Mới nhất vụ hai công nhân tử vong tại hầm chứa xăng: Lí giải cái ‘bẫy tử thần’
Vụ hai công nhân tử vong khi xuống hầm chứa nhiên liệu tại Huế một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về tai nạn trong không gian hạn chế. Phóng viên Tiền Phong trao đổi với bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Huy Hoàng, Trưởng bộ phận điều trị oxy cao áp (Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga) về những nguy cơ đe dọa trực tiếp tính mạng người lao động.
Ngày 1/11, tại cửa hàng xăng dầu số 2 Lê Ngô Cát, phường Thuận Hóa, TP Huế, hai công nhân 25 và 32 tuổi tử vong khi xuống hầm chứa nhiên liệu lấy ống hút bị rơi. Một người bất tỉnh, đồng nghiệp xuống cứu cũng gặp nạn. Đáng nói, cửa hàng xăng này đã ngừng hoạt động gần 1 năm nay. Hiện lực lượng chức năng đang điều tra nguyên nhân.
Vì sao một chiếc bồn đã ngừng hoạt động, thậm chí từng được súc rửa, vẫn có thể nguy hiểm đến tính mạng, thưa bác sĩ?
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng: Một bồn chứa ngừng sử dụng không đồng nghĩa với việc bên trong đã an toàn. Nhiên liệu, cặn hoặc hóa chất có thể vẫn bám trên thành và đáy bồn, tiếp tục giải phóng hơi độc hoặc hơi dễ cháy.
Hơi xăng nặng hơn không khí nên có thể tích tụ ở những vị trí thấp, đặc biệt trong không gian thông khí kém. Lượng tồn dư phụ thuộc vào cấu tạo bồn, quá trình sử dụng và mức độ làm sạch.
Điều quan trọng là không thể nhìn bằng mắt hoặc ngửi mùi để đánh giá mức độ an toàn. Muốn biết bên trong có đủ oxy, có khí độc hay hơi dễ cháy hay không, phải sử dụng thiết bị đo phù hợp.
Những nguy cơ chính mà người lao động có thể đối mặt khi xuống bồn chứa nhiên liệu là gì?
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng: Có hai nguy cơ lớn.
Thứ nhất là thiếu oxy. Không khí bình thường có khoảng 21% oxy. Trong không gian kín, oxy có thể bị tiêu thụ bởi các phản ứng hóa học hoặc bị pha loãng bởi những loại khí, hơi khác. Khi nồng độ oxy giảm, người lao động có thể suy giảm khả năng suy nghĩ, phối hợp động tác và tự thoát ra ngoài.
Trong an toàn lao động, nồng độ oxy dưới 19,5% được xem là môi trường thiếu oxy. Nếu thiếu oxy nghiêm trọng, người tiếp xúc có thể mất ý thức rất nhanh.
Thứ hai là ngộ độc do hít phải hơi nhiên liệu. Hơi xăng ở nồng độ cao có thể gây chóng mặt, lú lẫn, mất phối hợp vận động, ức chế hô hấp và hôn mê. Ngoài ra, hơi xăng còn có thể làm tim dễ xuất hiện những rối loạn nhịp nguy hiểm.
Hai nguy cơ này có thể xảy ra riêng rẽ hoặc đồng thời. Vì vậy, chỉ kiểm tra thấy đủ oxy chưa đủ để kết luận môi trường bên trong bồn an toàn.
Có ý kiến cho rằng người lao động chỉ xuống bồn vài chục giây để nhặt dụng cụ nên khó có thể xảy ra hậu quả nghiêm trọng. Bác sĩ nhìn nhận thế nào?
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng: Đây là một suy nghĩ rất nguy hiểm. Người lao động không thể biết chính xác cơ thể mình sẽ mất khả năng tự cứu sau bao lâu khi tiếp xúc với môi trường thiếu oxy hoặc có nồng độ hơi độc cao.
