"Thằng bé chỉ sốt đúng một ngày. Đến ngày 27/1, bác sĩ nói gan con đã hỏng hoàn toàn", người mẹ đau đớn kể lại khi con trai 11 tuổi tử vong đột ngột.

Báo Người Đưa Tin đưa tin với tiêu đề: "Ấn Độ lập trại y tế dã chiến, xét nghiệm diện rộng sau khi 7 trẻ tử vong liên tiếp chỉ sau 48 giờ phát bệnh", nội dung được đăng tải như sau:

Một tấm bảng ở cổng chào chào đón du khách đến làng Chhainsa, Ấn Độ. Nhưng chỉ vài bước vào bên trong, lời chào đón nhường chỗ cho những lời thì thầm về bệnh tật, mất mát và nghi ngờ. Trong hai tuần qua, 7 trẻ em đã chết. Con số này có thể lên tới 20 nếu lời kể của dân làng là đúng sự thật. Những cái chết liên tiếp đã làm chấn động khu định cư này ở huyện Palwal, bang Haryana, và nỗi sợ hãi về bệnh viêm gan đã phủ bóng đen lên cuộc sống thường nhật, tờ India Today viết.

Các nhân viên y tế đang gấp rút đánh giá sự bùng phát đột ngột của một căn bệnh chết người tại một ngôi làng nhỏ ở miền bắc Ấn Độ. Tin đồn lan truyền khi chưa xác định được nguyên nhân rõ ràng, và các gia đình đang sống trong bầu không khí sợ hãi và bất an. Phóng viên Namita Singh của Independentđưa tin từ Chhainsa.

Trước những thông tin trên, người dân đặt ra câu hỏi: Sau virus Nipah, căn bệnh này là gì?

7 trẻ em qua đời

Huzzaifa, 11 tuổi, vốn là một đứa trẻ khỏe mạnh. Gia đình kể rằng ngay cả trong những ngày đông giá rét, cậu bé vẫn thường chạy nhảy, cười đùa vui vẻ trong sân nhà tại bang Haryana, miền Bắc Ấn Độ. Nhưng mọi thứ thay đổi chỉ sau một buổi tối cuối tháng 1. Huzzaifa phát sốt và qua đời ngay tối hôm sau.

Trong căn nhà nhỏ tại làng Chhainsa, cách thủ đô Delhi khoảng 100 km, Shehnaaz, 32 tuổi, mẹ của Huzzaifa, lặng lẽ lau nước mắt. "Thằng bé chỉ sốt đúng một ngày. Đến ngày 27/1, bác sĩ nói gan con đã hỏng hoàn toàn do kalapeeliya", cô nói, dùng một từ tiếng Hindi để chỉ các bệnh viêm gan hoặc chứng vàng da nặng. "Mới hôm trước cháu còn chơi đùa, vậy mà nhập viện xong là đi mãi".

Cái chết của Huzzaifa là một trong chuỗi ca tử vong đột ngột và đầy báo động, khiến ngôi làng hẻo lánh chìm trong tang tóc. Các nhân viên y tế đang gõ cửa từng nhà để sàng lọc người dân trong một cuộc đua với thời gian. Khi kết luận chính thức chưa được công bố, các tin đồn thất thiệt lan rộng khiến số lượng nạn nhân thực sự vẫn còn là một ẩn số.

Tại một ngôi nhà khác, nỗi đau mất mát vẫn còn như mới. Bé Payal, 10 tuổi, bắt đầu phát sốt vào ngày 3/2. Gia đình đưa em đến khám bác sĩ ở thị trấn Hathin gần đó, rồi chuyển lên thành phố Palwal. Song đứa trẻ không qua khỏi và mất lúc 3h hôm sau. "Bác sĩ nói cháu bị kalapeeliya", Poonam, 22 tuổi, dì của bé Payal, cho biết.

Theo người dì, hôm 2/2, gia đình cho bé đi tiêm vì thấy sốt nhẹ nhưng không ngờ hôm sau bệnh tình trở nặng. "Trước giờ cháu chẳng ốm đau gì, vốn khỏe mạnh và hiếu động. Chúng tôi không thể ngờ cháu lại ra đi đột ngột như thế", Poonam tâm sự.

Bà nội của Payal, bà Mahendri, 65 tuổi, nhớ lại giây phút cuối cùng của cháu gái: "Cháu phải đặt ống nội khí quản, gào thét vì đau đớn, miệng gọi 'bố ơi, mẹ ơi'. Rồi bác sĩ tiêm cho một mũi, thế là cháu lịm đi", bà nói, mắt nhìn vào hư không. "Cháu mới biết viết tên bố, còn khoe với tôi. Payal còn bảo: 'Bà ho rồi, để cháu pha trà cho bà'".

