Chuyện gì sẽ xảy ra nếu một người qua đời trên máy bay?

Một hành khách tử vong giữa chuyến bay là tình huống hiếm gặp nhưng đặt phi hành đoàn trước hàng loạt thách thức, từ cấp cứu, xử lý thi thể đến ổn định tâm lý cho những người còn lại trên khoang. Trong không gian chật hẹp, việc bảo đảm sự tôn nghiêm cho người đã khuất đồng thời duy trì an toàn bay không hề đơn giản.

“Nhiều khi chúng tôi phải chuyển từ việc phục vụ sang cấp cứu, rồi đóng vai nhân viên nhà xác để xử lý thi thể, và sau đó lại phải ổn định trật tự đám đông”, Jay Robert, một tiếp viên hàng không 40 tuổi, chia sẻ. “Chúng tôi phải tự nhủ: ‘Được rồi, mình vẫn phải phục vụ bữa sáng hoặc bữa tối cho 300 hành khách và đồng thời phải giải quyết chuyện này’.”

Jay hiện là tiếp viên trưởng của một hãng hàng không lớn tại châu Âu, từng làm việc cho Emirates và có hơn 10 năm kinh nghiệm trong ngành hàng không. Giống như các tiếp viên khác, anh đã được đào tạo để ứng phó với tình huống hành khách tử vong trên máy bay. Tuy nhiên, trong suốt sự nghiệp, anh mới chỉ trực tiếp trải qua sự cố này một lần.

Theo Jay, những trường hợp hành khách qua đời trên máy bay rất hiếm gặp. Nguy cơ có thể cao hơn trên các chuyến bay đường dài do những tác động về thể chất khi hành khách phải ngồi bất động trong thời gian dài. Thậm chí, có những tiếp viên làm việc cả sự nghiệp mà chưa từng chứng kiến trường hợp tử vong nào.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa New England Journal of Medicine năm 2013 cũng cho thấy tử vong trên máy bay là hiện tượng hiếm gặp. Nghiên cứu phân tích các cuộc gọi khẩn cấp từ 5 hãng hàng không đến một trung tâm liên lạc y tế trong giai đoạn từ tháng 1/2008 đến tháng 10/2010. Kết quả cho thấy chỉ 0,3% số bệnh nhân gặp sự cố y tế trên chuyến bay tử vong.

BBC News đã trao đổi với các tiếp viên hàng không và chuyên gia trong ngành để tìm hiểu quy trình xử lý khi hành khách qua đời trên không, cách lưu giữ thi thể cũng như những áp lực tâm lý mà phi hành đoàn phải đối mặt.

Thi thể hành khách được xử lý thế nào trên máy bay?

Phi hành đoàn không có thẩm quyền xác nhận một người đã tử vong. Việc này phải do nhân viên y tế thực hiện. Trong một số trường hợp, nếu trên máy bay có hành khách là người có chuyên môn y tế, việc xác nhận có thể diễn ra ngay trên khoang. Tuy nhiên, thông thường, tình trạng của người gặp nạn sẽ được xác định sau khi máy bay hạ cánh.

Hầu hết các hãng hàng không đều áp dụng hướng dẫn của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) về cách xử lý khi có hành khách được cho là đã qua đời. Dù vậy, quy trình cụ thể có thể có một số khác biệt tùy chính sách của từng hãng.

Một bệnh nhân tiểu đường lên cơn trụy tim và tử vong giữa chuyến bay. Hành khách bị buộc bay cùng thi thể nạn nhân trong 3 tiếng đồng hồ.

Theo ông Marco Chan, cựu phi công thương mại, hiện là giảng viên cao cấp tại Đại học Buckinghamshire New, khi xảy ra tình huống khẩn cấp về y tế, phi hành đoàn sẽ tiến hành sơ cứu, đồng thời tìm kiếm sự trợ giúp từ những hành khách có chuyên môn y tế.

Cơ trưởng cũng có thể sử dụng hệ thống liên lạc trên máy bay để nhận hướng dẫn từ các bác sĩ cấp cứu dưới mặt đất. Nếu tình trạng bệnh nhân cần được can thiệp khẩn cấp, cơ trưởng sẽ cân nhắc chuyển hướng để hạ cánh tại sân bay gần nhất phù hợp.

Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có thể cứu sống hành khách.