Khi đã chóng mặt, yếu cơ hoặc lú lẫn, khả năng tự leo lên khỏi bồn có thể suy giảm nghiêm trọng. Một chiếc thang tưởng như rất gần cũng có thể trở thành chướng ngại không thể vượt qua.
Do đó, việc đánh rơi dụng cụ không phải lý do để tự ý xuống bồn. Nếu có thể lấy dụng cụ từ bên ngoài bằng phương tiện phù hợp thì phải ưu tiên phương án này. Nếu bắt buộc phải có người vào, phải thực hiện đầy đủ quy trình an toàn như một công việc vào không gian hạn chế chính thức.
Trong vụ việc tại Huế, người thứ hai xuống cứu đồng nghiệp cũng bị bất tỉnh. Đây có phải là tình huống thường gặp trong các tai nạn không gian hạn chế?
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng: Đây là một nguy cơ đã được cảnh báo từ lâu. Khi một người bất tỉnh trong không gian hạn chế, người xuống cứu có thể hít phải chính bầu không khí đã khiến nạn nhân đầu tiên gục ngã.
Phản xạ lao xuống cứu đồng nghiệp là điều dễ hiểu, nhưng nếu không có thiết bị và phương án bảo vệ phù hợp, người cứu rất dễ trở thành nạn nhân tiếp theo.
Viện Quốc gia về An toàn và Sức khỏe nghề nghiệp Hoa Kỳ (NIOSH) đã cảnh báo về những trường hợp tử vong của người vào cứu nạn trong không gian hạn chế từ năm 1986.
Vì vậy, cứu hộ phải được chuẩn bị trước, không thể đợi đến khi tai nạn xảy ra mới nghĩ cách ứng phó.
Vậy trước khi cho người xuống bồn chứa nhiên liệu, doanh nghiệp cần thực hiện những biện pháp an toàn nào?
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng: Trước hết, phải đánh giá nguy cơ và kiểm tra thành phần không khí bên trong bồn bằng thiết bị phù hợp.
Theo QCVN 34:2018/BLĐTBXH, các điều kiện về môi trường làm việc cần được kiểm soát. Trong đó, nồng độ oxy phải nằm trong khoảng 19,5-23,5% thể tích; nồng độ khí dễ cháy phải dưới 10% giới hạn nổ dưới (LEL); từng chất độc hại không được vượt ngưỡng tiếp xúc cho phép.
Việc đo khí phải được thực hiện tại các vị trí và độ cao đại diện, bởi kết quả đo ở miệng bồn không thể phản ánh chính xác môi trường dưới đáy.
Ngoài ra, cần cô lập nguồn điện, thiết bị và đường ống có thể gây nguy hiểm; xử lý tồn dư và tổ chức thông gió bằng hệ thống phù hợp với môi trường có hơi dễ cháy.
Công việc cũng phải có giấy phép, người giám sát, người đo khí và người canh gác bên ngoài. Điều kiện an toàn cần được theo dõi trong suốt quá trình làm việc, không chỉ đo một lần trước khi xuống bồn.
Nhiều người cho rằng chỉ cần đeo mặt nạ hoặc khẩu trang là có thể bảo vệ bản thân khi xuống bồn. Điều này có đúng không?
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng: Không đúng. Khẩu trang y tế, khăn ướt hay nín thở đều không phải biện pháp bảo vệ khi vào bồn có môi trường nguy hiểm.
Mặt nạ có phin lọc cũng chỉ phù hợp với những chất ô nhiễm và điều kiện sử dụng nhất định. Phin lọc không tạo ra oxy, vì vậy không thể bảo vệ người lao động trong môi trường thiếu oxy.
Đối với môi trường có nguy cơ thiếu oxy hoặc đe dọa tính mạng, cần sử dụng thiết bị bảo vệ hô hấp cung cấp khí thở độc lập với không khí bên ngoài, chẳng hạn bộ thở khí nén áp suất dương (SCBA) hoặc hệ thống cấp khí phù hợp có nguồn khí dự phòng thoát hiểm.
