"Bàn chân voi" nguy hiểm nhất thế giới: Chỉ nhìn 5 phút đã mất mạng, hàng trăm năm nữa cũng không thể đến gần
Các tính toán y học hạt nhân chỉ ra tác động khủng khiếp của vật thể này đối với cơ thể người.
Nếu nghe qua, nhiều người có thể lầm tưởng đây là một vật thể siêu nhiên được bước ra từ các bộ phim viễn tưởng. Tuy nhiên, nó lại hoàn toàn có thật và là hệ quả trực tiếp từ một trong những sự cố rò rỉ phóng xạ thảm khốc nhất trong lịch sử nhân loại. Đến nay, giới khoa học và truyền thông quốc tế vẫn gọi khối vật chất này bằng cái tên đầy ám ảnh: "Bàn chân voi" (Elephant's Foot).
Tờ Daily Mail từng mô tả "Bàn chân voi" là "vật thể nguy hiểm nhất trên Trái Đất". Ở thời điểm mới xuất hiện, ngay cả việc tiếp cận hay quan sát trực diện vật thể này bằng mắt thường ở cự ly gần cũng đồng nghĩa với một án tử hình. Các nhà khoa học dự báo rằng dù trải qua hàng trăm năm nữa, con người vẫn hoàn toàn không thể đến gần khối phóng xạ này nếu không có các thiết bị bảo hộ chuyên dụng đặc biệt.
Sự hình thành của "Bàn chân voi"
Nguồn gốc của "Bàn chân voi" gắn liền với thảm họa hạt nhân Chernobyl diễn ra vào ngày 26/4/1986 tại lò phản ứng số 4 thuộc Nhà máy điện hạt nhân Chernobyl (Ukraine). Trong quá trình xảy ra sự cố, các kỹ sư đã phát hiện ra bất thường và nỗ lực kích hoạt hệ thống ngắt khẩn cấp nhưng bất thành. Nhiệt độ bên trong lõi phản ứng nhanh chóng tăng vọt đến mức không thể kiểm soát, khiến toàn bộ lượng nước làm mát bốc hơi tức thì ngay khi vừa được bơm vào.
Hình thể được gọi là "Bàn chân voi"
Áp suất cực lớn tích tụ đã dẫn đến vụ nổ kinh hoàng, phá hủy hoàn toàn cấu trúc lò phản ứng và giải phóng lượng lớn chất phóng xạ vào khí quyển. Đến mùa thu năm 1986, khi các lực lượng cứu hộ và ứng phó sự cố xâm nhập vào bên dưới lòng lò phản ứng để triển khai các biện pháp ngăn chặn phóng xạ, họ mới lần đầu tiên phát hiện ra khối vật chất kỳ dị và nguy hiểm này.
Theo phân tích của các chuyên gia hạt nhân, nhiệt độ khủng khiếp phát ra từ lò phản ứng số 4 khi nóng chảy đã làm tan chảy toàn bộ thanh nhiên liệu uranium, lớp vỏ bọc bằng hợp kim, cùng hàng tấn thép và bê tông của cấu trúc bảo vệ xung quanh. Hỗn hợp siêu nóng này tạo thành một loại "dung nham phóng xạ" cực kỳ độc hại. Dòng "dung nham" chảy xuống các tầng bên dưới, gặm nhấm và hòa tan mọi vật thể trên đường đi trước khi nguội đi và đông cứng lại thành một dạng vật liệu nhân tạo hoàn toàn mới gọi là Corium. Do hình dáng bên ngoài xù xì, xếp lớp nếp gấp giống hệt chân của một con voi khổng lồ, nó đã được đặt tên là "Bàn chân voi".
Mức độ nguy hiểm chết người
Một chuyên gia đến gần "Bàn chân voi"
Vào năm 1986, mức độ bức xạ đo được tại khu vực "Bàn chân voi" lên tới 10.000 roentgen/giờ — con số vượt gấp 1.000 lần so với liều lượng có khả năng gây ung thư ở người. Để dễ hình dung về độc tính, cường độ bức xạ này tương đương với việc một người phải chịu tác động từ khoảng 4,5 triệu tia X chụp X-quang y tế cùng một lúc.