Ở một con ngõ khác, ông Arshad Hussain, 50 tuổi, vừa mất đi người cháu 14 tuổi tên là Sarik Khan. Theo ông Hussain, Khan sốt hôm 26/1. Gia đình đưa cháu đến bác sĩ gần nhà nhưng sau đó chuyển lên bệnh viện lớn hơn. "Tại đây, sau khi thăm khám và làm xét nghiệm, các bác sĩ chẩn đoán cháu mắc bệnh kalapeeliya. Chỉ 24 giờ sau, cháu đã qua đời", ông Hussain cho biết. "Lúc nhập viện, cháu sốt 37,8 độ C, nôn nhiều và đau bụng".

Người đàn ông cho hay ngôi làng chưa từng chứng kiến sự việc nào tương tự. "Ban đầu, gia đình cứ ngỡ cháu sẽ sớm bình phục và khỏe lại. Thế nhưng, nhiều người khác trong làng cũng qua đời với những triệu chứng tương tự", ông Hussain nói.

Cả làng xếp hàng chờ xét nghiệm

Làng Chhainsa có trạm y tế cơ sở nhưng nơi đây hiếm khi có bác sĩ trực. Do đó, người dân phải đến các trại y tế dã chiến do chính quyền địa phương lập để xét nghiệm.

Tại đây, các chiếc xe tải chở thuốc, dụng cụ y tế được huy động, người dân xếp hàng dài chờ lấy mẫu máu. Một số người cầm đơn thuốc, số khác cầm hồ sơ bệnh án, nhiều người chỉ mong nhận được kết quả âm tính.

Bên trong trại, các nhóm bác sĩ phân phát thuốc cho các bệnh thông thường. Bên cạnh họ, một nhóm khác lấy mẫu máu. Các quan chức y tế cho biết, chiến dịch này rất đơn giản. Đó là tìm ra những người nhiễm bệnh, bắt đầu điều trị và ngăn chặn sự lây lan thêm.

Ghi nhận từ 6 gia đình nạn nhân cho thấy tất cả ca tử vong đều diễn tiến theo cùng một kịch bản bệnh lý: Bệnh nhân phát sốt, đau bụng, nôn mửa và tử vong do suy gan chỉ trong vòng 48 giờ. "Cứ nhập viện là trong vòng 36 đến 48 tiếng, thi thể đã được đưa về nhà", một người làng tên Mohammad Amruddin, 52 tuổi, kể. "Ít nhất 12 người đã thiệt mạng, tất cả đều bị kết luận là mắc kalapeeliya".

Tuy nhiên, giới chức y tế hiện chỉ xác nhận 7 ca tử vong do bệnh gan, trong đó 4 trường hợp dương tính với viêm gan B. Trong khi viêm gan B đã có vaccine, viêm gan C vẫn là một bài toán khó. Đợt sàng lọc diện rộng đã phát hiện 17 ca nghi nhiễm viêm gan C nhưng lý do khiến bệnh tình chuyển biến xấu nhanh đến mức "không tưởng" như lời người dân mô tả vẫn còn là một bí ẩn.

Bác sĩ Vasudev Gupta cho biết, chính quyền đang cố gắng ngăn chặn sự lây nhiễm và hoảng loạn. "Chúng tôi đang sàng lọc tất cả bệnh nhân ở đây. Nếu ai đó có kết quả xét nghiệm dương tính với viêm gan, chúng tôi sẽ lấy mẫu để xét nghiệm thêm và bắt đầu điều trị ngay khi có kết quả", ông nói.

Về những trường hợp tử vong gây báo động, ông giải thích rằng viêm gan B có thể lây lan qua máu nhiễm bệnh, truyền máu không an toàn, dùng chung kim tiêm hoặc quan hệ tình dục không an toàn. Ông cũng thừa nhận nỗi sợ hãi xung quanh chiến dịch xét nghiệm. "Mọi người đều sợ hãi. Chúng tôi cũng đang cố gắng tư vấn", ông nói.

Lo ngại nguồn bệnh từ môi trường sống

Ông Hussain là một trong những người nghi ngờ nguyên nhân tử vong có liên quan đến chất lượng nguồn nước và bày tỏ lo ngại về thói quen trữ nước sinh hoạt tại địa phương. "Chúng tôi thường tích trữ nước cả tháng trời để ăn uống và sinh hoạt. Vì vậy, mọi người lo sợ mầm bệnh có thể lây lan từ đây", ông Hussain cho biết.

