATA, nếu điều kiện cho phép, thi thể nên được chuyển đến một hàng ghế tách biệt hoặc khu vực riêng trên máy bay. Tuy nhiên, nếu chuyến bay đã kín chỗ, người quá cố có thể phải được giữ nguyên tại ghế ngồi ban đầu.
Ông Ivan Stevenson, Phó giáo sư chuyên ngành quản lý hàng không tại Đại học Coventry, cho biết những máy bay thân hẹp không có đủ không gian để cách ly hoàn toàn thi thể khỏi những hành khách khác. Trong điều kiện khoang máy bay chật chội, thi thể nhiều khả năng phải được đặt trên một chiếc ghế.
Ông thừa nhận đây là tình huống đáng tiếc và gây khó chịu, nhưng phi hành đoàn buộc phải đặt yếu tố an toàn của chuyến bay lên hàng đầu.
Tiếp viên Jay cho biết họ sẽ cố gắng giữ sự tôn nghiêm cho người đã khuất bằng cách bố trí thi thể tại một dãy ghế trống, sử dụng rèm che, chăn phủ và điều chỉnh ánh sáng trong khoang. Tuy nhiên, không phải lúc nào họ cũng có đủ điều kiện để thực hiện điều này.
Thi thể cũng không thể được đặt tùy ý ở bất kỳ vị trí nào trên máy bay. Khu vực bếp không phù hợp vì có thể cản trở lối thoát hiểm. Lối đi giữa các hàng ghế phải luôn được thông thoáng để phục vụ sơ tán khẩn cấp. Khu vực nghỉ ngơi của phi hành đoàn trên những chuyến bay đường dài cũng không được sử dụng để đặt thi thể.
Việc di chuyển người đã khuất trong không gian chật hẹp còn gây khó khăn về thể chất. Jay nhắc lại một trường hợp liên quan đến hãng Qatar Airways, khi các tiếp viên không thể đưa thi thể một nữ hành khách di chuyển dọc lối đi hẹp trong khoang máy bay.
Theo các chuyên gia hàng không và tiếp viên, máy bay thường sẽ chuyển hướng khi hành khách cần được cấp cứu để bảo toàn tính mạng. Tuy nhiên, nếu người đó đã được xác định tử vong, chuyến bay thường không tiếp tục chuyển hướng chỉ vì lý do này.
Ông Marco Chan nhận định, khi hành khách đã qua đời, việc chuyển hướng hạ cánh khẩn cấp không còn là yêu cầu cần thiết như lúc đang nỗ lực cứu sống bệnh nhân.
Trong trường hợp xảy ra tử vong, cơ trưởng sẽ nhanh chóng thông báo cho trung tâm điều hành của hãng hàng không và trạm kiểm soát không lưu. Khi máy bay hạ cánh, lực lượng chức năng địa phương sẽ có mặt để tiếp nhận và xử lý vụ việc.
Nếu hành khách đi một mình, chính quyền địa phương hoặc đại diện hãng hàng không sẽ chịu trách nhiệm liên hệ với gia đình người đã khuất.

Lối đi giữa các hàng ghế trên máy bay thường hẹp và không gian có thể khá chật chội.
Nữ tiếp viên ám ảnh sau 40 phút nỗ lực cứu hành khách
Bên cạnh những khó khăn về quy trình và không gian, việc chứng kiến một người qua đời ngay trên chuyến bay còn có thể để lại tổn thương tâm lý nặng nề cho các thành viên phi hành đoàn.
Ally Murphy, người dẫn chương trình podcast Red Eye chuyên phỏng vấn các tiếp viên hàng không, từng trải qua một trường hợp hành khách tử vong trong 14 năm làm nghề.
Sự việc xảy ra trên chuyến bay chở một nam hành khách đi một mình từ Accra (Ghana) đến London (Anh). Người đàn ông bất ngờ ngất xỉu ngay tại ghế ngồi. Sau khi nhận được thông báo từ hành khách bên cạnh, phi hành đoàn kiểm tra và nhận thấy người này không còn thở bình thường, đồng thời không bắt được mạch.
