Bộ Y tế phát công điện hỏa tốc về dịch tay chân miệng
Trong bối cảnh số ca bệnh tay chân miệng đang tăng rất nhanh, chiều ngày 31/3, Bộ Y tế đã ban hành công văn hỏa tốc yêu cầu toàn hệ thống khám chữa bệnh tăng cường phân luồng, thu dung, điều trị và kiểm soát lây nhiễm nhằm hạn chế tối đa các ca bệnh nặng và tử vong, đặc biệt là tại khu vực phía Nam.
Báo Tiền Phong đưa tin với tiêu đề: "Bộ Y tế phát công điện hỏa tốc về dịch tay chân miệng", nội dung được đăng tải như sau:
Theo Bộ Y tế, trong gần 3 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 25.000 ca mắc tay chân miệng, trong đó có 4 trường hợp tử vong. Đáng chú ý, khu vực phía Nam chiếm tới gần 72% tổng số ca, với hơn 18.000 trường hợp. Bệnh chủ yếu tập trung ở nhóm trẻ từ 1–5 tuổi, chiếm trên
Tại nhiều cơ sở y tế, đặc biệt là các bệnh viện nhi tuyến cuối ở phía Nam, số lượng bệnh nhi đến khám và nhập viện tăng nhanh, xuất hiện không ít ca diễn biến nặng. Kết quả giám sát cho thấy sự lưu hành của chủng Enterovirus 71 (EV71) – tác nhân có độc lực cao, có thể gây biến chứng thần kinh nguy hiểm và làm tăng nguy cơ tử vong.
Trước thực trạng trên, Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị y tế khẩn trương rà soát, cập nhật kế hoạch phòng chống dịch phù hợp với tình hình thực tế, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng các phương án tiếp nhận, cấp cứu, cách ly và điều trị trong trường hợp số ca mắc tiếp tục gia tăng.
Công tác truyền thông được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, nhằm giúp người dân, đặc biệt là phụ huynh và người chăm sóc trẻ, hiểu rõ về nguyên nhân gây bệnh, đường lây, dấu hiệu nhận biết cũng như biện pháp phòng ngừa.
Về chuyên môn, các cơ sở khám chữa bệnh phải chủ động đảm bảo đầy đủ nhân lực, thuốc men, trang thiết bị theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hiện hành. Đồng thời, tăng cường tập huấn để nâng cao năng lực phát hiện sớm dấu hiệu nặng, nhất là tại tuyến y tế cơ sở. Các bệnh viện cần củng cố năng lực hồi sức tích cực, sẵn sàng xử trí ca nặng và thực hiện chuyển tuyến kịp thời khi vượt quá khả năng chuyên môn.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế nhấn mạnh yêu cầu phối hợp chặt chẽ với hệ thống y tế dự phòng trong giám sát dịch tễ, cũng như siết chặt kiểm soát nhiễm khuẩn trong bệnh viện, xử lý chất thải đúng quy định để ngăn chặn lây nhiễm chéo và không để phát sinh ổ dịch trong cơ sở điều trị.
Công tác báo cáo bệnh truyền nhiễm phải được thực hiện nghiêm túc, đầy đủ và kịp thời theo quy định hiện hành.
Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị khẩn trương triển khai, đồng thời báo cáo ngay những khó khăn, vướng mắc phát sinh để được hướng dẫn, xử lý, bảo đảm kiểm soát hiệu quả dịch bệnh tay chân miệng trong thời gian tới.
Liên quan đến vắc xin phòng bệnh tay chân miệng, ngày 17/3, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã ban hành Quyết định số 145, công bố danh mục 13 vắc xin, sinh phẩm được cấp mới và gia hạn giấy đăng ký lưu hành tại Việt Nam (đợt 58). Đáng chú ý, trong danh mục này có vắc xin tay chân miệng Envacgen, được cấp số đăng ký lưu hành với thành phần là virus Enterovirus A71 (EV71) bất hoạt toàn phần.
Dù do một đơn vị tại Đài Loan đăng ký, vắc xin này có sự tham gia nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 tại Việt Nam, với đối tác là Viện Pasteur TP.HCM. Kết quả nghiên cứu cho thấy vắc xin có hiệu quả bảo vệ cao đối với chủng EV71 đang lưu hành phổ biến tại Việt Nam và Đài Loan, với tỷ lệ giảm nguy cơ mắc bệnh ở mọi mức độ lên tới 96,8%. Đáng chú ý, trong suốt 2 năm theo dõi, chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh tay chân miệng nào ở nhóm trẻ đã được tiêm vắc xin.
Về tính an toàn, tỷ lệ xuất hiện các phản ứng bất lợi sau tiêm giữa nhóm sử dụng vắc xin và nhóm giả dược là tương đương. Phần lớn các phản ứng đều ở mức độ nhẹ và tự hồi phục, chưa ghi nhận biến cố nghiêm trọng liên quan đến vắc xin trong quá trình nghiên cứu.
