Quy định mới về chuyển khoản trên 10 triệu, 20 triệu, 50 triệu và 100 triệu đồng chính thức có hiệu lực
Từ ngày 15/11/2026, Thông tư 53/2026/TT-NHNN chính thức có hiệu lực, đưa ra những quy định mới đối với các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) tự động thực hiện giao dịch thanh toán trong lĩnh vực ngân hàng. Đáng chú ý, các ngưỡng giao dịch 10 triệu, 20 triệu, 50 triệu và 100 triệu đồng được sử dụng để xác định mức độ rủi ro của hệ thống AI, không phải hạn mức chuyển khoản áp dụng đối với người dân.
Những giao dịch chuyển khoản nào thuộc nhóm rủi ro cao?
Thông tư 53/2026/TT-NHNN do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ký ban hành ngày 30/9/2026, quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai hệ thống trí tuệ nhân tạo trong ngành Ngân hàng.
Văn bản chính thức có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, áp dụng đối với các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, dịch vụ Tiền di động, công ty thông tin tín dụng cùng một số đơn vị khác hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng.
Một trong những nội dung đáng chú ý của thông tư là quy định các ngưỡng giá trị giao dịch khiến hệ thống AI tự động thực hiện thanh toán được xếp vào nhóm rủi ro cao.
Theo Điều 4 Thông tư 53, đối với khách hàng cá nhân, hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán có giá trị trên 10 triệu đồng/lần hoặc tổng giá trị các giao dịch trong ngày vượt 20 triệu đồng sẽ thuộc nhóm rủi ro cao.
Đối với khách hàng tổ chức, ngưỡng phân loại được quy định cao hơn. Cụ thể, hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch có giá trị trên 50 triệu đồng/lần hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 100 triệu đồng sẽ được xác định là hệ thống có rủi ro cao.
Như vậy, quy định không chỉ áp dụng đối với những giao dịch có giá trị lớn trong một lần thực hiện. Trường hợp hệ thống AI thực hiện nhiều giao dịch nhỏ nhưng tổng số tiền trong ngày vượt ngưỡng quy định cũng thuộc diện phải áp dụng các yêu cầu quản lý rủi ro tương ứng.
Ngoài lĩnh vực thanh toán, Thông tư 53 còn xác định hệ thống AI tự động quyết định cấp tín dụng đối với các khoản cấp tín dụng từ 50 triệu đồng trở lên là hệ thống thuộc nhóm rủi ro cao.
Ảnh minh họa: Khả Văn
Mức trần giao dịch do AI tự động thực hiện
Bên cạnh các ngưỡng phân loại rủi ro, Thông tư 53 cũng quy định hạn mức tối đa đối với những giao dịch thanh toán do hệ thống AI tự động thực hiện thay khách hàng.
Theo tiết (ii), điểm g, khoản 1, Điều 5 của thông tư, tổng giá trị giao dịch mà AI tự động thực hiện cho một khách hàng trong ngày không được vượt quá hạn mức nội bộ do tổ chức quy định. Tuy nhiên, hạn mức này phải tuân thủ mức trần pháp lý.
Cụ thể, đối với khách hàng cá nhân, tổng giá trị giao dịch do AI tự động thực hiện trong ngày tối đa là 100 triệu đồng. Với khách hàng tổ chức, mức trần tương ứng là 500 triệu đồng/ngày.
Các mức trần này áp dụng đối với hoạt động giao dịch tự động bằng AI, không đồng nghĩa với việc người dân bị giới hạn số tiền chuyển khoản khi tự mình thực hiện giao dịch trên ứng dụng ngân hàng.
Để AI được phép tự động thực hiện thanh toán thay khách hàng, ngân hàng và người sử dụng phải có thỏa thuận trước bằng văn bản. Nội dung thỏa thuận cần xác định rõ phạm vi giao dịch được phép thực hiện, hạn mức cho mỗi lần giao dịch, tổng hạn mức trong ngày, thời hạn hiệu lực và điều kiện tạm dừng hoặc chấm dứt.
Ngân hàng cũng phải kiểm tra, đối chiếu nhằm bảo đảm người ký thỏa thuận là chủ tài khoản hoặc người được ủy quyền hợp pháp.
Trường hợp thỏa thuận được xác lập bằng phương thức điện tử, ngân hàng phải thực hiện xác thực bằng sinh trắc học kết hợp ít nhất một phương thức xác thực khác theo quy định tại Thông tư 50/2024/TT-NHNN, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 77/2025/TT-NHNN.
Đáng chú ý, khách hàng có quyền chấm dứt thỏa thuận bất cứ lúc nào và ngân hàng phải thực hiện ngay yêu cầu này. Các tổ chức tín dụng cũng phải cung cấp công cụ để khách hàng chủ động tạm dừng hoặc hủy quyền thanh toán của hệ thống AI.