Theo hướng dẫn của IATA, nếu một hành khách được cho là đã tử vong, phi hành đoàn cần vuốt mắt cho người đó, sau đó đặt thi thể vào túi đựng chuyên dụng nếu có. Trong trường hợp không có túi, thi thể có thể được phủ chăn kín đến cổ.

Khó khăn lớn nhất là không gian trên máy bay rất hạn chế. Phi hành đoàn phải tìm vị trí phù hợp để đặt thi thể, vừa bảo đảm sự tôn nghiêm cho người đã khuất, vừa tránh gây ảnh hưởng đến những hành khách khác và không cản trở an toàn bay.

Theo quy định của IATA, nếu điều kiện cho phép, thi thể nên được chuyển đến một hàng ghế tách biệt với những hành khách còn lại hoặc một khu vực riêng trên máy bay. Tuy nhiên, khi chuyến bay đã kín chỗ, người đã khuất thường phải được giữ lại trên chính ghế ngồi của mình.

Ông Ivan Stevenson, phó giáo sư chuyên ngành quản lý hàng không tại Đại học Coventry, cho biết trên các dòng máy bay thân hẹp, việc bố trí một khu vực riêng để đặt thi thể gần như không khả thi.

Không gian trên những chiếc máy bay này “vô cùng chật hẹp”, ông nói. “Nếu có ai đó qua đời trên một chiếc máy bay như vậy, rất có khả năng họ sẽ phải được đặt ngồi trên một chiếc ghế.”

Phó giáo sư Stevenson thừa nhận đây là tình huống “rất đáng tiếc và rất khó chịu”, nhưng phi hành đoàn buộc phải đặt sự an toàn của chuyến bay lên hàng đầu.

Sự việc xảy ra trên chuyến bay Boeing 757 từ Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ) tới Moscow (Nga) của hãng hàng không Azur Air. Sau khi máy bay cất cánh được khoảng 45 phút, một người phụ nữ 50 tuổi bị tiểu đường đã lên cơn trụy tim cấp tính.

Jay cho biết, các tiếp viên thường cố gắng giữ sự tôn nghiêm cho người đã khuất bằng cách bố trí thi thể ở một dãy ghế trống, sử dụng rèm che, chăn phủ và giảm ánh sáng đèn nếu có thể. Dù vậy, không phải chuyến bay nào cũng có đủ điều kiện để thực hiện những biện pháp này.

Thi thể cũng không thể được đặt tùy tiện ở bất kỳ vị trí nào. Theo Jay, khu vực bếp không phù hợp vì có thể cản trở lối thoát hiểm. Lối đi giữa các hàng ghế cũng phải được giữ thông thoáng để phục vụ việc sơ tán khẩn cấp. Khu vực nghỉ ngơi của phi hành đoàn trên các chuyến bay đường dài cũng không phải nơi có thể sử dụng để lưu giữ thi thể.

Việc di chuyển thi thể trong không gian chật hẹp còn là thách thức về thể chất. Jay nhắc đến một sự cố liên quan đến hãng Qatar Airways, trong đó các tiếp viên không thể đưa nữ hành khách đã qua đời di chuyển dọc theo lối đi hẹp của máy bay.

Các chuyên gia hàng không và tiếp viên cho biết máy bay có thể chuyển hướng để cứu sống hành khách trong trường hợp cấp cứu y tế. Tuy nhiên, nếu người đó đã được xác định tử vong, máy bay thường không tiếp tục chuyển hướng chỉ vì lý do này.

Ông Chan nhận định rằng khi hành khách đã qua đời, “không còn lý do gì để chuyển hướng nữa”.

Sau khi xác định sự việc, cơ trưởng sẽ thông báo cho trung tâm điều hành của hãng hàng không và trạm kiểm soát không lưu. Khi máy bay hạ cánh, lực lượng chức năng địa phương sẽ có mặt để tiếp nhận, xử lý vụ việc.

Phó giáo sư Stevenson cho biết, chính quyền địa phương hoặc đại diện hãng hàng không sẽ chịu trách nhiệm liên hệ với gia đình người đã khuất nếu hành khách đi một mình.

Tiếp viên hàng không ám ảnh sau khi chứng kiến hành khách qua đời

Không chỉ phải xử lý tình huống khẩn cấp, các thành viên phi hành đoàn còn có thể chịu tổn thương tâm lý kéo dài sau khi chứng kiến một người qua đời ngay trước mắt.

Ally Murphy, người dẫn chương trình podcast Red Eye chuyên phỏng vấn các tiếp viên hàng không, từng trải qua một trường hợp hành khách tử vong trong 14 năm làm nghề.

