Quy định mới áp dụng với giao dịch chuyển khoản 10 triệu, 20 triệu, 50 triệu và 100 triệu đồng đã có hiệu lực

Thông tư 53/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ 15/11/2026 và đặt mức trần 100 triệu đồng/ngày cho giao dịch AI tự thực hiện thay khách hàng cá nhân. Người dùng tự chuyển khoản thì không bị giới hạn theo các mức này.

Thông tư 53/2026/TT-NHNN do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ký ban hành ngày 30/09/2026 và chính thức có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, thiết lập hành lang pháp lý chặt chẽ về an toàn, quản lý rủi ro cùng các điều kiện triển khai hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) trong toàn ngành Ngân hàng.

Văn bản này áp dụng rộng rãi đối với các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, dịch vụ Tiền di động, công ty thông tin tín dụng cùng một số đơn vị liên quan trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng. Tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận là các ngưỡng giá trị 10 triệu, 20 triệu, 50 triệu và 100 triệu đồng; đây là những căn cứ kỹ thuật để phân loại một hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán vào nhóm rủi ro cao nhằm áp dụng chế độ giám sát nghiêm ngặt, hoàn toàn không giới hạn hạn mức chuyển khoản thủ công của người dân trên ứng dụng ngân hàng.

Bên cạnh việc phân loại rủi ro, Thông tư còn quy định mức trần riêng cho các giao dịch do AI trực tiếp thực hiện. Theo tiết (ii) điểm g khoản 1 Điều 5, tổng giá trị giao dịch mà hệ thống AI tự động thực hiện cho một khách hàng trong ngày không được phép vượt quá hạn mức nội bộ của tổ chức, trong đó mức trần tối đa là 100 triệu đồng/ngày đối với khách hàng cá nhân và 500 triệu đồng/ngày đối với khách hàng tổ chức.

Các ngưỡng khiến hệ thống AI bị xếp vào nhóm rủi ro cao

Căn cứ theo Điều 4 Thông tư 53/2026/TT-NHNN, một hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán sẽ bị xếp vào nhóm rủi ro cao nếu rơi vào một trong bốn trường hợp sau:

  • Tự động thực hiện giao dịch có giá trị trên 10 triệu đồng/lần đối với khách hàng cá nhân.

  • Tự động thực hiện nhiều giao dịch có tổng giá trị trong ngày vượt quá 20 triệu đồng đối với khách hàng cá nhân.

  • Tự động thực hiện giao dịch có giá trị trên 50 triệu đồng/lần đối với khách hàng tổ chức.

  • Tự động thực hiện nhiều giao dịch có tổng giá trị trong ngày vượt quá 100 triệu đồng đối với khách hàng tổ chức.

Như vậy, việc phân loại không chỉ căn cứ vào từng giao dịch đơn lẻ mà tính trên cả tổng giá trị cộng dồn trong ngày. Ngoài hoạt động thanh toán, các hệ thống AI tự động đưa ra quyết định cho vay với khoản vay từ 50 triệu đồng trở lên cũng thuộc diện quản lý của nhóm rủi ro cao.

Đối với nhóm hệ thống AI rủi ro cao, các ngân hàng bắt buộc phải tiến hành kiểm tra, đánh giá an ninh mạng trước khi đưa vào vận hành chính thức cũng như kiểm tra định kỳ trong suốt quá trình sử dụng. Đồng thời, đơn vị vận hành phải bảo đảm an toàn dữ liệu, kiểm soát chặt chẽ mọi thay đổi, lưu trữ nhật ký hoạt động và xây dựng phương án ứng phó sự cố. Các tổ chức cũng phải thực hiện đánh giá tác động của hệ thống, tổ chức quản lý rủi ro theo mô hình 3 tuyến bảo vệ và kiểm soát toàn diện các rủi ro liên quan đến mô hình, đạo đức, hoạt động thuê ngoài cũng như chuỗi cung ứng công nghệ.

Bảo vệ quyền lợi khách hàng và cơ chế giám sát của con người

Theo đánh giá từ NHNN, trí tuệ nhân tạo đang được ứng dụng ngày càng sâu rộng trong hoạt động ngân hàng, từ chấm điểm tín dụng, thẩm định cho vay, phát hiện gian lận thanh toán, tư vấn tự động cho tới định danh khách hàng điện tử (eKYC), song cũng kéo theo nhiều thách thức về an ninh mạng, bảo mật dữ liệu và sai lệch mô hình.

Do đó, Thông tư quy định khách hàng và ngân hàng bắt buộc phải ký kết thỏa thuận trước khi cho phép AI tự động thực hiện thanh toán. Bản thỏa thuận này phải nêu rõ danh mục các loại giao dịch AI được phép thực hiện, hạn mức tối đa cho mỗi lần và mỗi ngày, thời hạn hiệu lực cùng các điều kiện tạm dừng dịch vụ. Ngân hàng có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu để bảo đảm người ký là chủ tài khoản hoặc người được ủy quyền hợp pháp; trường hợp ký kết bằng phương thức điện tử, ngân hàng phải thực hiện xác thực bằng sinh trắc học kết hợp với ít nhất một phương thức xác thực khác theo quy định tại Thông tư 50/2024/TT-NHNN (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 77/2025/TT-NHNN).

Khách hàng được trao toàn quyền chấm dứt thỏa thuận vào bất cứ thời điểm nào và phía ngân hàng phải thực hiện yêu cầu đó ngay lập tức, đồng thời phải cung cấp công cụ thuận tiện để người dùng tự chủ động tạm dừng hoặc hủy bỏ quyền thanh toán của AI. Đặc biệt, khi khách hàng phát sinh khiếu nại đối với một quyết định tự động của AI, con người phải trực tiếp xem xét lại toàn bộ vụ việc và kết quả thẩm định của con người sẽ là căn cứ cuối cùng để giải quyết.

Thông tư cũng nhấn mạnh yêu cầu phải thiết lập cơ chế cho phép con người giám sát và can thiệp kịp thời, bao gồm quyền điều chỉnh, tạm dừng hoạt động và dừng khẩn cấp hệ thống, bảo đảm AI không bao giờ thay thế trách nhiệm cũng như thẩm quyền của con người. Ngay cả trong trường hợp thuê đối tác bên ngoài phát triển hoặc cung cấp giải pháp AI, ngân hàng vẫn là chủ thể chịu trách nhiệm cao nhất về an toàn hệ thống và quyền lợi của khách hàng. Đối với các hệ thống AI đã vận hành chính thức trước ngày 15/11/2026, các tổ chức phải hoàn tất việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn mới chậm nhất trước ngày 01/03/2027.

Đối với người sử dụng dịch vụ ngân hàng, các quy định này chủ yếu tác động khi họ đồng ý ủy quyền cho AI tự động giao dịch thay mình. Trước khi xác nhận thỏa thuận, người dùng cần rà soát kỹ các điều khoản về hạn mức, thời hạn hiệu lực và cách thức tạm dừng tính năng; chỉ thực hiện thao tác trên ứng dụng chính thức của ngân hàng và tuyệt đối không truy cập các đường link lạ hay làm theo hướng dẫn qua tin nhắn, mạng xã hội hoặc cuộc gọi tự xưng là nhân viên ngân hàng. Khuôn khổ pháp lý mới này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy ứng dụng AI an toàn, minh bạch, với hai cột mốc đáng chú ý sắp tới là thời điểm các ngân hàng công bố hạn mức nội bộ cho giao dịch AI và hạn chót 01/03/2027 để toàn bộ hệ thống hiện hữu hoàn tất quy trình tuân thủ.

Linh Linh

Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 18/11/2026 | 08:55)