Nóng: Ghi nhận 1 ca tử vong do viêm não mô cầu, bé gái ra đi chỉ sau một ngày phát bệnh
Một bệnh nhi tại TP.HCM tử vong do viêm màng não mô cầu nhóm B thể tối cấp, dù đã được điều trị tích cực.
Chuyên trang Đời sống & Pháp luật ngày 16/4/2026 đăng tin: "Nóng: Ghi nhận 1 ca tử vong do viêm não mô cầu, bé gái ra đi chỉ sau một ngày phát bệnh", nội dung cho biết:
Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), qua điều tra dịch tễ tuần 14 (30/3-5/4), thành phố ghi nhận một trường hợp tại phường Hòa Hưng mắc viêm màng não mô cầu không qua khỏi. Kết quả cấy dịch não tủy xác định dương tính với vi khuẩn Neisseria meningitidis, nhóm huyết thanh B.
Bệnh nhi nhập viện trong tình trạng nặng sau một ngày khởi phát bệnh, được chẩn đoán viêm màng não mô cầu thể tối cấp. Dù được điều trị tích cực, bệnh nhân không qua khỏi. Đây là thể bệnh nguy hiểm nhất, diễn tiến nhanh, thường không có dấu hiệu cảnh báo và có thể xảy ra ở bất kỳ ai, theo Tri thức News.
Một bệnh nhân mắc viêm não mô cầu điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM
Trước đó, theo báo cáo giám sát của Bộ Y tế trong 3 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 24 ca mắc bệnh do não mô cầu, tăng gần 50% so với cùng kỳ năm ngoái, cùng với đó là nhiều ca nghi mắc và tiếp xúc gần, trong đó đã có 4 ca tử vong; nhóm dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca.
Theo BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính nguy hiểm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây truyền qua đường hô hấp, chủ yếu thông qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, hoặc hiếm hơn là lây truyền qua đồ vật nhiễm vi khuẩn. Bên cạnh các thể bệnh não mô cầu không xâm lấn như viêm họng, viêm phổi, viêm kết mạc, viêm niệu đạo, viêm khớp, viêm nội tâm mạc…, não mô cầu có thể gây ra nhiều tình trạng xâm lấn nguy hiểm như viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi do nhiễm khuẩn huyết…
Trong đó thể tối cấp hay còn được gọi là nhiễm khuẩn huyết tối cấp, là dạng nguy hiểm nhất của bệnh. Thể này gây sốc nhiễm trùng, xuất huyết da, suy đa tạng chỉ trong vòng 24 - 48 giờ sau khi khởi phát. Hầu hết các ca tử vong ghi nhận ở Việt Nam trong giai đoạn 2014 - 2023 đều thuộc thể bệnh này, với thời gian tử vong rất ngắn sau khởi phát.
Dựa theo đặc tính kháng nguyên của vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis, chúng được chia làm 12 nhóm huyết thanh, trong đó có 6 nhóm A, B, C, W, Y, X có khả năng gây bệnh nặng và thành dịch. Tại Việt Nam, nhóm B của vi khuẩn não mô cầu chiếm tỷ lệ cao, đến 93% vào giai đoạn 2012 - 2021, tiếp sau đó là các nhóm não mô cầu khác như nhóm C (khoảng 7%) và số ít là nhóm W, nhóm A, nhóm Y. “Do đó, khi phòng ngừa bệnh do não mô cầu, chúng ta cần tiêm đầy đủ các vắc xin phòng ngừa bao phủ các nhóm huyết thanh nêu trên”, BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo nhấn mạnh.
Một đặc điểm đáng lo ngại là nhiều người có thể mang vi khuẩn trong mũi họng mà không có triệu chứng. Theo các nghiên cứu dịch tễ, khoảng 10% dân số có thể mang vi khuẩn não mô cầu trong mũi - họng, cao nhất ở thanh thiếu niên và người trẻ với 25 - 32%. Trong gia đình có người mắc bệnh, tỷ lệ mang vi khuẩn có thể tăng đến 37,8% và kéo dài nhiều tháng.
Não mô cầu là bệnh nhiễm trùng cấp tính rất nguy hiểm, có thể gây tử vong trong vòng 24 giờ sau khi xuất hiện triệu chứng
Đặc biệt, sau khi tiếp xúc, có tới 35% người có thể trở thành người mang vi khuẩn chỉ sau 8 tuần nếu không có biện pháp dự phòng. Một số trường hợp có thể tiến triển thành bệnh xâm lấn chỉ trong vòng 1 - 2 tuần nếu không có miễn dịch bảo vệ kịp thời.