Theo trưởng làng, chỉ khoảng 20% hộ dân được dùng nước máy dẫn về từ bể chứa chung, trong khi những nhà còn lại đều phải tự bỏ tiền mua nước từ các xe bồn rồi tích trữ trong các bể kim loại ngầm. Ông thừa nhận nguồn nước này không sạch nhưng lại nghi ngờ đó là căn nguyên của căn bệnh bí ẩn đang hoành hành. "Chúng tôi đã dùng nguồn nước này từ rất lâu rồi", ông cho biết.

Trong khi đó, ông Harish Kumar Vashisht, Phó Ủy viên quận Palwal, xác nhận với tờ The Hindu rằng từ ngày 11/2 không ghi nhận thêm ca tử vong hay nhập viện nào. Ông cho biết nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định và các cơ quan chức năng đang điều tra, làm rõ nhiều khả năng khác nhau. Hiện cơ quan chức năng lấy mẫu nước để kiểm tra hàm lượng kim loại nặng. Song song với việc khử trùng và phun hóa chất diệt muỗi, nhân viên y tế đẩy mạnh tuyên truyền về đường lây của viêm gan B và C.

Một giả thuyết khác từ bác sĩ Sanjay Sharma, Phó Giám đốc y tế khu vực Hathin, là tình trạng lây nhiễm chéo do thói quen điều trị tại các "thầy lang vườn". Việc tái sử dụng bơm kim tiêm cũ có thể đã kích hoạt các mầm bệnh tiềm ẩn trong cơ thể trẻ, khiến chúng bùng phát dữ dội khi gặp tác nhân nhiễm trùng mới.

Bác sĩ Sharma cho hay kết quả xét nghiệm vẫn chưa đồng nhất khi chỉ có 4/7 ca dương tính với viêm gan B, số còn lại là những ghi nhận ngẫu nhiên, cho thấy tình trạng gan to cấp tính. Bên cạnh đó, 17 trường hợp nghi nhiễm viêm gan C cũng đã được chuyển đi xét nghiệm khẳng định. Đến nay, cơ quan y tế quận đã hoàn tất kiểm tra cho 60/80 hộ dân nhằm sớm khoanh vùng và xác định nguồn lây. Giới chức vẫn chưa thể giải thích vì sao nhiều bệnh nhân liên tiếp rơi vào tình trạng nguy kịch với tốc độ nhanh bất thường.

Cho đến khi kết quả xét nghiệm cuối cùng được công bố, người dân Chhainsa vẫn phải sống trong sợ hãi. Nỗi đau của những người ở lại như ông Mohammad Hakimuddin hay anh Pervaiz vẫn chưa thể nguôi ngoai. Câu hỏi "Tại sao?" vẫn treo lơ lửng, khi những đứa trẻ khỏe mạnh, không có tiền sử bệnh lý hay nghiện ngập, lại ra đi mãi mãi chỉ sau một cơn sốt chóng vánh.

"Bác sĩ nói gan của thằng bé đã hỏng hoàn toàn. Con tôi vốn rất khỏe mạnh. Bác sĩ cũng không giải thích được vì sao cháu lại mắc bệnh. Nó ở bên tôi suốt ngày đêm và hoàn toàn không dính dáng đến ma túy", ông Hakimuddin, 54 tuổi, nói, nhắc đến người con trai 24 tuổi không qua khỏi sau 48 giờ nhập viện.

Còn anh Pervaiz, 30 tuổi, cho biết các bác sĩ kết luận cháu anh bị suy gan nhưng không lý giải được nguyên nhân. "Kết quả xét nghiệm viêm gan C và E của cháu đều âm tính. Bác sĩ nói tổn thương gan thường cần một quá trình dài mới tiến triển nặng. Vì thế, ngay cả họ cũng không hiểu nổi sao mọi chuyện lại xảy ra chỉ sau một đêm như thế".

Báo Phụ Nữ Mới đưa tin với tiêu đề: "Dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất thế giới bùng phát tại Disneyland, giới chức phát cảnh báo khẩn", nội dung được đăng tải như sau:

Theo thông tin từ cơ quan y tế, người này đã có mặt tại cả Disneyland Park và Disney California Adventure từ khoảng 12h30 trưa đến khi công viên đóng cửa vào ngày thứ Tư, 28/1. Trước đó, người bệnh cũng dùng bữa tại nhà hàng Goofy’s Kitchen trong khách sạn Disneyland Hotel, với khung thời gian có nguy cơ phơi nhiễm từ 10h30 đến 13h30 cùng ngày.

