Người đàn ông 65 tuổi suýt phải chạy thận nhân tạo, bác sĩ nhắc: 5 loại canh ngon mấy cũng nên ăn ít
Nhiều người có thói quen uống canh, nước dùng khi dùng bữa. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo có 5 loại canh bạn nên ăn ít để không rơi vào trường hợp như dưới đây.
Ngày 14/4/2026, tạp chí Phụ nữ mới đăng bài: "Người đàn ông 65 tuổi suýt phải chạy thận nhân tạo, bác sĩ nhắc: 5 loại canh ngon mấy cũng nên ăn ít", cho biết nội dung sau:
Mới đây, theo trang HK01, bác sĩ Hung Yung-hsiang (Đài Loan, Trung Quốc) đã chia sẻ về trường hợp của ông Trần, 65 tuổi, người có vấn đề về huyết áp nhẹ nhưng được kiểm soát ổn định và sức khỏe nhìn chung tốt. Tuy nhiên, mùa đông năm ngoái ông bị ngã và gãy xương. Gia đình ông nghe nói "ăn xương có thể làm chắc xương", vì vậy họ đã ninh xương tươi, xương to trong nước dùng từ 5-6 tiếng, để ông Trần uống một bát lớn hai lần một ngày để bồi bổ cơ thể. Sau khi uống trong 2 tuần, ông Trần bị tiểu đêm, tiểu có bọt và sưng bắp chân. Một ngày nọ, ông thậm chí còn bị tức ngực và khó thở, và phải được đưa đến phòng cấp cứu.
Nồng độ phốt pho trong máu của ông Trần tăng cao, nồng độ kali trong máu thấp đến mức nguy hiểm, và nồng độ chì trong máu cao bất thường, cho thấy ông bị thiếu máu nghiêm trọng. Tốc độ lọc cầu thận (eGFR) của ông đã giảm từ 60 xuống 14, một giá trị thấp nghiêm trọng, xếp ông vào giai đoạn 5 của bệnh thận mãn tính, gần đến giai đoạn cần chạy thận nhân tạo. Sau khi được đánh giá và điều trị, bao gồm hạn chế nghiêm ngặt lượng protein, kiểm soát natri và ngừng sử dụng nước hầm xương, chức năng thận của ông đã dần hồi phục sau một tháng.
Mặc dù ông Trần đã tránh được những rủi ro của việc chạy thận nhân tạo, nhưng chức năng thận của ông đã bị tổn thương, đòi hỏi ông phải tích cực hợp tác điều trị và tuân thủ chế độ ăn ít protein. Bác sĩ Hung Yung-hsiang giải thích rằng việc nấu nướng quá lâu các nguyên liệu dẫn đến sự biến tính protein và phá hủy vitamin, dẫn đến hàm lượng purin, kali và chất béo trong nước dùng quá cao. Mặc dù canh, nước dùng có thể ngon miệng, nhưng nó dễ gây ra gánh nặng cho sức khỏe, và việc tiêu thụ lâu dài có thể làm tăng nguy cơ cao huyết áp, bệnh thận và bệnh gút.
Trong cuộc sống thường nhật, có rất nhiều món ăn ngon mà các bác sĩ chuyên khoa thận cho là có hại cho thận. Bác sĩ Hung Yung-hsiang đã liệt kê 5 loại canh gây hại cho thận như vậy:
- Nước dùng mì ramen.
- Súp và món hầm chua cay.
- Nước dùng lẩu.
- Nước hầm xương heo.
- Súp thảo dược bổ dưỡng.
Những loại súp này có hàm lượng natri, kali và phốt pho cao, không phù hợp với người mắc bệnh thận. Ngay cả đối với người bình thường, chúng cũng có thể dẫn đến việc tiêu thụ quá nhiều chất béo và calo.
Bác sĩ Hung Yung-hsiang nhấn mạnh rằng một số người thích ăn canh thuốc và tin rằng họ cần bổ sung dưỡng chất cho cơ thể khi yếu, nhưng họ lại bỏ qua thực tế rằng các loại thảo dược về cơ bản là thực vật và chứa nồng độ ion kali cực cao. Ở trạng thái khỏe mạnh, kali giúp tim đập; tuy nhiên, khi chức năng thận bị suy giảm, kali không thể được đào thải ra khỏi cơ thể, dẫn đến tăng kali máu. Do đó, những người bị huyết áp cao hoặc bệnh thận nên chọn nước dùng trong hoặc tránh uống canh hoàn toàn khi ăn lẩu hoặc dùng các loại thực phẩm chức năng từ thảo dược.
Uống canh đúng cách như thế nào?
Bác sĩ Hung Yung-hsiang chỉ ra rằng chìa khóa để uống canh ngon nằm ở "cách uống".
Trước tiên, hãy chọn canh rau thanh, tránh các loại canh đục, đặc hoặc canh thuốc không rõ nguồn gốc. Nên nấu canh không quá 30-40 phút để giảm lượng phốt pho và kim loại nặng thoát ra. Các chất dinh dưỡng chính trong canh đến từ thịt và rau; chỉ cần uống vài ngụm để cảm nhận hương vị. Hãy thay đổi thói quen uống canh bằng cách nấu các loại canh thanh, ít muối và ít chất béo.
