Hai kiểu ăn cá gây ung thư số một, người Việt đang ăn hàng ngày
Dù thích đến mấy, mọi người cũng nên hạn chế hoặc tốt hơn là tránh xa các loại cá gây ung thư dưới đây trước khi sức khỏe bị ảnh hưởng.
Báo Znew ngày 8/1/2026 đưa thông tin với tiêu đề: "Hai kiểu ăn cá gây ung thư số một, người Việt đang ăn hàng ngày" cùng nội dung như sau:
Cá là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng, cung cấp protein chất lượng cao, axít béo Omega-3 cùng nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo mỗi người nên ăn ít nhất 3 bữa cá/tuần. Cá là loại thịt trắng, giàu axit béo omega-3 nên có thể làm giảm lượng cholesterol xấu, ngăn ngừa hình thành cục máu đông và bảo vệ tim mạch. Hơn nữa, cá còn giàu DHA, giúp ngừa bệnh Alzheimer và được chứng minh là có tác dụng giảm nguy cơ ung thư ruột, ung thư gan.
Trong ẩm thực phong phú của người Việt, cá là loại thực phẩm quen thuộc, gắn liền với bữa cơm của mọi gia đình. Tuy vậy, không phải loại cá nào cũng an toàn khi sử dụng thường xuyên.
Dưới đây là 2 kiểu chế biến cá ăn nhiều có thể dễ nhiễm ký sinh trùng nguy hiểm, thậm chí nguy cơ ung thư cao.
Cá khô ướp muối
Cá khô hay cá muối là hình thức bảo quản cá bằng cách ướp, xát với muối khô vào con cá để bảo quản và tăng hương vị cho món ăn. Món cá muối là loại thực phẩm lâu đời và được người Việt rất yêu thích.
Tuy nhiên, vào năm 2017, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp món cá muối vào danh sách thực phẩm gây ung thư cấp độ 1. Điều đó có nghĩa là cơ quan này đã có đủ bằng chứng cho thấy cá muối có thể gây ung thư cho con người.
Món cá này chứa rất nhiều nitrat và nitrit. Chúng phản ứng với protein để tạo thành nitrosamine - chất gây đột biến DNA. Theo Cục An toàn Thực phẩm Hong Kong (Trung Quốc), quá trình ướp muối, phơi nắng và bảo quản cá lâu ngày có thể khiến cá sản sinh nitrosamine - hợp chất liên quan đến nguy cơ ung thư vòm họng và ung thư dạ dày.
Ngoài ra, cá khô nếu không được phơi đủ nắng hoặc bảo quản trong môi trường ẩm ướt rất dễ bị nấm mốc xâm nhập. Độc tố aflatoxin là loại độc tố sinh ra từ nấm mốc trên thực phẩm khô, được WHO xếp vào nhóm gây ung thư gan hàng đầu. Nhiều người có thói quen "tiếc rẻ" chỉ rửa sạch mốc rồi ăn tiếp, điều này cực kỳ nguy hiểm.
Món cá tái, sống
Hương vị ngọt, cảm giác tươi của món gỏi cá, cá sống khiến nhiều người ưa chuộng, nhưng cũng vô tình mở đường cho các loại ký sinh trùng và vi khuẩn nguy hiểm xâm nhập cơ thể. Theo Tổ chức An toàn thực phẩm Australia, cá được đông lạnh hoặc nấu chín đến 63 độ C thường an toàn. Nhưng khi ăn sống, tái hoặc hun khói lạnh, nguy cơ phơi nhiễm tăng rõ rệt.
Các món ăn chế biến từ cá sống có thể tiềm ẩn nguy cơ nhiễm ký sinh trùng nguy hiểm như giun Anisakis hoặc vi khuẩn như Vibrio, Bacillus cereus. Triệu chứng có thể xuất hiện ngay sau khi ăn hoặc trong vài ngày, tùy thuộc vào tác nhân gây nhiễm.
Trong số các ký sinh trùng, giun Anisakis được coi là đáng lo ngại nhất. Ấu trùng của chúng có thể xâm nhập đường tiêu hóa, gây đau bụng, nôn ói, tiêu chảy hoặc khởi phát phản ứng dị ứng như ngứa lưỡi, nổi mẩn, thậm chí sốc phản vệ.
Điều này trở nên đáng báo động khi thói quen ăn sushi, sashimi, cá muối hay cá hồi hun khói lạnh ngày càng phổ biến, tạo cơ hội cho ấu trùng tồn tại và lây sang người. Một số loài cá thường nhiễm ký sinh trùng là cá trích, cá thu, cá tuyết, cá bơn non...
Nhiều loại ký sinh trùng từ cá sống cũng tiềm ẩn hiểm họa cho sức khỏe. Sán lá gan nhỏ ký sinh trong đường mật, gây viêm kéo dài, tạo sẹo xơ và tắc nghẽn, là yếu tố nguy cơ dẫn tới ung thư ống mật, loại ung thư hiếm gặp nhưng tiên lượng xấu.