Tuy nhiên, có thiết bị thở vẫn chưa có nghĩa là người lao động có thể tự ý xuống bồn. Còn phải kiểm soát nguy cơ cháy nổ, ngã, mắc kẹt và những tình huống bất ngờ khác.
Nếu phát hiện đồng nghiệp bất tỉnh bên trong bồn chứa, người ở bên ngoài cần xử trí như thế nào?
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng: Nguyên tắc quan trọng nhất là không tự ý xuống cứu khi chưa có phương tiện bảo vệ và phương án cứu hộ phù hợp.
Người ở bên ngoài cần nhanh chóng báo động, gọi 114 và 115, thông báo rõ có người bất tỉnh trong bồn chứa nhiên liệu, địa chỉ và đường tiếp cận. Đồng thời, phải ngăn những người khác tự ý đi xuống.
Nếu cấu tạo không gian cho phép, cần ưu tiên phương án đưa nạn nhân ra ngoài mà không cần thêm người đi vào. Việc này đòi hỏi phải có dây đai toàn thân, dây cứu sinh, điểm neo và thiết bị nâng kéo phù hợp, được bố trí từ trước.
Nếu buộc phải có người vào cứu, đó phải là lực lượng được huấn luyện, có thiết bị bảo vệ hô hấp và phương tiện cứu hộ phù hợp.
Sau khi đưa được nạn nhân ra khỏi bồn, cần tiếp tục xử trí như thế nào?
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng: Trước hết, đưa nạn nhân đến khu vực an toàn. Nếu nạn nhân không đáp ứng và không thở bình thường, kể cả chỉ có biểu hiện thở ngáp, cần bắt đầu hồi sinh tim phổi ngay và làm theo hướng dẫn của tổng đài cấp cứu.
Người đã được huấn luyện cần phối hợp ép tim với hỗ trợ hô hấp; sử dụng máy khử rung tự động nếu có và bảo đảm môi trường sử dụng an toàn.
Nếu quần áo hoặc da bị dính xăng, cần chú ý tránh để người cứu bị nhiễm bẩn và xử lý tình trạng nhiễm xăng, nhưng không được trì hoãn hồi sức.
Đặc biệt, người từng bất tỉnh hoặc có triệu chứng đáng kể cần được đánh giá y tế ngay cả khi đã tỉnh lại. Bác sĩ sẽ quyết định thời gian theo dõi dựa trên mức độ phơi nhiễm, triệu chứng và diễn biến, nhất là khi có dấu hiệu tổn thương hô hấp.
Từ vụ việc tại Huế, theo bác sĩ, đâu là điều quan trọng nhất mà các doanh nghiệp và người lao động cần rút kinh nghiệm?
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng: Điều quan trọng nhất là phải coi an toàn trong không gian hạn chế là một quy trình bắt buộc, không phải thủ tục hình thức.
Doanh nghiệp cần rà soát tất cả những vị trí người lao động có thể phải đi vào như bồn chứa, hố kỹ thuật, bể nước thải, giếng và đường cống. Mỗi vị trí phải có đánh giá nguy cơ, phương án kiểm soát và kế hoạch cứu hộ cụ thể.
Chủ cơ sở và nhà thầu cần thống nhất trách nhiệm trước khi làm việc. Người lao động phải được huấn luyện thực hành cách sử dụng máy đo khí, thiết bị bảo hộ, nhận biết dấu hiệu nguy hiểm và phối hợp cứu nạn.
Đặc biệt, cần dự kiến cả những tình huống tưởng như rất nhỏ, chẳng hạn đánh rơi dụng cụ, mất liên lạc hoặc hệ thống thông gió ngừng hoạt động.
Cảm ơn bác sĩ!
Hà Minh
Theo báo Tiền Phong (Đăng: 5/11/2026 | 11:19)