Theo quy định tại Thông tư 54/2015/TT-BYT của Bộ Y tế, viêm màng não do não mô cầu thuộc nhóm B các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tốc độ lây lan nhanh chóng và khó kiểm soát trong cộng đồng vì ở nhóm người lây nhiễm mang vi khuẩn trong hầu họng thường không biểu hiện các triệu chứng điển hình, trong khi ngay cả khi không biểu hiện triệu chứng, khả năng lây lan hoàn toàn vẫn có thể xảy ra.
Ngay cả trong giai đoạn giãn cách xã hội thời điểm Covid-19 bùng phát, mặc dù tần suất tiếp xúc xã hội thuyên giảm đáng kể nhưng bệnh vẫn đều đặn ghi nhận 14 ca vào năm 2020, 14 ca vào năm 2021 và 12 ca vào năm 2022, khẳng định mức độ lây lan nhanh chóng, khó phát hiện và kiểm soát.
Trước nguy cơ bệnh diễn tiến nhanh và khó kiểm soát, BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo khuyến cáo các gia đình cần chủ động rà soát lịch sử tiêm ngừa, thực hiện tiêm vắc xin phòng não mô cầu đầy đủ, càng sớm càng tốt, đặc biệt cho trẻ nhỏ và thanh thiếu niên.
Bên cạnh việc tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch theo khuyến cáo, người dân cần chú ý theo dõi sát các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, nôn, cổ cứng, phát ban xuất huyết; đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi có triệu chứng, không tự ý điều trị tại nhà; đồng thời giữ vệ sinh cá nhân, hạn chế tiếp xúc gần với người có dấu hiệu nghi nhiễm.
Báo Sức khỏe & Đời sống trong ngày 16/4 cũng đăng bài: "Bé gái 11 tuổi tử vong do viêm não mô cầu: Dấu hiệu nhận biết và cách phòng căn bệnh có nguy cơ tử vong trong 24 giờ", nội dung như sau:
Chỉ trong thời gian ngắn từ khi khởi phát triệu chứng đến lúc nhập viện, bé gái 11 tuổi mắc viêm màng não mô cầu đã chuyển nặng và không qua khỏi. Đây là căn bệnh tiến triển rất nhanh, có thể dẫn tới tử vong hoặc tàn tật chỉ trong vòng 24 giờ. Bệnh khó phát hiện trong giai đoạn sớm.
Bé gái 11 tuổi tử vong do mắc viêm não mô cầu
Bệnh nhi 11 tuổi mắc viêm màng não mô cầu thể tối cấp (trú tại phường Hòa Hưng - TP.HCM) có diễn tiến rất nhanh và nặng. Chỉ trong thời gian ngắn từ khi khởi phát triệu chứng đến lúc nhập viện tại một bệnh viện chuyên khoa nhi trên địa bàn, tình trạng bệnh chuyển nặng, dù được điều trị tích cực nhưng bệnh nhi không qua khỏi.
Kết quả cấy dịch não tủy cho thấy bệnh nhân dương tính với vi khuẩn Neisseria meningitidis, serogroup B.
Với bệnh viêm màng não mô cầu, đây là thể lâm sàng nguy hiểm nhất. Ngay cả khi được điều trị kịp thời, tỉ lệ cứu sống vẫn rất thấp. Đáng lưu ý, bất kỳ ai cũng có nguy cơ rơi vào thể tối cấp và bệnh hầu như không có dấu hiệu báo trước rõ ràng.
Hai nhóm tuổi chịu ảnh hưởng nhiều nhất là trẻ dưới 1 tuổi và thanh thiếu niên (từ 10 - 20 tuổi). Tại khu vực phía Nam hiện nay, nhóm thanh thiếu niên đang chiếm tỉ lệ mắc cao nhất.
Dấu hiệu mắc viêm màng não mô cầu
Bệnh viêm màng não mô cầu là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính xảy ra đột ngột với các triệu chứng sốt, đau đầu dữ dội, buồn nôn và nôn, cổ cứng, thường có ban xuất huyết hình sao hoặc có thể có mụn nước.
Bệnh xuất hiện tản phát trong suốt năm. Tuy nhiên, ở Việt Nam có thể xảy ra dịch vào thời tiết mùa thu, đông và xuân.
