3 loại "nước độc" gây ung thư nhưng đội lốt lành mạnh

Nhiều người ám ảnh chuyện nước để qua đêm sinh độc mà vô tư uống hằng ngày 3 loại nước tưởng chừng bổ dưỡng nhưng lại âm thầm làm tăng nguy cơ ung thư.

Theo Phó giáo sư Phạm Chí Hồng (Fan Zhihong) thuộc Khoa Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm, Đại học Nông nghiệp Trung Quốc, quan niệm kiêng tuyệt đối nước đun sôi để qua đêm hay nước đun lại nhiều lần vì lo ngại chất nitrit gây ung thư thực chất là một sự hiểu lầm phổ biến; thay vào đó, ba loại đồ uống vốn thường được mặc định là "tốt cho sức khỏe" mới là tác nhân âm thầm làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh ác tính nếu sử dụng sai cách.

Cụ thể, chuyên gia dinh dưỡng này lý giải rằng hợp chất nitrit chỉ có thể hình thành khi có nguồn nitrat dồi dào, trong khi nước tinh khiết hoặc nguồn nước máy đạt chuẩn gần như không sản sinh ra lượng độc chất đáng kể nào ngay cả khi để qua đêm. Các kết quả thử nghiệm thực tế cũng chứng minh rằng dù đun sôi nước liên tục tới 20 lần, hàm lượng nitrit đo được chỉ dừng ở mức 0,038mg/L — con số thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng có thể gây hại cho cơ thể người. Điều đáng lo ngại hơn cả trong thói quen sinh hoạt hằng ngày lại nằm ở 3 loại thức uống dưới đây:

1. Nước nóng ở mức nhiệt trên 65 độ C

Nhiều người thường duy trì thói quen uống trà nóng, dùng nước đun sôi còn bốc khói hoặc húp canh nóng hổi với niềm tin rằng điều này giúp làm ấm cơ thể và hỗ trợ hệ tiêu hóa. Tuy nhiên, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) trực thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức xếp các loại đồ uống có nhiệt độ trên 65 độ C vào Nhóm 2A — nhóm tác nhân có khả năng cao gây ung thư cho con người, ngang hàng với khói đốt củi hay thịt đỏ.

Không phải nước sôi để qua đêm, đây mới là 3 loại "nước độc" gây ung thư nhưng đội lốt lành mạnh - Ảnh 1.

Ảnh minh họa

Phân tích sâu hơn về cơ chế bệnh sinh, Phó giáo sư Phạm Chí Hồng cho biết lớp niêm mạc thực quản và dạ dày của con người chỉ chịu được ngưỡng nhiệt an toàn khoảng 40 đến 50 độ C. Khi thường xuyên tiếp xúc với dòng nước nóng vượt mức 65 độ C, lớp màng nhầy bảo vệ tự nhiên sẽ bị phá hủy, gây ra tình trạng bỏng nhiệt lặp đi lặp lại tại các mô đáy. Để tự phục hồi tổn thương, các tế bào biểu mô buộc phải liên tục phân chia trong môi trường viêm mạn tính, từ đó sản sinh ra các gốc tự do làm đứt gãy chuỗi DNA và kích hoạt đột biến gen ác tính. Một công trình nghiên cứu công bố trên tạp chí y khoa BMJ sau khi khảo sát 48.582 người tại Golestan (Iran) cũng ghi nhận nhóm có thói quen uống trà từ 65 độ C trở lên phải đối mặt với nguy cơ mắc ung thư biểu mô tế bào vảy thực quản tăng vọt.

2. Nước ép trái cây đã tách xơ, chứa nhiều đường

Nước ép hoa quả từ lâu luôn được gắn mác là loại thức uống lành mạnh giúp bổ sung vitamin và thanh lọc cơ thể. Thế nhưng, quá trình ép lấy nước cốt và lọc bỏ hoàn toàn phần bã xơ thực chất đã biến thức uống này thành một dạng dung dịch đậm đặc đường tự do, đặc biệt là đường fructose.

Ảnh minh họa

Dẫn chứng từ nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn NutriNet Santé tại Pháp (theo dõi hơn 100.000 người trưởng thành và đăng tải trên tạp chí BMJ), việc tiêu thụ thường xuyên các loại đồ uống có đường — bao gồm cả nước ép trái cây nguyên chất — làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc ung thư nói chung, đặc biệt là ung thư vú. Nguyên nhân là do khi thiếu vắng lớp chất xơ tự nhiên giúp làm chậm quá trình hấp thu, một lượng đường lớn sẽ đi thẳng vào gan và hệ tuần hoàn, gây tăng đột biến chỉ số đường huyết cùng nồng độ insulin. Tình trạng rối loạn này thúc đẩy phản ứng viêm toàn thân, làm tích tụ mỡ nội tạng và kiến tạo môi trường chuyển hóa thuận lợi cho các tế bào ác tính sinh sôi, phát triển.