Trước đó, tạp chí Phụ nữ mới ngày 3/2/2026 từng đưa tin: "Ngày càng nhiều người “trẻ măng” đã phải chạy thận, bác sĩ nói thẳng: 5 loại canh này “PHÁ THẬN” nhanh hơn rượu", nội dung cho biết:
Bác sĩ chuyên khoa thận Hung Yung-hsiang (Đài Loan, Trung Quốc) cảnh báo: các bệnh về thận, đặc biệt là suy thận đang ngày càng phổ biến và trẻ hoá rõ rệt. Trong số các bệnh nhân ông từng tiếp nhận, có cả những trường hợp trẻ vị thành niên, bệnh nhân độ tuổi dưới 40 khoảng 10 năm trước hiếm nhưng giờ lại... quá quen.
Trong đó có một người đàn ông trẻ, trước đó chỉ có vấn đề huyết áp cao hơn mức an toàn một chút, còn lại các chỉ số sức khoẻ đều tốt. Nhưng khi đi khám vì phù chân, tiểu ít, khó thở, mệt mỏi dai dẳng thì mới hay mắc suy thận cấp độ 5. Hỏi ra mới biết, anh không uống rượu bia, không nhịn tiểu nhưng lại uống quá nhiều một loại canh "đại bổ". Đó là canh xương hầm. Được người nhà nấu bồi bổ sau một lần gãy xương và "quen miệng" ngày nào cũng dùng trong suốt 3 năm.
Ảnh minh hoạ
Qua trường hợp này, bác sĩ Hung nhấn mạnh, đôi khi tác nhân "phá thận" lại đến từ những thói quen, thực phẩm chẳng ai ngờ đến. Thậm chí là tưởng tốt hoặc vốn tốt nhưng bị lạm dụng dẫn tới phản tác dụng.
Ông chỉ đích danh 5 loại canh/súp tàn phá thận còn hơn bia rượu nếu dùng nhiều:
1. Canh nấu mặn
Thói quen “ăn cơm chan canh” với nước dùng đậm vị tưởng vô hại nhưng lại là nguồn natri lớn. Khi natri vào cơ thể quá nhiều, áp lực trong hệ thống lọc của thận tăng lên. Cầu thận phải làm việc mạnh hơn để đào thải muối dư. Tình trạng này kéo dài nhiều năm có thể dẫn đến tổn thương cấu trúc cầu thận, rò rỉ protein qua nước tiểu và suy giảm chức năng lọc mà người bệnh không hề hay biết.
2. Canh hầm xương nhiều giờ
Ảnh minh hoạ
Nước hầm xương không giàu canxi như nhiều người nghĩ. Ngược lại, xương chứa nhiều phốt pho. Khi ninh 4-6 tiếng, phốt pho hòa tan vào nước ở nồng độ cao. Phốt pho dư thừa trong máu làm rối loạn chuyển hóa khoáng chất, thúc đẩy vôi hóa mạch máu và tăng gánh nặng lọc của thận. Ngoài ra, xương động vật có thể tích lũy kim loại nặng; ninh lâu làm các chất này giải phóng nhiều hơn vào nước dùng.
3. Canh thuốc, canh thảo dược không rõ nguồn gốc hoặc nấu quá đặc
Nhiều người tin “càng bổ càng tốt” nên ninh thuốc bắc, thuốc nam thật đặc rồi uống thay nước. Khi đun lâu, kali, phốt pho và nhiều hoạt chất được cô đặc ở nồng độ cao, buộc thận phải làm việc quá tải để lọc thải. Nguy hiểm hơn, dược liệu trôi nổi có thể lẫn tạp chất hoặc chất độc hại cho ống thận. Tổn thương thường âm thầm, không đau rõ ràng, đến khi phát hiện thì chức năng thận đã suy giảm đáng kể.
4. Nước lẩu và nước dùng đậm đặc
Thịt, hải sản, nội tạng nấu lâu giải phóng purin, kali và phốt phát. Purin chuyển hóa thành axit uric; nếu nạp nhiều, axit uric tăng kéo dài có thể gây viêm vi mạch và tổn thương cầu thận. Đồng thời, nước lẩu thường rất mặn. Lượng natri cao khiến huyết áp tăng, mà tăng huyết áp là một trong những nguyên nhân hàng đầu làm xơ hóa và suy giảm chức năng thận theo thời gian.
Ảnh minh hoạ
5. Canh chua cay nhiều măng, nhiều gia vị
Măng và một số nguyên liệu chứa oxalat cao. Oxalat kết hợp với canxi tạo sỏi canxi oxalat - loại sỏi phổ biến nhất. Sỏi nhỏ tái đi tái lại có thể gây trầy xước niệu quản, ứ nước thận và tổn thương nhu mô thận. Ngoài ra, các món canh chua cay thường được nêm đậm, càng làm tăng gánh nặng muối cho cơ thể.
Bác sĩ Hung nói thêm rằng, thận tổn thương rất âm thầm. Khi phù, tiểu ít, mệt mỏi xuất hiện, chức năng thận có thể đã mất hơn 50%. Rượu bia gây hại rõ ràng, nhưng những bát canh “bổ” mỗi ngày, nếu sai cách, mới là thứ âm thầm đẩy nhiều người, kể cả người còn rất trẻ đến gần máy chạy thận. Vì vậy hãy nhớ "phòng bệnh hơn chữa bệnh" và không chủ quan với bất thường từ cơ thể nhé!