Sự việc xảy ra trên chuyến bay chở một nam hành khách đi một mình từ Accra, Ghana đến London. Người đàn ông bất ngờ ngất xỉu ngay tại ghế ngồi. Sau khi nhận được thông báo từ hành khách bên cạnh, phi hành đoàn kiểm tra và nhận thấy ông không còn thở bình thường, đồng thời không bắt được mạch.

Các tiếp viên nhanh chóng đưa người đàn ông đến khu vực bếp để tiến hành hồi sức tim phổi (CPR).

“Bạn giống như bị nhốt trong một chiếc hộp thiếc vốn không được thiết kế để đi lại thoải mái”, Ally nhớ lại.

May mắn là thời điểm đó, khu vực bếp có nhiều không gian hơn bình thường do các xe đẩy thức ăn đã được đưa ra ngoài để phục vụ bữa ăn.

Ally cùng một đồng nghiệp thay phiên nhau thực hiện ép tim và thổi ngạt trong suốt 40 phút nhưng không thành công. Trước tình hình đó, cơ trưởng quyết định cho máy bay chuyển hướng, hạ cánh xuống Lyon, Pháp.

Dù biết quy định yêu cầu phải thắt dây an toàn và ngồi vào ghế khi máy bay hạ cánh, Ally cùng đồng nghiệp vẫn tiếp tục hồi sức cho hành khách cho đến khi máy bay chạm đất.

“Chúng tôi không muốn bỏ mặc ông ấy”, chị chia sẻ.

Sau khi máy bay hạ cánh, nhân viên y tế tiếp nhận nam hành khách. Người này sau đó được xác định tử vong do chứng phình động mạch chủ bụng.

“Tôi đã ôm ông ấy trong vòng tay vào những giây phút cuối đời”, Ally nói. “Có lẽ ông ấy hẳn đã mong có một người thân nào đó ở bên cạnh vào lúc ấy, nhưng cuối cùng lại chỉ có tôi.”

Sau khi máy bay tiếp tục hành trình, không khí trên khoang trở nên “khá trầm lắng và u buồn”. Tuy nhiên, khi vừa đến sân bay đích, Ally lại phải đối mặt với phản ứng gay gắt từ một hành khách vì người này bị lỡ chuyến bay nối chuyến.

“Đó là lần duy nhất trong đời tôi thẳng thừng mắng lại một hành khách”, chị kể.

Đối với Ally, việc chứng kiến một người qua đời ngay trước mắt là trải nghiệm gây ám ảnh sâu sắc.

“Tôi về nhà, ngồi trong bồn tắm và bật khóc. Suốt khoảng một tuần sau đó, tôi vẫn cảm thấy như vương vấn hơi thở của người đàn ông ấy”, chị tâm sự. “Tôi đã bị sang chấn tâm lý suốt một thời gian. Trong một thời gian dài, tôi không thể xem bất cứ cảnh phim nào có thao tác ép tim hồi sức.”

Jay cho biết các hãng hàng không thường cung cấp những gói hỗ trợ tâm lý cho phi hành đoàn sau khi xảy ra trường hợp hành khách tử vong. Các hỗ trợ này có thể bao gồm trị liệu tâm lý và cho phép tiếp viên tạm nghỉ bay vài ngày để ổn định tinh thần.

Sau sự cố, Ally và các đồng nghiệp cũng tham gia một buổi họp rút kinh nghiệm với hãng hàng không. Tại đây, họ nhận được sự động viên rằng mình đã làm tất cả những gì có thể.

Hãng cũng tạo điều kiện để Ally được xếp lịch bay cùng một người bạn trong suốt một tháng, bởi chị vẫn cảm thấy “khá bàng hoàng và suy sụp” sau sự việc.

Theo Jay, do các tiếp viên không thường xuyên phải đối mặt với những trường hợp tử vong, nên khi sự việc thực sự xảy ra, đó có thể trở thành trải nghiệm đặc biệt đau thương và khó quên.

“Chúng tôi không phải bác sĩ, cũng chẳng phải y tá”, Jay chia sẻ. “Dù đã được huấn luyện để ứng phó, nhưng chúng tôi không đối mặt với cái chết mỗi ngày, vì vậy chúng tôi thực sự không thể tránh khỏi những tổn thương tâm lý.”

Hoàng Anh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 16:35, 16/11/2026)