Người đàn ông đột quỵ qua đời sau khi thức dậy buổi sáng: 2 thời điểm đặc biệt dễ bị đột quỵ mà nhiều người không biết
Các chuyên gia thần kinh cho biết, đột quỵ thiếu máu não (nhồi máu não) chiếm khoảng 70% các ca đột quỵ và thường xảy ra đột ngột, nhưng không phải không có quy luật.
Một buổi sáng tưởng như bình thường đã nhanh chóng trở thành bi kịch khi ông Triệu (Trung Quốc) bất ngờ ngã quỵ trong phòng ngủ lúc khoảng 6h30. Khi được phát hiện, ông có biểu hiện méo miệng, nói khó. Dù được gọi cấp cứu ngay, tình trạng đã trở nên quá muộn trên đường tới bệnh viện.
Theo báo Phụ nữ mới, các bác sĩ nghi ngờ đây là một trường hợp nhồi máu não và “thời gian vàng” xử trí đã bị bỏ lỡ. Sự việc đặt ra câu hỏi: vì sao đột quỵ lại hay xảy ra vào thời điểm sáng sớm?
Hai khung giờ được đánh giá có nguy cơ cao
Theo các chuyên gia thần kinh, đột quỵ thiếu máu não (nhồi máu não) chiếm khoảng 70% tổng số ca đột quỵ. Dù thường đến đột ngột, tình trạng này vẫn có những quy luật thời điểm đáng lưu ý.
Thống kê cho thấy, khoảng thời gian từ 6h đến 10h sáng có tỷ lệ nhồi máu não cao hơn khoảng 35% so với các thời điểm khác trong ngày. Bên cạnh đó, khung giờ từ 23h đến 1h đêm cũng được xem là “nhạy cảm”, khi huyết áp và nhịp tim có nhiều biến động, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
Khoảng thời gian từ 6h đến 10h sáng có tỷ lệ nhồi máu não cao hơn khoảng 35% so với các thời điểm khác trong ngày
Vì sao sáng sớm và đêm muộn lại dễ xảy ra đột quỵ?
Buổi sáng, sau một đêm ngủ, cơ thể rơi vào trạng thái thiếu nước nhẹ, khiến máu trở nên cô đặc hơn. Khi vừa thức dậy, thay đổi tư thế đột ngột kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm huyết áp tăng nhanh, có thể gây bong mảng xơ vữa và hình thành huyết khối.
Trong khi đó vào ban đêm, huyết áp thường hạ xuống mức thấp. Nếu xuất hiện các kích thích mạnh như xúc động, thức khuya hoặc sử dụng rượu bia, hệ mạch máu có thể mất cân bằng, dẫn tới biến động huyết động học. Đây cũng là thời điểm người xung quanh khó nhận biết sớm bất thường, làm chậm trễ việc cấp cứu.
Sáu thói quen nên tránh trong hai khung giờ “nhạy cảm”
Từ thực tế lâm sàng, bác sĩ khuyến cáo cần đặc biệt lưu ý các thói quen sau:
- Rặn mạnh khi đi vệ sinh buổi sáng: Táo bón khiến nhiều người phải rặn mạnh, làm tăng áp lực ổ bụng và có thể khiến huyết áp tăng đột ngột 20–40 mmHg. Uống đủ nước, bổ sung chất xơ và xử lý táo bón sớm là điều cần thiết.
- Tập thể dục cường độ cao khi bụng đói: Vận động nặng khi chưa ăn sáng có thể làm hạ đường huyết, giảm tưới máu não. Nên uống nước ấm, ăn nhẹ trước khi tập luyện với cường độ vừa phải.
- Bật dậy quá nhanh sau khi ngủ: Việc đứng lên đột ngột có thể gây dao động huyết áp, dẫn đến chóng mặt hoặc ngất. Nên nằm thêm vài phút, sau đó ngồi dậy từ từ.
- Căng thẳng, tranh cãi vào ban đêm: Cảm xúc mạnh có thể làm huyết áp tăng vọt 15–30 mmHg. Các cuộc trao đổi căng thẳng nên tránh diễn ra muộn.
- Ăn mặn, uống rượu trước khi ngủ: Muối và rượu bia làm tăng huyết áp và khiến máu cô đặc hơn. Nên hạn chế ăn uống nặng trước giờ ngủ ít nhất 4 tiếng.
- Thức khuya, ngồi lâu dùng điện thoại: Ngồi lâu làm giảm lưu thông máu, trong khi ánh sáng xanh ảnh hưởng đến nhịp sinh học và huyết áp.
Nhận biết sớm dấu hiệu và phòng ngừa từ nền tảng
Các dấu hiệu cảnh báo sớm có thể gồm tê yếu tay chân thoáng qua, méo miệng, nói khó, nhìn mờ — biểu hiện của cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA). Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, sau TIA, nguy cơ đột quỵ trong 90 ngày có thể lên tới 10–20%.
Uống một cốc nước ấm sau khi thức dậy giúp làm giảm độ cô đặc của máu. Duy trì lượng nước khoảng 1.500–2.000 ml mỗi ngày là yếu tố quan trọng.
Những người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, rung nhĩ cần tuân thủ điều trị. Nghiên cứu tại Bệnh viện Thiên Đàn cho thấy, bệnh nhân rung nhĩ dùng thuốc chống đông đều đặn có thể giảm hơn 60% nguy cơ đột quỵ.
Bên cạnh đó, kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol, ngủ đủ giấc, vận động hợp lý và chế độ ăn ít muối, ít dầu, nhiều rau xanh đều góp phần bảo vệ mạch máu não.
Nguyên tắc FAST khi nghi ngờ đột quỵ
Khi nghi ngờ đột quỵ, cần ghi nhớ nguyên tắc FAST: mặt méo, tay yếu, nói khó và quan trọng nhất là thời gian. Việc gọi cấp cứu ngay lập tức có ý nghĩa quyết định, bởi “giờ vàng” điều trị hiệu quả thường nằm trong 4,5 giờ đầu.
Câu chuyện của ông Triệu cho thấy đột quỵ có thể xảy ra rất nhanh, trong khi nguy cơ lại tích tụ từ những thói quen nhỏ mỗi ngày — đặc biệt vào hai khung giờ được xem là nhạy cảm nhất trong ngày.