Trao đổi với Deadline, bác sĩ Pamela Hymel, Giám đốc Y khoa của Disney Experiences, cho biết Disney được Cơ quan Y tế quận Orange thông báo vào ngày 31/1/2026 rằng một du khách quốc tế từng đến Disneyland Resort ngày 28/1 sau đó đã được xác nhận dương tính với bệnh sởi. Disney hiện đang phối hợp chặt chẽ và tuân thủ mọi hướng dẫn từ giới chức y tế địa phương nhằm đảm bảo an toàn cho du khách và nhân viên.

Các chuyên gia y tế cảnh báo sởi là một trong những bệnh truyền nhiễm dễ lây lan nhất từng được ghi nhận, thậm chí còn cao hơn cả Ebola hay đậu mùa.

Bác sĩ Muntu Davis, Giám đốc Y tế quận Los Angeles, cho biết sởi là bệnh đường hô hấp nghiêm trọng, có thể lây lan qua không khí và bề mặt tiếp xúc, đặc biệt nguy hiểm với những người chưa có miễn dịch. Đáng chú ý, người nhiễm có thể lây bệnh cho người khác ngay cả trước khi xuất hiện triệu chứng, trong khi thời gian ủ bệnh có thể kéo dài từ 7 đến 21 ngày. Sởi có thể gây biến chứng nặng ở trẻ nhỏ và người lớn có sức đề kháng yếu.

Disneyland từng ghi nhận một trường hợp tương tự vào năm 2023 nhưng không dẫn đến bùng phát lớn. Tuy nhiên, một đợt dịch nghiêm trọng từng xảy ra vào giai đoạn 2014 đến 2015, bắt nguồn từ Disneyland và lan sang 7 bang của Mỹ, Canada và Mexico. Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ, đợt bùng phát này đã châm ngòi cho cuộc tranh luận toàn cầu về tiêm chủng và tâm lý do dự vaccine. Riêng tại Mỹ, 125 ca sởi được xác định có liên quan đến đợt dịch này, phần lớn ở bang California. Canada sau đó cũng ghi nhận hơn 150 ca mắc do lây từ một trường hợp nhập cảnh có liên quan đến Disneyland.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ, tính đến ngày 30/1/2026, nước này đã ghi nhận 588 ca sởi chỉ trong tháng đầu năm. Trong khi đó, cả năm 2025 có tổng cộng 2.267 ca, mức cao nhất trong hơn 30 năm, với 3 trường hợp tử vong. Dù từng được tuyên bố đã loại trừ từ năm 2000 nhờ chương trình tiêm chủng diện rộng, sởi đang có dấu hiệu quay trở lại khi tỷ lệ tiêm vaccine suy giảm tại nhiều khu vực.

Hiện Mỹ đang đối mặt với hai ổ dịch lớn tại Texas và South Carolina. Riêng South Carolina đã ghi nhận 847 ca tính đến cuối tháng 1. Trường hợp liên quan đến Disneyland là ca sởi thứ hai trong khu vực trong năm nay.

Theo giới chức y tế, bệnh nhân đã nhập cảnh Mỹ trên chuyến bay quốc tế Viva Aerobus Flight 518, hạ cánh tại nhà ga quốc tế Tom Bradley, sân bay LAX vào tối thứ Hai. Người này có thể đã làm lây virus tại nhà ga từ 22h45 đến 1h sáng hôm sau. Ngoài ra, nguy cơ phơi nhiễm cũng được xác định tại một cửa hàng Dunkin’ Donuts ở Woodland Hills vào chiều thứ Sáu cùng tuần.

Những hành khách ngồi gần bệnh nhân trên chuyến bay đang được các cơ quan y tế địa phương phối hợp với CDC thông báo và theo dõi triệu chứng đến ngày 16/2. Thời gian có thể phát bệnh kéo dài đến ngày 20/2.

Giới chức khuyến cáo những người có khả năng phơi nhiễm nên kiểm tra tình trạng miễn dịch và liên hệ bác sĩ để được tư vấn tiêm vaccine MMR nếu chưa tiêm hoặc không rõ tiền sử tiêm chủng. Các triệu chứng phổ biến của bệnh sởi gồm sốt, ho, mắt đỏ, chảy nước và phát ban bắt đầu từ vùng đầu rồi lan ra toàn thân.