Người phụ nữ 63 tuổi mắc ung thư gan, chỉ sau 1 tháng khối u bị 'bỏ đói'

Phát hiện khối u gan kích thước 4 cm sau nhiều năm điều trị xơ gan, người phụ nữ 63 tuổi được bác sĩ chỉ định can thiệp thay vì phẫu thuật. Chỉ một tháng sau, kết quả kiểm tra cho thấy khối u về cơ bản đã hoại tử.

Những tiến bộ của y học đang mở ra thêm nhiều lựa chọn trong điều trị ung thư. Bên cạnh phẫu thuật, hóa trị và xạ trị, các kỹ thuật can thiệp ngày càng được ứng dụng, trong đó có phương pháp ngăn nguồn máu nuôi khối u để khiến tế bào ung thư bị “bỏ đói”.

Người phụ nữ 63 tuổi phát hiện ung thư gan, khối u hoại tử sau một tháng

“Bác sĩ, tại sao bệnh tình đột nhiên chuyển thành ung thư gan? Ba tháng trước tôi đến tái khám, mọi thứ vẫn ổn mà?”. Đó là phản ứng đầy bàng hoàng của bà Trương khi nhận kết quả chẩn đoán.

Ở tuổi 63, bà Trương từng được xác định mắc xơ gan sau viêm gan từ vài năm trước. Kể từ đó, bà duy trì điều trị và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Tình trạng dần ổn định, cuộc sống cũng trở lại bình thường. Tuy nhiên, trong lần khám gần đây, bác sĩ bất ngờ phát hiện một khối u có đường kính khoảng 4 cm tại thùy gan phải.

Vị trí khối u nằm sâu trong gan, cộng thêm chức năng gan vốn đã suy giảm khiến việc phẫu thuật tiềm ẩn không ít nguy cơ. Sau khi các chuyên gia tiến hành hội chẩn đa chuyên khoa, phương án được đưa ra là điều trị bằng kỹ thuật nút mạch qua đường can thiệp.

Mục tiêu của phương pháp này là ngăn dòng máu mang oxy và chất dinh dưỡng đến nuôi khối u, khiến các tế bào ung thư dần bị thiếu nguồn cung cấp cần thiết và hoại tử.

Quá trình thực hiện có sự hỗ trợ của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA). Bác sĩ luồn một ống thông rất nhỏ, mảnh như sợi tóc, qua động mạch để tiếp cận mạch máu đang cấp máu cho khối u. Tiếp đó, thuốc hóa trị kết hợp vật liệu gây tắc mạch được đưa vào vị trí cần điều trị. Toàn bộ thủ thuật diễn ra trong thời gian tương đối ngắn.

Kết quả kiểm tra sau một tháng khiến bà Trương có thêm hy vọng: khối u trong gan về cơ bản đã hoại tử. Trường hợp này cũng khiến nhiều người quan tâm đến cơ chế hoạt động của phương pháp điều trị can thiệp, đặc biệt là nguyên lý “bỏ đói” tế bào ung thư.

Có thể khiến tế bào ung thư bị “bỏ đói” bằng cách nào?

Không ít người từng truyền tai nhau rằng ăn ít, thậm chí chỉ ăn rau, có thể khiến tế bào ung thư thiếu dinh dưỡng và bị tiêu diệt. Tuy nhiên, đây là cách hiểu sai lệch. Tế bào ung thư cần dinh dưỡng để phát triển, nhưng những tế bào khỏe mạnh trong cơ thể cũng cần nguồn năng lượng tương tự. Việc cố tình nhịn ăn không thể chọn lọc chỉ làm khối u suy yếu mà còn có nguy cơ khiến người bệnh suy kiệt.

Theo bác sĩ Phan Chiến Hòa, Phó trưởng khoa Ung bướu, Bệnh viện Trung Sơn trực thuộc Đại học Hạ Môn, Trung Quốc, y học thực sự có phương pháp điều trị dựa trên nguyên lý “bỏ đói” tế bào ung thư. Thay vì thay đổi chế độ ăn của bệnh nhân, kỹ thuật này tập trung ức chế hệ thống mạch máu nuôi khối u, qua đó hạn chế nguồn cung cấp dinh dưỡng và kìm hãm sự phát triển của tổ chức ung thư.

