Chuyện lạ ở Phú Thọ: Hai đứa trẻ 7 và 11 tuổi không giấy khai sinh, không được đến trường
Hai đứa trẻ 11 và 7 tuổi, là con của chị Trần Thị Liên và anh Phạm Xuân An (trú tại xã Hiền Quan, tỉnh Phú Thọ) nhưng chưa có giấy khai sinh và chưa từng được đi học. Vụ việc đã được báo Tiền Phong phản ánh đến chính quyền nhưng chưa được xử lý dứt điểm.
Ngày 17 tháng 4 năm 2026, báo Tiền Phong đăng tải bài viết với tiêu đề "Chuyện lạ ở Phú Thọ: Hai đứa trẻ 7 và 11 tuổi không giấy khai sinh, không được đến trường". Nội dung như sau:
Anh Phạm Xuân An (41 tuổi) tiếp chúng tôi với chiếc quần đùi, để lộ chiếc chân giả bên phải. Thấy khách vào nhà, chị Trần Thị Liên (33 tuổi) và 2 đứa trẻ - một đứa con riêng của chị Liên – một đứa con chung của 2 anh chị cũng chạy ra.
Em P.T.T (con chung giữa anh An và chị Liên) rất nhanh nhẹn, kháu khỉnh.
Anh An và chị Liên đều từng trải qua đổ vỡ hôn nhân trước khi đến với nhau. Anh An có hai con riêng, hiện đã 18 và 16 tuổi. Chị Liên cũng có hai con với người chồng cũ ở huyện Lương Sơn (tỉnh Hòa Bình trước sáp nhập); trong đó, con trai ở với bố, còn con gái 11 tuổi theo mẹ nhưng đến nay vẫn chưa có giấy khai sinh , chưa được đến trường.
Sau khi gặp nhau tại Hà Nội, hai người nương tựa, cùng làm nghề phụ hồ mưu sinh rồi trở về Phú Thọ sinh sống. Tại đây, họ có thêm một con chung là con trai, nay gần 7 tuổi. Tuy nhiên, do chưa đăng ký kết hôn, đứa trẻ này cũng chưa thể làm giấy khai sinh và vì thế chưa được đi học.
Anh Phạm Xuân An và chiếc chân giả sau lần bị tai nạn lao động ở Quảng Ninh.
Kinh tế gia đình gặp nhiều khó khăn khi anh An mất một chân, việc làm bấp bênh. Hai anh chị thường xuyên đi làm thuê, con cái chủ yếu do ông bà trông nom. Dù vậy, việc hoàn thiện các thủ tục pháp lý cho con vẫn bị bỏ ngỏ trong nhiều năm.
Theo chia sẻ của chị Liên, những vướng mắc liên quan đến hôn nhân trước đây khiến chị chưa thể hoàn tất hồ sơ cần thiết để đăng ký kết hôn và làm giấy khai sinh cho các con. Tình trạng này kéo dài, dẫn đến việc cả hai trẻ đều không được đi học.
Bên trong căn nhà không có vật dụng gì đáng giá.
Theo quy định của pháp luật, mọi trẻ em đều phải được khai sinh và được nhà nước tạo điều kiện đến lớp. Trước sự việc bất thường này, phóng viên báo Tiền Phong đã phản ánh sự việc với chính quyền địa phương cách đây nhiều ngày. Sáng ngày 16/4, ông Kiều Quốc Phong – Chủ tịch UBND xã Hiền Quan cho biết, sau khi nhận được thông tin phản ánh từ PV Tiền Phong, UBND xã đã chỉ đạo phòng chức năng kiểm tra, rà soát.
"Gia đình chưa làm đơn gửi xã, nhưng UBND xã đã chủ động kiểm tra, rà soát. Lực lượng chức năng đã vào tận nhà hướng dẫn hai người làm các thủ tục đăng ký khai sinh, nhưng do người ông nội không đồng ý để cháu trai 7 tuổi nhập vào hộ khẩu nên việc này đang bị chậm trễ", ông Phong cho hay.
Theo ông Phong, ông nội (tức bố anh An) yêu cầu đi xét nghiệm ADN để làm rõ huyết thống cha con. "Đây là yêu cầu từ nội bộ gia đình, chứ không phải thủ tục UBND xã yêu cầu", ông Phong nói.