Các triệu chứng của bệnh xuất hiện đột ngột, bao gồm:
- Sốt cao đột ngột (39-40 độ C)
- Buồn nôn, nôn
- Đau đầu dữ dội
- Có thể lơ mơ hoặc hôn mê
- Cổ cứng. Đây là dấu hiệu đặc trưng ở người lớn gặp giai đoạn sau, bệnh nhân không thể cúi đầu.
- Xuất hiện tử ban điển hình: Xảy ra 1-2 ngày sau sốt, lúc đầu dạng chấm sau đó lan nhanh như hình bản đồ hay dạng bọng nước, kích thước 1-2mm đến vài cm. Tử ban có màu đỏ thẫm hoặc tím thẫm, bờ không đều, bề mặt phẳng đôi khi có hoại từ ở trung tâm, thường xuất hiện ở vùng hông và hai chi dưới.
Bệnh viêm màng não mô cầu chủ yếu lây qua đường hô hấp
Viêm não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan chủ yếu qua đường hô hấp. Tác nhân gây bệnh là vi khuẩn Neisseria meningitidis cư trú ở vùng mũi họng của người bệnh hoặc người lành mang trùng. Khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện, các giọt bắn chứa vi khuẩn sẽ phát tán ra không khí và xâm nhập vào cơ thể người khác.
Các tiếp xúc hàng ngày như hôn, dùng chung dụng cụ, ly tách, tiếp xúc với nhiều người như sống trong các khu tập thể, khu cắm trại... đều có thể dẫn đến lây truyền bệnh.
Sống trong môi trường đông người như lớp học, ký túc xá, khu trại... Đặc biệt, nguy cơ lây nhiễm tăng cao khi cơ thể suy giảm miễn dịch, mệt mỏi, hoặc trong điều kiện vệ sinh kém.
Do đặc tính lây lan nhanh, bệnh có thể bùng phát thành ổ dịch nếu không được kiểm soát kịp thời.
Biến chứng nguy hiểm của viêm màng não mô cầu
Bệnh viêm màng não mô cầu tiến triển rất nhanh và khó phát hiện trong giai đoạn sớm vì triệu chứng giống với các bệnh viêm màng não do nhiễm siêu vi thông thường.
Tuy nhiên, điểm nguy hiểm nhất của bệnh lý này là thể "tối cấp" hay còn gọi là nhiễm trùng huyết. Vi khuẩn não mô cầu có thể gây bệnh với tốc độ nhanh chóng. Khi vi khuẩn xâm nhập vào máu, chúng nhân lên rất nhanh, gây nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng. Thậm chí, nhiều trường hợp có thể tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên (là cơn sốt).
Nếu người bệnh may mắn sống sót thì có thể mang những di chứng nghiêm trọng như phải cắt bỏ các chi, các ngón tay, ngón chân, để lại các tổn thương não, giảm thính lực, tổn thương thận và các vấn đề về tâm lý.
Cách phòng tránh bệnh viêm não mô cầu
Tiêm vaccine vẫn được coi là biện pháp an toàn và hiệu quả lâu dài trong việc phòng chống bệnh viêm màng não do não mô cầu. Hiện nay có nhiều loại vaccine phòng bệnh não mô cầu do các type vi khuẩn: A,C,Y, W-135 và B.
Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân: thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường và thực hiện tốt vệ sinh nơi ở, nơi làm việc.
Ăn uống đủ chất dinh dưỡng, luyện tập, nâng cao thể trạng. Ở trẻ nhỏ cần được giữ ấm. Khi hắt hơi hay ho cần lấy khăn che miệng hoặc đeo khẩu trang khi bị viêm đường hô hấp. Hạn chế tiếp xúc về đường hô hấp: không nên tập trung nơi đông người và hạn chế tiếp xúc với người nghi mắc bệnh.
Khi có biểu hiện sốt cao, đau đầu, buồn nôn và nôn, cổ cứng, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.
Các bậc phụ huynh nên đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch. Đồng thời, người lớn cũng cần được tư vấn tiêm phòng trong các nhóm nguy cơ cao.
Dấu hiệu cần đến bệnh viện ngay
Người dân cần đặc biệt lưu ý và đi khám ngay khi có các dấu hiệu sau:
- Sốt cao đột ngột, không rõ nguyên nhân
- Đau đầu dữ dội, cứng cổ
- Xuất hiện ban xuất huyết trên da
- Nôn nhiều, lơ mơ
Việc chẩn đoán và điều trị sớm có thể cứu sống người bệnh và giảm thiểu tối đa biến chứng.
