Trong bối cảnh còn hơn 1 tháng nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ, các dịch vụ đổi tiền mới lì xì bắt đầu hoạt động nhộn nhịp với mức phí đắt đỏ. Tuy nhiên, hành vi thu đổi tiền có phí là trái quy định, sẽ bị xử phạt nặng. Ngoài ra, lợi dụng nhu cầu đổi tiền của người dân, kẻ gian cũng tung ra nhiều chiêu lừa đảo mà nếu không cảnh giác thì tiền mới không có mà tiền túi mất oan.

Báo Thanh Niên ngày 9/1/2026 đưa thông tin với tiêu đề: "Đổi tiền mới có thể bị phạt nặng" cùng nội dung như sau: 

Phí cao, thị trường đổi tiền vẫn nhộn nhịp

Khảo sát một vòng trên chợ mạng, thị trường đổi tiền đang rất nhộn nhịp. Một website chuyên hoạt động đổi tiền đã treo bảng phí đổi tiền mới năm nay với mức tăng giảm khác nhau ở các mệnh giá. Chẳng hạn, đối với loại mệnh giá 1.000 đồng tăng từ 15% lên 20%; nhưng 2.000 và 5.000 đồng giảm từ 12% xuống 10%; 10.000, 20.000 đồng giảm từ 10% xuống 8 - 9%; 50.000 đồng giảm từ 8% xuống 7%; 100.000 đồng giảm từ 6% xuống 4%; 200.000 đồng giảm từ 5% xuống 3%...

Tại trang Facebook Đổi tiền mới, một thành viên muốn đổi mệnh giá 10.000 đồng, 20.000 đồng, 50.000 đồng và 200.000 đồng mỗi loại 1 tép (100 tờ). Ngay sau khi đăng bài, người này được các thành viên khác chào với mức phí là 8%. Riêng mệnh giá 1.000 đồng, phí đổi là 1-1, tức giá trị tiền là 100.000 đồng thì mất phí 100.000 đồng. Lý giải phí cao đối với mệnh giá 1.000 đồng, một số thành viên cho rằng loại này ít nên giá cao.

Một thành viên ẩn danh viết: "Phí năm nay sợ thật" và hỏi: "Anh chị nào có phí thấp hú em, chứ báo sỉ cho em phí 7 - 8%, giống nặng lãi luôn rồi, sao em đổi cho khách lẻ nhà em". Một thành viên khác bình luận khoảng 4 - 5 năm trước, phí đổi sỉ cũng chỉ khoảng 2,5 - 3% là cao lắm rồi nhưng nay lên 6,5 - 8%, cao hơn cả đổi lẻ, "không hiểu vì lý do gì".

Chị N.V (ngụ TP.HCM) cho biết chị là chủ doanh nghiệp có khoảng 30 nhân viên nên dịp tết nào cũng có nhu cầu đổi tiền mới lì xì lấy hên cho họ. "Phí đổi tiền cũng khoảng 5 triệu đồng cho mỗi lần tùy theo số tiền năm đó nhiều hay ít. Lì xì cũng là một trong những khoản thưởng cho nhân viên trong năm nhưng nghĩ đến tốn phí dịch vụ đổi thì lại tiếc. Thế nên dự kiến năm nay tôi không đổi tiền mới nữa, thay vào đó là hình thức lì xì qua tài khoản vào ngày đầu năm mới, vừa không phải tất bật đi đổi tiền, đối diện với lo ngại tiền giả, vi phạm pháp luật…", chị V. nói. Phí cao, nguy cơ bị phạt là lý do nhiều người cũng chuyển dần hình thức lì xì tiền mặt sang chuyển khoản đối với người thân, bạn bè vào những ngày đầu năm.

Theo Nghị định 88/2019 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, đối với hành vi đổi tiền không đúng quy định pháp luật sẽ bị phạt tiền từ 20 - 40 triệu đồng.

Một chuyên gia lâu năm trong lĩnh vực tiền tệ phân tích quy định này áp dụng đối với việc đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Kho bạc Nhà nước, mà không áp dụng đối với việc đổi tiền chẵn lấy tiền lẻ hoặc đổi tiền cũ lấy tiền mới ở bên ngoài. "Do chưa được hướng dẫn rõ khi áp dụng đối với hành vi đổi tiền giữa các cá nhân với nhau nên trước nay chưa thực hiện xử phạt vi phạm nào. Chính vì vậy, trong thời gian tới cần có quy định hành vi "đổi tiền không đúng quy định" là như thế nào và có áp dụng đối với cá nhân đổi tiền với cá nhân trong trường hợp đổi tiền mới hay không", vị này nói.