Ý tưởng này đã được nghiên cứu từ nhiều thập kỷ trước. Năm 1971, Giáo sư Folkman thuộc Đại học Harvard nhận thấy những khối u không có mạch máu phát triển rất chậm, mức tăng trưởng chưa đến 1 mm mỗi tháng. Ngược lại, các khối u được cung cấp máu có khả năng phát triển nhanh hơn đáng kể.

Từ quan sát đó, ông đề xuất hướng tiếp cận cắt nguồn mạch máu nuôi khối u, làm gián đoạn quá trình cung cấp năng lượng để hạn chế sự phát triển của tế bào ung thư. Đây cũng là cơ sở được vận dụng trong một số kỹ thuật can thiệp hiện nay.

Giáo sư Hùng Bân, Trưởng khoa Can thiệp, Bệnh viện Nhân dân số 1 trực thuộc Đại học Y khoa Quảng Châu, Trung Quốc, cho biết các phương pháp can thiệp trong thực hành lâm sàng được chia thành hai nhóm chính:

  • Can thiệp qua đường mạch máu: Bác sĩ sử dụng ống thông để đưa thuốc đến thẳng khu vực tổn thương, giúp tác động trực tiếp vào khối u. Ngoài ra, vật liệu gây tắc có thể được đưa vào mạch máu nuôi khối u nhằm ngăn dòng máu và nguồn dinh dưỡng tiếp tục đến khu vực này.

  • Can thiệp không qua đường mạch máu: Nhóm này chủ yếu gồm kỹ thuật áp lạnh và đốt u bằng sóng cao tần hoặc vi sóng. Với phương pháp áp lạnh, tế bào ung thư bị làm đông, các tinh thể băng hình thành bên trong và bên ngoài tế bào, khiến chúng mất nước và vỡ. Quá trình đông lạnh còn làm các vi mạch co lại, cản trở tuần hoàn tại chỗ, dẫn đến thiếu máu và hoại tử mô khối u.

Trong khi đó, kỹ thuật đốt bằng sóng cao tần hoặc vi sóng tạo nhiệt thông qua sự dao động và va chạm của các ion, phân tử phân cực trong tế bào. Nhiệt độ tại vùng điều trị có thể nhanh chóng vượt 100 độ C, khiến tế bào ung thư bị hoại tử đông và chết theo chương trình.

Điều trị can thiệp có ưu điểm gì?

So với phẫu thuật, hóa trị và xạ trị, điều trị can thiệp có một số điểm đáng chú ý trong những trường hợp phù hợp.

Ít xâm lấn: Người bệnh thường chỉ cần gây tê tại chỗ. Bác sĩ tạo một vết rạch nhỏ để đưa ống thông vào cơ thể, thực hiện thủ thuật rồi rút dụng cụ và băng vị trí can thiệp. Bệnh nhân vẫn tỉnh táo, có thể trao đổi với bác sĩ trong quá trình điều trị.

Thời gian hồi phục tương đối nhanh: Sau thủ thuật, nhiều bệnh nhân có thể xuống giường vận động sau khoảng một ngày và ăn uống bình thường ngay trong ngày thực hiện.

Có thể cải thiện triệu chứng nhanh: Ở một số trường hợp, hiệu quả điều trị được ghi nhận khá sớm. Chẳng hạn, người bị hẹp thực quản có thể uống nước trở lại, tình trạng nghẹn và tắc nghẽn được cải thiện sau khi can thiệp.

Định vị tổn thương chính xác: Nhờ sự hỗ trợ của các thiết bị chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ có thể xác định vị trí cần điều trị và đưa dụng cụ đến đúng khu vực tổn thương.

Có thể thực hiện nhiều lần: Nếu kết quả lần đầu chưa đạt hiệu quả như mong muốn hoặc bệnh tái phát, người bệnh có thể được cân nhắc tiếp tục can thiệp để tăng cường hiệu quả điều trị.

Tác giả: Bảo Thoa

Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng ngày 20/11/2026| 14:12)