Ông Phong cho biết thêm, trong thời gian tới, UBND xã sẽ tiếp tục kiểm tra, hướng dẫn gia đình anh An, chị Liên hoàn thiện thủ tục đảm bảo quyền lợi chính đáng của trẻ em .
* Tên nhân vật đã được thay đổi
Một trường hợp cũng được báo Pháp Luật TP. Hồ Chí Minh đăng tải với tiêu đề "Tờ giấy khai sinh và câu chuyện nhân văn đằng sau một bản án hình sự". Nội dung như sau:
Ngày 12-4, đại diện VKSND Khu vực 9 – Lâm Đồng xác nhận trong quá trình thực hành quyền công tố và kiểm sát giải quyết một vụ án hình sự, kiểm sát viên của đơn vị đã phát hiện một chi tiết khiến họ không thể bỏ qua: Cháu HMK (sinh ngày 19-8-2024) vẫn chưa được đăng ký cấp giấy khai sinh.
Từ việc xác minh nhân thân của bị can YDA, câu chuyện dần hiện ra. Người mẹ trẻ, vì hoàn cảnh hôn nhân, kinh tế khó khăn và thiếu hiểu biết pháp luật, đã để con mình lớn lên mà chưa có khai sinh.
Một tờ giấy khai sinh tưởng chừng đơn giản lại là cánh cửa đầu tiên mở ra mọi quyền công dân: được học hành, được chăm sóc y tế, được bảo vệ. Nếu không có, một đứa trẻ gần như đứng ngoài hệ thống pháp lý và an sinh xã hội.
Trong dòng chảy khô cứng của những hồ sơ tố tụng, đôi khi lại bật lên những câu chuyện rất người và câu chuyện về cháu bé HMK là một lát cắt như thế, nơi pháp luật không chỉ là quy định, mà còn là sự chở che.
Nhận thấy đây là trường hợp đặc biệt, thuộc nhóm dễ bị tổn thương theo Nghị quyết 205/2025/QH15, kiểm sát viên đã không dừng lại ở việc ghi nhận.
Kiểm sát viên đã phối hợp trực tiếp gặp gỡ gia đình giải thích, tháo gỡ từng nút thắt về nhận thức. Đó chỉ là những cuộc trò chuyện đủ chân thành để người mẹ hiểu rằng con mình xứng đáng được công nhận như bất kỳ đứa trẻ nào khác.
Ngày 7-4-2026, VKSND Khu vực 9 đã ban hành văn bản kiến nghị UBND xã Cư Jút khẩn trương thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh cho cháu bé, đồng thời rà soát trên diện rộng đối với các trường hợp tương tự đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa.
Trong hệ thống pháp luật, khai sinh là nền tảng của mọi quyền nhân thân, là căn cứ để xác lập quan hệ pháp lý với gia đình và xã hội.
Điều đáng nói, nhiều trường hợp “chậm khai sinh” không phải do cố ý, mà do rào cản vì nghèo khó, thiếu hiểu biết, hoặc mặc cảm cá nhân. Khi đó, nếu không có sự chủ động đi tới cùng của cơ quan chức năng, những đứa trẻ ấy có thể bị bỏ lại phía sau.
Sau khi hoàn tất thủ tục, người mẹ đã viết thư cảm ơn. Những dòng chữ mộc mạc, không trau chuốt, nhưng chứa đựng sự biết ơn sâu sắc, không chỉ vì một tờ giấy mà vì con của chị giờ đây đã có một danh phận.
Có những việc tưởng nhỏ, nhưng lại thay đổi cả một cuộc đời bởi thông thường, cơ quan tố tụng chỉ tập trung vào tội danh và hình phạt. Tuy nhiên, việc chủ động phát hiện và kiến nghị giải quyết hộ tịch cho người thân của bị can là một sự chuyển dịch tư duy mạnh mẽ, không chỉ "trừng trị" mà còn "bảo vệ và kiến tạo".
Đặc biệt, tờ giấy khai sinh trao cho bé HMK không chỉ là quyền đi học hay đi khám bệnh mà là việc bé được xã hội thừa nhận, được cộng đồng bảo bọc. Sự hỗ trợ này đã ngăn chặn một vòng lặp của nghèo đói và không được đi học ngay từ khi nó chưa kịp bắt đầu.