Cẩn thận lừa đảo

Mặt khác, phí đổi tiền năm nay cao nên những kẻ lừa đảo cũng lợi dụng để giăng lưới. Theo ghi nhận của công an các tỉnh Cà Mau, Hưng Yên…, các đối tượng thường lập tài khoản mạng xã hội như Facebook, Zalo, đăng tải công khai các bài viết quảng cáo nhận "đổi tiền mới, tiền lẻ" với nhiều mệnh giá khác nhau, kèm theo cam kết giao dịch nhanh, phí thấp, số lượng lớn. Để tạo lòng tin, kẻ lừa đảo sử dụng hình ảnh tiền thật, giấy tờ giao dịch giả, thậm chí mạo danh nhân viên ngân hàng, người quen hoặc tự giới thiệu có mối quan hệ nội bộ để thuyết phục người có nhu cầu.

Sau khi trao đổi, các đối tượng yêu cầu người dân chuyển tiền đặt cọc hoặc thanh toán trước toàn bộ số tiền với lý do "giữ tiền", "xác nhận giao dịch" hoặc "phí vận chuyển". Tuy nhiên, ngay khi nhận được tiền, nhóm lừa đảo lập tức cắt liên lạc, chặn tin nhắn, xóa tài khoản hoặc đưa ra nhiều lý do để kéo dài thời gian, sau đó chiếm đoạt tài sản của người bị hại. Thực tế cho thấy nhiều người do tâm lý chủ quan, tin tưởng vào quảng cáo trên mạng hoặc ham mức phí đổi tiền thấp đã sập bẫy lừa đảo, bị thiệt hại về tài sản và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thông tin cá nhân.

Trước tình hình trên, cơ quan công an khuyến cáo người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác khi thực hiện các giao dịch trên không gian mạng; tuyệt đối không tin vào các dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ được quảng cáo tràn lan trên mạng xã hội; không chuyển tiền trước cho người lạ dưới bất kỳ hình thức nào. Khi có nhu cầu đổi tiền, người dân nên liên hệ trực tiếp với ngân hàng, tổ chức tín dụng được phép hoạt động theo quy định của pháp luật để đảm bảo an toàn.

Bà Trần Thị Ngọc Liên, Phó giám đốc NHNN chi nhánh khu vực 2, cho biết hệ thống ngân hàng tăng cường công tác thanh toán, tiền tệ, kho quỹ vào dịp cuối năm nhằm đáp ứng nhu cầu thanh toán tiền mặt cả về số lượng, cơ cấu cũng như chất lượng tiền lưu thông trên thị trường. Ngân hàng thực hiện thu đổi và tuyển lựa tiền không đủ chuẩn lưu thông trên thị trường. Chỉ có NHNN và các tổ chức tín dụng mới được phép thu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Vì vậy, mọi hành vi thu đổi tiền mới, tiền lẻ của cá nhân, tổ chức khác nhằm hưởng chênh lệch; trao đổi tiền trên mạng không được phép đều vi phạm quy định pháp luật và phải bị ngăn chặn, xử lý nghiêm minh.

"Người dân cần cảnh giác với các hoạt động thu đổi tiền mới, tiền lẻ ăn chênh lệch trên mạng xã hội và ngoài thị trường, đặc biệt vào dịp Tết Nguyên đán. Người dân cần cảnh giác khi thực hiện thu đổi tiền mới lì xì nhằm tránh lừa đảo, mất tiền cọc khi giao dịch online", bà Trần Thị Ngọc Liên khuyến cáo. 

Tăng cường phòng chống tội phạm

NHNN vừa có công văn đề nghị các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng đảm bảo hoạt động thanh toán diễn ra an toàn, thông suốt, đúng quy định, phục vụ tốt nhu cầu thanh toán trong thời gian quyết toán năm 2025 và Tết Nguyên đán năm 2026. Tăng cường các biện pháp quản lý, kiểm tra, giám sát các đơn vị chấp nhận thanh toán để kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi lợi dụng giao dịch thanh toán tại các đơn vị chấp nhận thanh toán cho mục đích bất hợp pháp. Các ngân hàng cảnh báo tới khách hàng bằng nhiều hình thức về các phương thức, thủ đoạn tội phạm, hướng dẫn khách hàng biện pháp bảo mật thông tin cá nhân, thực hiện giao dịch thanh toán an toàn, không cung cấp thông tin sinh trắc học cho người khác để tạo điều kiện cho các đối tượng tội phạm lợi dụng mở và sử dụng tài khoản thanh toán, thẻ ngân hàng cho các mục đích vi phạm pháp luật.

Trước đó, báo Phụ Nữ Mới ngày 8/1/2026 cũng có bài đăng với thông tin: "Công an cảnh báo thủ đoạn lừa đảo “đổi tiền mới, tiền lẻ”: Người có nhu cầu đổi tiền mệnh giá từ 10.000 đồng đến 200.000 đồng lưu ý". Nội dung được báo đưa như sau:

Khi nhu cầu đổi tiền lẻ, tiền mới dịp cận Tết của người dân tăng lên, hàng loạt những quảng cáo, giới thiệu về dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ đang tràn lan trên mạng tiềm ẩn nhiều nguy cơ lừa đảo.