Các tiếp viên lập tức đưa người đàn ông đến khu vực bếp để tiến hành hồi sức tim phổi (CPR). Ally nhớ lại không gian bên trong máy bay giống như một chiếc hộp kim loại chật hẹp, vốn không được thiết kế để mọi người có thể di chuyển thoải mái. May mắn, thời điểm đó khu vực bếp tương đối rộng vì các xe đẩy thức ăn đã được đưa ra ngoài để phục vụ bữa ăn.
Ally cùng một đồng nghiệp thay phiên nhau ép tim, thổi ngạt cho hành khách trong suốt 40 phút nhưng không thành công. Trước tình hình đó, cơ trưởng quyết định cho máy bay chuyển hướng và hạ cánh xuống Lyon (Pháp).
Dù biết quy định yêu cầu phải ngồi vào ghế và thắt dây an toàn khi máy bay hạ cánh, Ally cùng đồng nghiệp vẫn tiếp tục thực hiện CPR cho đến khi máy bay chạm đất.
“Chúng tôi không muốn bỏ mặc ông ấy”, nữ tiếp viên nhớ lại.
Sau khi máy bay hạ cánh, nhân viên y tế tiếp nhận hành khách. Người đàn ông được xác định tử vong do chứng phình động mạch chủ bụng.
Ally cho biết cô đã ôm người đàn ông trong những giây phút cuối cùng. Nữ tiếp viên không khỏi xúc động khi nghĩ rằng lẽ ra ông phải có người thân ở bên cạnh trong thời khắc sinh tử, nhưng cuối cùng người ở cạnh ông lại là một tiếp viên xa lạ.
Sau khi máy bay tiếp tục hành trình, bầu không khí trên khoang trở nên trầm lắng và buồn bã. Tuy nhiên, khi vừa đến sân bay đích, Ally lại bị một hành khách lớn tiếng trách móc vì người này bị lỡ chuyến bay nối chuyến.
Cô cho biết đó là lần duy nhất trong đời mình thẳng thừng đáp trả một hành khách.
Sự việc đã để lại ám ảnh kéo dài đối với Ally. Khi trở về nhà, cô ngồi trong bồn tắm và bật khóc. Trong khoảng một tuần sau đó, nữ tiếp viên vẫn có cảm giác như còn vương vấn hơi thở của người đàn ông đã qua đời.
Cô thừa nhận bản thân từng bị sang chấn tâm lý trong một thời gian dài, đến mức không thể xem những cảnh phim có thao tác hồi sức tim phổi.
Phi hành đoàn cũng cần được hỗ trợ tâm lý sau sự cố
Theo Jay, sau khi xảy ra trường hợp hành khách tử vong, các thành viên phi hành đoàn thường được hãng hàng không cung cấp những chương trình hỗ trợ tâm lý. Các hình thức hỗ trợ có thể bao gồm trị liệu tâm lý hoặc cho phép tiếp viên tạm nghỉ bay vài ngày để ổn định tinh thần.
Với trường hợp của Ally, cô và các đồng nghiệp đã tham gia một buổi họp rút kinh nghiệm với hãng hàng không. Tại đây, họ được động viên rằng mình đã làm tất cả những gì có thể để cứu hành khách.
Sau sự cố, hãng cũng tạo điều kiện để Ally được xếp lịch bay cùng một người bạn trong suốt một tháng, bởi cô vẫn còn cảm thấy bàng hoàng và suy sụp.
Jay cho rằng những tình huống hành khách tử vong không xảy ra thường xuyên, nhưng mỗi lần xuất hiện đều có thể trở thành trải nghiệm đau thương đối với phi hành đoàn.
“Chúng tôi không phải bác sĩ, cũng chẳng phải y tá”, anh chia sẻ. Dù được đào tạo để ứng phó với các tình huống khẩn cấp, tiếp viên hàng không không thường xuyên phải đối mặt với cái chết. Vì vậy, những tổn thương tâm lý sau sự việc là điều khó tránh khỏi.
Theo BBC, xử lý một trường hợp hành khách qua đời trên máy bay không chỉ là vấn đề y tế hay quy trình hàng không. Đó còn là tình huống đòi hỏi phi hành đoàn phải cân bằng giữa nỗ lực cứu người, sự tôn trọng dành cho người đã khuất, an toàn của chuyến bay và tâm lý của hàng trăm hành khách còn lại.
Tác giả: Thu Hiền
Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 16/11/2026 | 16:29)