Tuy đã được cấp phép lưu hành, hiện vắc xin tay chân miệng vẫn chưa được đưa vào sử dụng thực tế. Đại diện Cục Quản lý Dược cho biết, dự kiến vắc xin sẽ được nhập khẩu về Việt Nam vào khoảng tháng 9–10/2026.
Báo Vnexpress đưa tin với tiêu đề: "Dấu hiệu cảnh báo trẻ bệnh tay chân miệng trở nặng", nội dung được đăng tải như sau:
Tay chân miệng là bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp, thời gian ủ bệnh 3-7 ngày và lây mạnh nhất trong tuần đầu. Đa số trẻ mắc tay chân miệng sẽ tự khỏi sau 7-10 ngày, song phụ huynh không được chủ quan. Để tránh rủi ro tử vong, cách duy nhất là phát hiện sớm các dấu hiệu trở nặng và xử trí phù hợp, nhanh chóng.
Theo BS.CK2 Nguyễn Đình Qui, Trưởng Khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, để nhận biết trẻ có đang mắc tay chân miệng hay không, phụ huynh cần quan sát kỹ các vết loét xuất hiện trong vòm miệng, lợi hoặc lưỡi khiến bé đau, quấy khóc. Bên cạnh đó, bệnh thường phát ban đặc trưng, xuất hiện các nốt hồng ban ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, vùng gối hoặc mông.
Bác sĩ Qui khuyến cáo đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức dù là đêm hôm, nếu có ít nhất một trong các dấu hiệu cảnh báo nguy cơ diễn tiến nặng sau:
Sốt cao khó hạ: Sốt trên 39°C hoặc sốt liên tục từ hai ngày trở lên.
Giật mình chới với: Đặc biệt là lúc bé mới bắt đầu thiu thiu ngủ.
Run chi: Bé cầm nắm đồ chơi bị run tay, hoặc đi đứng loạng choạng, yếu tay chân.
Nôn ói nhiều: Bé nôn liên tục, không giữ được thức ăn.
Thay đổi tri giác: Bé lừ đừ, mệt mỏi, không chịu chơi như ngày thường.
Trẻ được bác sĩ chỉ định theo dõi tại nhà, phụ huynh cần lưu ý hạ sốt an toàn. Trẻ sốt từ 38,5 độ C trở lên, cho uống thuốc hạ sốt theo hướng dẫn kết hợp lau mát và mặc quần áo mỏng, thấm hút mồ hôi. Bé loét miệng cần ưu tiên thức ăn nguội, mềm, lỏng và dễ tiêu để không bị đau khi ăn. Vệ sinh thân thể như bình thường, khử khuẩn sạch sẽ nơi bé sinh hoạt. Khi sức khỏe trẻ ổn định vẫn cần tái khám đúng lịch hẹn.
Cho trẻ nghỉ học và cách ly ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi bệnh để tránh lây lan. Báo tin cho nhà trường để theo dõi các bạn khác trong lớp.
Bộ Y tế khuyến cáo phòng bệnh tay chân miệng bằng cách thực hiện tốt "3 sạch" gồm ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay sạch. Ăn uống chín, dùng nước sạch, vật dụng ăn uống sạch sẽ và không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa.
Virus có thể tồn tại ở bề mặt đồ vật trong không gian sống. Do đó cần thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.
Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn và cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ. Không cho trẻ tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh. Đưa trẻ đi khám chữa ngay ở cơ sở y tế uy tín khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh.
Dịch tay chân miệng đang diễn biến phức tạp tại TP HCM, tăng hơn gấp đôi cùng kỳ năm ngoái với hơn 8.100 ca tính từ đầu năm. Số ca diễn tiến nặng tăng gấp 5 lần, 4 trẻ tử vong và hàng trăm ổ dịch tại trường học, cộng đồng. Nguyên nhân chủ yếu do sự lưu hành của chủng virus EV71 chiếm tỷ lệ cao (56%) và liên quan tới phần lớn ca nặng. Đây là chủng virus có độc lực cao, nguy cơ gây biến chứng nghiêm trọng về thần kinh, tim mạch và hô hấp.
Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP HCM, nhận định đợt dịch này tuy chưa có tình trạng nhập viện ồ ạt nhưng "nhập ca nào đáng ca đó", tỷ lệ bệnh nặng cao. Ông lưu ý đặc biệt với nhóm trẻ sinh sau đợt dịch Covid-19 (sinh năm 2023) hoặc chưa từng mắc bệnh trong năm ngoái, do các bé chưa có miễn dịch.
Mùa cao điểm của bệnh tay chân miệng thường tháng 3-5, nhưng chu kỳ tháng 10-12 hàng năm số ca mắc có thể còn tăng mạnh hơn. Các chuyên gia dịch tễ cho rằng năm nay vào chu kỳ ba năm một lần dịch tay chân miệng và sự tái xuất của chủng EV71 khiến nguy cơ bùng phát dịch với nhiều ca nặng.