3. Trà pha quá đặc

Trà vốn dĩ là thức uống giàu hoạt chất polyphenol chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe, nhưng thói quen hãm trà đặc quánh và dùng thay thế nước lọc mỗi ngày lại biến loại đồ uống này thành gánh nặng lớn đối với đường tiêu hóa. Nhiều nghiên cứu dịch tễ học từng được đăng tải trên hai tạp chí uy tín là International Journal of Cancer và American Journal of Clinical Nutrition đã chỉ ra mối liên hệ mật thiết giữa việc tiêu thụ trà quá đặc trong thời gian dài với sự gia tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa trên cũng như ung thư dạ dày.

Không phải nước sôi để qua đêm, đây mới là 3 loại "nước độc" gây ung thư nhưng đội lốt lành mạnh - Ảnh 4.

Ảnh minh họa

Lý giải điều này, các chuyên gia cho hay trà pha quá đặc chứa nồng độ rất cao các chất như tanin, caffein và hoạt chất alkaloid, dễ gây kích ứng mạnh, làm co thắt mạch máu niêm mạc và bào mòn lớp chất nhầy bảo vệ thành dạ dày. Một khi hàng rào niêm mạc bị viêm loét kéo dài, dạ dày sẽ trở nên suy yếu và nhạy cảm hơn trước sự tấn công của vi khuẩn Helicobacter pylori cùng các tác nhân sinh ung thư có trong thực phẩm. Bên cạnh đó, trà đặc thường được thưởng thức ngay khi vừa pha ở nhiệt độ rất cao, vô tình tạo nên tác động kép vừa gây bỏng nhiệt vừa ăn mòn niêm mạc; đồng thời, hàm lượng oxalat dồi dào trong trà đặc cũng làm tăng nguy cơ kết tủa hình thành sỏi thận.

Nguyên tắc uống nước khoa học để bảo vệ sức khỏe nội tạng

Để thói quen uống nước hằng ngày thực sự phát huy vai trò nuôi dưỡng cơ thể thay vì âm thầm gây tổn hại nội tạng, Phó giáo sư Phạm Chí Hồng khuyến nghị người dân nên duy trì 4 nguyên tắc sau:

  • Ưu tiên nước lọc ấm ở nhiệt độ từ 20 đến 40 độ C: Đây là mức nhiệt êm dịu và tương thích nhất với lớp niêm mạc thực quản cũng như dạ dày. Đối với các món trà hay canh nóng, cần chờ nguội bớt xuống dưới 60 độ C rồi mới thưởng thức.

Không phải nước sôi để qua đêm, đây mới là 3 loại "nước độc" gây ung thư nhưng đội lốt lành mạnh - Ảnh 5.

Ảnh minh họa

  • Chia nhỏ lượng nước và uống rải rác suốt cả ngày: Duy trì tổng lượng nước nạp vào khoảng 1,5 đến 2 lít mỗi ngày tùy theo thể trạng thực tế; nên uống chậm rãi từng ngụm nhỏ thay vì đợi đến lúc khát khô mới uống dồn dập một lượng lớn gây áp lực cho thận và dẫn tới rối loạn điện giải.

  • Tận dụng các khung giờ vàng uống nước: Uống một ly nước ấm ngay sau khi thức dậy vào buổi sáng giúp đánh thức hệ tiêu hóa và hỗ trợ lưu thông tuần hoàn; uống một lượng nước vừa phải trước bữa ăn khoảng 30 phút sẽ giúp dạ dày chuẩn bị tốt hơn cho quá trình tiêu hóa thức ăn.

  • Không dùng trà đặc hay nước ép thay thế hoàn toàn nước lọc: Hạn chế tối đa việc uống trà đặc khi bụng đang đói; nên ưu tiên ăn trái cây nguyên quả để hấp thụ trọn vẹn nguồn chất xơ tự nhiên và tránh uống quá nhiều nước sát giờ đi ngủ nhằm bảo vệ giấc ngủ trọn vẹn.

Linh Linh

Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 20/11/2026 | 08:37)