Theo Công an TP Đà Nẵng, vào thời điểm cuối năm, nhất là gần đến Tết Nguyên đán, nhu cầu đổi tiền mới, tiền lẻ để mừng tuổi, đi lễ hội đầu năm tăng cao. Lợi dụng điều này, các đối tượng xấu thường xuyên sử dụng các tài khoản mạng xã hội đăng tải các bài viết đổi tiền mới, tiền lẻ với lệ phí thấp nhưng thực chất nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản của người dân.

Với từ khóa “đổi tiền mới, đổi tiền lẻ” trên các nền tảng mạng xã hội Facebook, Tiktok, Instagram, Google… người dùng không khó để bắt gặp các bài viết về dịch vụ này. Điểm chung của các tài khoản là đều cam kết đổi tiền với nhiều mệnh giá khác nhau, tiền mới, nguyên sê-ri, nguyên cọc…

Một tài khoản facebook giới thiệu: “Nhận đổi tiền mới, tiền lẻ để anh chị em đi chùa, đi lễ, mừng tuổi… Đổi càng sớm, phí càng rẻ; đổi càng nhiều, phí càng rẻ”. Để tăng tương tác cho bài viết, chủ tài khoản còn đính kèm thêm nhiều hình ảnh với các xấp tiền mệnh giá từ 10.000 đồng, 20.000 đồng đến 100.000 đồng, 200.000 đồng…

Một tài khoản khác cũng cam kết uy tín, chất lượng khi đăng tải bài viết đổi tiền lì xì. Để kích thích tâm lý người xem, tài khoản này nhấn mạnh: “Đổi càng gần tết phí càng tăng cao, ai muốn đổi rẻ thì đổi ngay bây giờ”. Phía dưới bài viết còn gắn thẻ nhiều từ khóa với mục đích tăng tương tác, thu hút người xem. Theo tìm hiểu, mức chênh lệch đổi tiền lẻ dao động từ 5-10% tùy vào từng mệnh giá và số tiền.

Công an TP Đà Nẵng cảnh báo, hiện nay các thủ đoạn lừa đảo, chiếm đoạt tài sản qua mạng xã hội hết sức tinh vi. Người dân khi sử dụng dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ qua mạng không chỉ phải mất phí chênh lệch cao mà còn có nguy cơ trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Nhiều trường hợp sau khi chuyển khoản xong bị chặn liên lạc, đổi thiếu tiền hoặc vô tình tiếp tay cho hành vi lưu hành tiền giả, tiền không nguyên vẹn...

Thực tế, hành vi đổi tiền lẻ lấy phí là hành vi vi phạm pháp luật đã được các cơ quan chức năng liên tục cảnh báo. Dù vậy, mỗi dịp Tết, dịch vụ này vẫn nở rộ. Đây không chỉ là hành vi bất hợp pháp mà còn tiềm ẩn nguy cơ lưu hành tiền giả, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.

Theo cơ quan Công an, phương thức, thủ đoạn chính của các đối tượng như: Sử dụng tài khoản mạng xã hội đăng tải các bài viết, hình ảnh, video với số lượng tiền mặt lớn gồm nhiều mệnh giá khác nhau kèm theo nội dung tư vấn, lôi kéo người dân đổi tiền với chi phí thấp, ưu đãi khi đổi số lượng nhiều… Khi người dân liên hệ, đổi tiền, những lần trao đổi đầu tiến hành rất thuận lợi để tạo lòng tin và kích thích người dân gom tiền đổi giúp người thân số lượng lớn với ưu đãi phí thấp hơn; sau đó lừa đảo tiền cọc hay lừa đảo dưới hình thức trao đổi các loại tiền giả…

Hiện nay pháp luật chỉ quy định về việc thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông tại Thông tư số 25/2013/TT-NHNN ngày 2-12-2013 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Theo quy định tại thông tư này, chỉ có các chi nhánh Ngân hàng Nhà nước, sở giao dịch Ngân hàng Nhà nước; tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Kho bạc Nhà nước mới có thẩm quyền thực hiện thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông cho các tổ chức, cá nhân. Vì vậy, hành vi đổi tiền mà phát sinh thu phí, thu lời không thuộc trường hợp được phép đổi tiền theo quy định là hành vi vi phạm quy định của pháp luật trong lĩnh vực ngân hàng.

Còn nếu người dân cố ý sử dụng các loại tiền giả để trao đổi, thanh toán hoặc mua bán như tiền thật chính là hành vi lưu hành tiền giả có thể bị xử lý về “Tội lưu hành tiền giả”, mức xử lý hình phạt tù cao nhất là chung thân nếu trị giá tiền giả tương ứng từ 50 triệu đồng trở lên.

Do đó, cơ quan Công an khuyến cáo, người dân cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo “đổi tiền mới, tiền lẻ” trên không gian mạng. Đồng thời, người dân tuyên truyền cho người thân, bạn bè biết các thủ đoạn lừa đảo trên để nâng cao cảnh giác, tránh mắc bẫy kẻ xấu. Khi phát hiện các trường hợp có dấu hiệu lừa đảo như trên phải kịp thời báo ngay cho cơ quan chức năng để có biện pháp phòng ngừa, xử lý kịp thời.