5 cái tên bị cấm đặt cho con, có quy định rõ ràng, cha mẹ Việt phải biết
Không phải muốn đặt tên con như thế nào cũng được, bởi pháp luật Việt Nam đã có những quy định cụ thể về việc lựa chọn họ và tên cho trẻ khi đăng ký khai sinh. Có những cách đặt tên tưởng độc đáo nhưng lại không phù hợp với quy định hiện hành mà cha mẹ cần lưu ý.
Đặt tên cho con là một trong những việc quan trọng mà các bậc phụ huynh cần thực hiện sau khi trẻ chào đời. Nhiều gia đình thường dành thời gian lựa chọn cái tên mang ý nghĩa tốt đẹp, gửi gắm mong muốn về tương lai và cuộc sống của con. Tuy nhiên, bên cạnh yếu tố ý nghĩa, việc đặt tên còn phải đáp ứng những yêu cầu nhất định của pháp luật.

Trên thực tế, không phải mọi tên gọi do cha mẹ lựa chọn đều có thể được sử dụng để đăng ký khai sinh. Bộ luật Dân sự và các văn bản hướng dẫn về hộ tịch đã đưa ra những nguyên tắc liên quan đến việc xác định họ, tên của công dân Việt Nam.
5 trường hợp tên có thể không được chấp nhận khi đăng ký khai sinh
Giấy khai sinh là giấy tờ hộ tịch quan trọng, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho cá nhân sau khi hoàn tất thủ tục đăng ký khai sinh. Theo quy định của pháp luật, văn bản này thể hiện những thông tin cơ bản về người được khai sinh cũng như cha mẹ của trẻ.

Cụ thể, thông tin của người được đăng ký khai sinh bao gồm họ, chữ đệm và tên; giới tính; ngày, tháng, năm sinh; nơi sinh; quê quán; dân tộc và quốc tịch. Bên cạnh đó, giấy tờ còn ghi nhận thông tin về cha, mẹ như họ tên, năm sinh, dân tộc, quốc tịch và nơi cư trú. Số định danh cá nhân của trẻ cũng là một nội dung quan trọng được thể hiện trên giấy khai sinh.
Để tránh gặp vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục, cha mẹ nên lưu ý những nguyên tắc đặt tên dưới đây.
1. Tên được đặt hoàn toàn bằng tiếng nước ngoài
Theo khoản 3 Điều 26 Bộ luật Dân sự năm 2015, việc xác định tên của cá nhân phải tuân thủ những yêu cầu nhất định. Trong đó, tên của công dân Việt Nam phải bằng tiếng Việt hoặc tiếng dân tộc khác của Việt Nam.
Điều này đồng nghĩa với việc cha mẹ không thể tùy ý lựa chọn một tên hoàn toàn bằng tiếng nước ngoài để đăng ký khai sinh cho con. Vì vậy, nếu yêu thích những tên gọi ngoại ngữ, phụ huynh cần cân nhắc kỹ để bảo đảm phù hợp với quy định.
2. Tên chứa số hoặc các ký hiệu đặc biệt
Một trường hợp khác cha mẹ cần tránh là sử dụng chữ số hoặc những ký tự không phải chữ cái để đặt tên cho trẻ.
Chẳng hạn, những cách đặt tên có chứa các thành phần như 1, 2, 3, @, #... không đáp ứng yêu cầu được quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật Dân sự. Tên gọi của cá nhân cần được thể hiện bằng chữ cái theo quy định, thay vì sử dụng những con số hay biểu tượng đặc biệt.
3. Tên xâm phạm đến quyền và lợi ích của người khác
Đây có thể không phải trường hợp phổ biến trong thực tế, nhưng vẫn được pháp luật đặt ra nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các cá nhân.
Theo khoản 3 Điều 26 Bộ luật Dân sự năm 2015, việc lựa chọn tên không được xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Do đó, cha mẹ cần cân nhắc ý nghĩa của tên gọi trước khi quyết định, tránh lựa chọn những tên có thể gây ảnh hưởng đến cá nhân hoặc tổ chức khác.