Sán lá phổi di chuyển đến phổi, gây ho mạn tính, đau ngực, ho ra máu; một số ấu trùng còn có thể tấn công lên não, gây co giật, viêm màng não hoặc tổn thương thần kinh vĩnh viễn.
Trong khi đó, vi khuẩn Vibrio, Salmonella và Listeria có thể gây tiêu chảy cấp, nhiễm trùng huyết, đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy giảm miễn dịch.
Ngoài ra, nhiều người nghĩ rằng ngâm giấm, vắt chanh hay ướp muối vào cá sống sẽ an toàn. Tuy nhiên, nhiều loài ký sinh trùng vẫn sống sót trong môi trường axit hoặc ở nồng độ muối dưới 10%. Vì vậy, biện pháp an toàn nhất là bảo quản đông lạnh đúng cách, nấu chín kỹ và đảm bảo vệ sinh khi chế biến cá.
Trước đó, báo Thanh Niên Việt ngày 6/1/2026 cũng có bài đăng với thông tin: "WHO cảnh báo hãy NGỪNG NGAY việc ăn nhiều 4 loại cá này". Nội dung được báo đưa như sau:
Không phải loại cá nào cũng tốt, và không phải cách ăn nào cũng an toàn. Bé trai 9 tuổi thường xuyên đái dầm ban đêm, bố mẹ đưa đi khám mới phát hiện sự thật gây sốc: Cơ thể "thiếu 1 cơ quan" Nam sinh 18 tuổi khóc nấc nhận tin nhiễm lậu sau chuyến du lịch đầu năm: "Em tưởng quan hệ bằng miệng thì an toàn…" Vì sao nên nêm muối muộn khi ninh xương? Hóa ra trước giờ chúng ta toàn làm sai
Cá từ lâu vẫn được xem là lựa chọn lành mạnh trên mâm cơm nhờ giàu đạm, ít chất béo, chứa nhiều axit béo không bão hòa, vitamin và khoáng chất. Với nhiều người, ăn cá gần như đồng nghĩa với ăn uống khoa học. Tuy nhiên, không phải loại cá nào cũng “vô tội”, và không phải cách ăn nào cũng an toàn.
Theo nhiều nghiên cứu y học và cảnh báo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có 4 nhóm cá hoặc cách chế biến cá nếu tiêu thụ thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ ung thư, đặc biệt là các ung thư đường tiêu hóa.
Thứ nhất, cá muối kiểu truyền thống. Cá muối được ướp muối và phơi khô trong thời gian dài, trong quá trình này dễ hình thành nitrosamine, một hợp chất đã được chứng minh là chất gây ung thư. Nhiều nghiên cứu cho thấy người ăn cá muối thường xuyên có nguy cơ ung thư vòm họng và ung thư thực quản cao hơn rõ rệt. Việc hâm nóng cá muối nhiều lần còn có thể làm gia tăng hoạt tính của các chất này.
Thứ hai, sashimi từ cá nước ngọt. Cá nước ngọt có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng sán lá gan. Khi xâm nhập cơ thể, ký sinh trùng gây viêm gan mạn tính, lâu dài có thể dẫn đến ung thư gan. Đáng lưu ý, ký sinh trùng này không dễ bị tiêu diệt bằng cấp đông thông thường , nên ăn sống tiềm ẩn rủi ro lớn.
Thứ ba, cá nướng ở nhiệt độ cao. Quá trình nướng trực tiếp trên lửa dễ sinh ra benzopyrene và các hydrocarbon thơm đa vòng, đã được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế xếp vào nhóm gây ung thư. Phần da cá cháy sém thường chứa nồng độ cao nhất. Các nghiên cứu cho thấy người ăn đồ nướng thường xuyên có tỷ lệ bệnh mạn tính đường tiêu hóa cao hơn đáng kể.
Thứ tư, cá bảo quản bằng hóa chất (cá “ướp formol”). Một số cơ sở sử dụng formaldehyde để giữ cá trông tươi lâu hơn. Đây là chất độc hại, có thể gây tổn thương đường tiêu hóa, hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ đột biến tế bào nếu tích lũy lâu dài. Đáng lo ngại là loại cá này rất khó nhận biết bằng cảm quan thông thường.
Các chuyên gia nhấn mạnh, vấn đề không nằm ở bản thân con cá, mà ở cách chọn và cách ăn . Báo cáo ung thư cho thấy ung thư dạ dày, thực quản và gan vẫn thuộc nhóm phổ biến, trong đó chế độ ăn nhiều đồ muối, nướng, ăn sống được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng.
Ăn cá vẫn rất tốt nếu biết cách: hấp, luộc, nấu canh , chọn cá biển tươi, tránh các sản phẩm ướp mặn, chế biến sẵn hoặc không rõ nguồn gốc. Với trẻ em và người lớn tuổi, việc này càng cần được chú ý.
Thực phẩm ngon miệng chưa chắc đã an toàn. Chỉ một chút chủ quan trong thói quen ăn uống, tích lũy theo năm tháng, cũng có thể để lại hệ quả dài lâu cho sức khỏe. Chọn cá thông minh và nấu đúng cách, đó mới là cách tận hưởng lợi ích của cá mà không phải trả giá bằng sức khỏe.