Ngân hàng phải tăng cường kiểm soát hệ thống AI
Thông tư 53 đặt ra những yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn đối với các hệ thống AI được xếp vào nhóm rủi ro cao, đặc biệt liên quan đến an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu và khả năng giám sát của con người.
Theo đó, trước khi đưa vào vận hành chính thức, các hệ thống này phải được kiểm tra, đánh giá an ninh mạng. Trong quá trình sử dụng, ngân hàng tiếp tục phải thực hiện đánh giá định kỳ, bảo đảm an toàn dữ liệu, quản lý những thay đổi của hệ thống, ghi nhật ký hoạt động và xây dựng phương án xử lý sự cố.
Một yêu cầu đáng chú ý khác là phải thiết lập cơ chế để con người có thể giám sát và can thiệp vào hoạt động của AI. Người có thẩm quyền phải có khả năng điều chỉnh, tạm dừng hoặc dừng khẩn cấp hệ thống khi cần thiết.
Quy định này nhằm bảo đảm công nghệ AI không thay thế trách nhiệm và thẩm quyền của con người trong hoạt động ngân hàng. Những quyết định quan trọng liên quan đến quyền lợi khách hàng vẫn phải có cơ chế kiểm soát phù hợp.
Đặc biệt, nếu khách hàng khiếu nại về một quyết định được đưa ra tự động, ngân hàng phải bố trí con người xem xét lại vụ việc. Kết quả xem xét của con người là căn cứ cuối cùng để giải quyết khiếu nại.
Ngoài ra, tổ chức triển khai hệ thống AI rủi ro cao phải đánh giá tác động của hệ thống, quản lý rủi ro theo 3 tuyến bảo vệ và kiểm soát những vấn đề liên quan đến mô hình, đạo đức, hoạt động thuê ngoài cũng như chuỗi cung ứng.
Trong trường hợp thuê đơn vị khác phát triển hoặc cung cấp hệ thống AI, ngân hàng vẫn phải chịu trách nhiệm về an toàn hệ thống và quyền lợi hợp pháp của khách hàng.
Quy định mới ảnh hưởng thế nào đến người sử dụng tài khoản ngân hàng?
Theo Ngân hàng Nhà nước, trí tuệ nhân tạo đang ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong hoạt động ngân hàng. Công nghệ này được sử dụng trong nhiều nghiệp vụ như chấm điểm tín dụng, thẩm định cho vay, phát hiện gian lận thanh toán, tư vấn tự động và định danh khách hàng điện tử (eKYC).
Tuy nhiên, việc ứng dụng AI cũng kéo theo những nguy cơ liên quan đến an ninh mạng, bảo mật dữ liệu và sai lệch mô hình. Nếu không được kiểm soát phù hợp, hệ thống có thể đưa ra quyết định không chính xác hoặc thực hiện giao dịch ngoài phạm vi khách hàng mong muốn.
Vì vậy, Thông tư 53 hướng đến việc thiết lập khuôn khổ quản lý thống nhất, trong đó xác định rõ trách nhiệm của ngân hàng khi triển khai công nghệ AI và bảo vệ quyền lợi người sử dụng dịch vụ.
Đối với người có tài khoản ngân hàng, điểm cần lưu ý là các ngưỡng 10 triệu, 20 triệu, 50 triệu và 100 triệu đồng không phải quy định bắt buộc hạn chế số tiền chuyển khoản thông thường.
Chẳng hạn, một cá nhân tự đăng nhập ứng dụng ngân hàng và thực hiện giao dịch chuyển 50 triệu đồng không vì thế mà bị áp dụng hạn mức 10 triệu đồng theo Thông tư 53. Ngưỡng 10 triệu đồng chỉ được sử dụng để phân loại hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán thuộc nhóm rủi ro cao.
Quy định mới chủ yếu liên quan đến trường hợp khách hàng đồng ý để hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thay mình. Khi đó, người sử dụng cần nắm rõ phạm vi ủy quyền, hạn mức thanh toán, thời hạn hiệu lực và cách thức tạm dừng hoặc chấm dứt quyền giao dịch của AI.
Đối với các hệ thống AI đã được đưa vào vận hành chính thức trước ngày 15/11/2026, Thông tư 53 quy định phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu mới trước ngày 1/3/2027.
Như vậy, từ ngày 15/11/2026, quy định mới về quản lý AI trong lĩnh vực ngân hàng đã chính thức được áp dụng. Người dân cần phân biệt rõ hạn mức dành cho giao dịch tự động bằng AI với hoạt động chuyển khoản do chính mình thực hiện, tránh hiểu nhầm rằng mọi giao dịch từ 10 triệu đồng trở lên đều bị giới hạn hoặc phải chịu cơ chế kiểm soát mới.
Tác giả: Thu Hiền
Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 17/11/2026 | 08:46)