4. Tên không phù hợp với bản sắc, truyền thống văn hóa Việt Nam
Việc đặt tên cho trẻ không chỉ là lựa chọn riêng của cha mẹ mà còn cần xem xét đến những giá trị văn hóa và truyền thống dân tộc.
Khoản 4 Điều 6 Thông tư 04/2020/TT-BTP của Bộ Tư pháp nêu rõ: “Việc xác định họ, dân tộc đặt tên cho trẻ em phải phù hợp với pháp luật và yêu cầu giữ gìn bản sắc dân tộc, tập quán, truyền thống văn hóa tốt đẹp của Việt Nam".
Đây là nguyên tắc nhằm bảo đảm tên gọi của trẻ không đi ngược lại những giá trị văn hóa truyền thống của đất nước.
5. Tên quá dài, gây khó khăn khi sử dụng
Ngoài những yêu cầu kể trên, độ dài của tên cũng là vấn đề phụ huynh nên quan tâm. Theo khoản 4 Điều 6 Thông tư 04/2020/TT-BTP, tên của trẻ không nên quá dài hoặc khó sử dụng.
Tuy nhiên, hiện chưa có quy định cụ thể về số lượng ký tự tối đa được phép sử dụng khi đặt tên. Dù vậy, cha mẹ vẫn nên lựa chọn tên gọi ngắn gọn, dễ đọc, dễ viết và thuận tiện trong quá trình sử dụng các loại giấy tờ cũng như giao tiếp hằng ngày.
Những kiểu tên cha mẹ nên cân nhắc trước khi lựa chọn
Bên cạnh các nguyên tắc liên quan đến pháp luật, việc đặt tên cho con còn chịu ảnh hưởng từ quan niệm văn hóa, phong tục và những yếu tố thực tế trong cuộc sống. Có những tên gọi không thuộc trường hợp bị cấm nhưng phụ huynh vẫn nên suy nghĩ kỹ trước khi quyết định.
Tránh những tên mang ý nghĩa tiêu cực
Quan niệm đặt tên xấu để trẻ dễ nuôi từng khá phổ biến trong dân gian. Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại, những tên gọi có ý nghĩa không tốt đôi khi có thể trở thành nguyên nhân khiến trẻ bị bạn bè trêu chọc.
Điều này có nguy cơ tạo ra những ảnh hưởng không mong muốn trong quá trình học tập, giao tiếp, làm việc và các mối quan hệ xã hội sau này. Vì thế, cha mẹ nên ưu tiên những tên mang ý nghĩa tích cực, dễ nghe và tạo cảm giác thiện cảm.
Hạn chế những tên quá phô trương, phóng đại
Nhiều phụ huynh muốn gửi gắm ước mơ về một tương lai giàu sang, thành đạt cho con thông qua tên gọi. Tuy nhiên, những cái tên quá khoa trương như Triệu Phú, Xuất Chúng... đôi khi lại khiến người khác cảm thấy thiếu tự nhiên.
Đây không phải những tên bị pháp luật cấm, nhưng cách đặt tên quá phóng đại có thể khiến trẻ trở thành đối tượng bị chú ý hoặc trêu đùa khi lớn lên.
Tránh đặt tên trùng với ông bà, tổ tiên
Một yếu tố khác thường được các gia đình Việt quan tâm là việc kiêng đặt tên con trùng với tên của ông bà, tổ tiên hoặc những người thuộc thế hệ trước trong gia đình.
Đây là tập quán được lưu truyền qua nhiều thế hệ, xuất phát từ quan niệm về cách xưng hô và sự tôn kính đối với bậc trưởng bối. Dù không phải quy định cấm của pháp luật, nhiều gia đình vẫn duy trì nguyên tắc này khi lựa chọn tên cho trẻ.
Nhìn chung, đặt tên cho con cần hài hòa giữa quy định pháp luật, ý nghĩa tốt đẹp và sự thuận tiện trong cuộc sống. Một cái tên phù hợp không chỉ giúp cha mẹ hoàn thành thủ tục khai sinh thuận lợi mà còn đồng hành với trẻ trong suốt quá trình trưởng thành.
Tác giả: Bảo Thoa
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng ngày 20/11/2026| 09:59)