Các tính toán y học hạt nhân chỉ ra tác động khủng khiếp của vật thể này đối với cơ thể người ở thời điểm đó:
-
Tiếp xúc trong 30 giây: Nạn nhân sẽ bắt đầu xuất hiện các triệu chứng chóng mặt, suy nhược và mệt mỏi kéo dài ít nhất một tuần.
-
Tiếp xúc trong 2 phút: Các tế bào trong cơ thể bắt đầu bị phá hủy, gây ra tình trạng xuất huyết bên trong.
-
Tiếp xúc trong 4 phút: Nạn nhân đối mặt với các phản ứng dữ dội như nôn mửa, tiêu chảy cấp và sốt cao do hội chứng nhiễm phóng xạ cấp tính.
-
Tiếp xúc từ 5 phút trở lên: Liều phóng xạ vượt ngưỡng chịu đựng của cơ thể, khiến nạn nhân vô phương cứu chữa và chắc chắn tử vong trong vòng 2 ngày sau đó.
Chính vì mức độ rủi ro tử vong cực kỳ cao, số lượng hình ảnh ghi nhận được về "Bàn chân voi" là vô cùng hiếm hoi. Những bức ảnh đầu tiên được ghi lại vào năm 1986 do chính các thành viên trong đội cứu hộ dũng cảm chụp lại. Đến mười năm sau, Bộ Năng lượng Hoa Kỳ mới thu thập thêm được một số hình ảnh tư liệu khác về khối Corium này.
Do bức xạ quá lớn, hình ảnh được ghi lại của "Bàn chân voi" cũng bị ảnh hưởng
Một trong những người hiếm hoi có số lần tiếp xúc nhiều nhất với "Bàn chân voi" là ông Artur Korneyev, nguyên Phó Giám đốc dự án Shelter Object (dự án xây dựng cấu trúc che chắn lò phản ứng Chernobyl). Ông Korneyev đã trực tiếp tiến vào khu vực bên dưới lò phản ứng để đo đạc và tự tay chụp nhiều bức ảnh tư liệu quý giá trước khi rời khỏi khu vực nguy hiểm an toàn. Một bài báo xuất bản vào năm 2021 tiết lộ vị chuyên gia này vẫn còn sống và hiện đang cư trú tại Ukraine.
Tuy nhiên, giới chuyên môn nhấn mạnh rằng trường hợp của ông Artur Korneyev là một ngoại lệ nhờ trình độ chuyên môn sâu, kỹ năng đánh giá rủi ro dày dạn và việc tuân thủ các quy trình bảo hộ sinh học, chống bức xạ ở cấp độ nghiêm ngặt nhất. Giới khoa học quốc tế vẫn liên tục đưa ra cảnh báo về sự nguy hiểm cực lớn của "Bàn chân voi", bất chấp việc cường độ phóng xạ của nó đã giảm dần theo thời gian sau bốn thập kỷ.
Nhằm ngăn chặn nguy cơ rò rỉ phóng xạ và phát tán bụi độc hại ra môi trường xung quanh, vào năm 2016, một vòm mái che khổng lồ bằng thép và bê tông có tên gọi "Nhà giam an toàn mới" (New Safe Confinement) đã được cẩu và lắp đặt trùm lên toàn bộ cấu trúc lò phản ứng số 4, bao phủ luôn cả "Bàn chân voi". Do Corium là một dạng vật liệu cực kỳ hiếm gặp — mới chỉ xuất hiện vỏn vẹn 5 lần trong lịch sử nhân loại qua các sự cố hạt nhân — giới khoa học hiện vẫn chưa thể khẳng định chắc chắn về những biến đổi lý - hóa tiếp theo của "Bàn chân voi" trong tương lai.
Linh Linh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 06/08/2026 | 10:15)
