Hạt vi nhựa có thể “chất đầy não” nếu làm hành động này khi ăn, tình trạng cực phổ biến với dân văn phòng
Nghiên cứu cho thấy, chỉ với 3 phút, thói quen này có thể giải phóng tới hơn 4 triệu hạt vi nhựa và 2 tỷ hạt nano nhựa trên mỗi cm vuông sử dụng đồ dùng này.
Trang tin điện tử Phụ nữ mới vừa đăng tải bài viết có tiêu đề "Bác sĩ cảnh báo: Hạt vi nhựa có thể "chất đầy" não nếu làm việc này khi ăn, rất quen với dân văn phòng", nội dung cụ thể như sau:
Trong nhịp sống hối hả, thói quen gọi đồ ăn ngoài hay sử dụng thực phẩm đóng sẵn tại các cửa hàng tiện lợi đã trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Để tiết kiệm thời gian, nhiều người thường thực hiện một hành động quen thuộc: cho trực tiếp các loại hộp nhựa, cốc giấy hay bát dùng một lần vào lò vi sóng để hâm nóng.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Huang Xuan (Đài Loan, Trung Quốc) vừa đưa ra lời cảnh báo về việc thói quen này có thể khiến hạt vi nhựa tích tụ trong cơ thể, đặc biệt là não bộ, tiềm ẩn nguy cơ gây suy giảm trí nhớ và các bệnh lý về thần kinh.
Ảnh minh hoạ
Tại sao hâm nóng thức ăn bằng hộp nhựa lại gây rò rỉ vi nhựa?
Thực tế, hầu hết các hộp đựng thức ăn sẵn hiện nay đều được làm từ nhựa polypropylene (nhựa số 5 - PP). Loại nhựa này vốn được ưa chuộng nhờ khả năng chịu nhiệt cao (từ 100 - 167 độ C) và thường được dán nhãn "an toàn khi dùng trong lò vi sóng". Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Huang Xuan, nhãn dán này chủ yếu xác nhận độ bền vật lý của hộp (không bị biến dạng, nóng chảy) dưới tác động của sóng vi ba, nhưng không đồng nghĩa với việc loại trừ hoàn toàn sự phóng thích các hạt nhựa siêu nhỏ.
Dưới tác động nhiệt cường độ cao, các liên kết phân tử của nhựa có thể bị phá vỡ, dẫn đến sự rò rỉ hạt vi nhựa vào thực phẩm. Đặc biệt, các loại nhựa dùng một lần hoặc nhựa kém chất lượng thường có cấu trúc liên kết kém bền vững hơn, khiến lượng vi nhựa phóng thích ra cao gấp nhiều lần so với các sản phẩm nhựa cao cấp, chuyên dụng.
Nguy cơ vi nhựa tích tụ trong não và tác hại đối với sức khỏe
Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Environmental Science & Technology đã chỉ ra rằng, chỉ trong vòng 3 phút hâm nóng, các loại hộp nhựa và túi nhựa có thể giải phóng tới hơn 4 triệu hạt vi nhựa và khoảng 1,2 tỷ hạt nano nhựa trên mỗi cm vuông bề mặt.
Ảnh minh hoạ
Trong khi các hạt vi nhựa lớn thường được bài tiết qua hệ tiêu hóa, thì những hạt kích thước nano (nhỏ hơn 10 μm) lại có khả năng xuyên qua màng tế bào, thâm nhập vào hệ tuần hoàn. Điểm dừng chân nguy hiểm nhất của chúng là não bộ, nơi chúng tích tụ và gây cản trở hoạt động bình thường của các tế bào thần kinh, làm tăng nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ.
Ngoài ra, nồng độ vi nhựa cao còn có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến tế bào thận. Các hóa chất đi kèm như bisphenol A và phthalates còn can thiệp vào hệ thống nội tiết, gây ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất và sức khỏe sinh sản của cả hai giới.
Làm gì để giảm nhiễm vi nhựa khi hâm nóng đồ ăn?
Để giảm thiểu tối đa sự xâm nhập của hạt vi nhựa vào cơ thể, Tiến sĩ Huang Xuan đề xuất một thay đổi thiết yếu trong thói quen ăn uống: Luôn chuyển thức ăn từ hộp nhựa sang các vật liệu trung tính như thủy tinh, gốm hoặc sứ trước khi cho vào lò vi sóng. Tuyệt đối tránh sử dụng màng bọc thực phẩm nhựa hoặc túi nilon để bao gói đồ ăn nóng, đặc biệt là các thực phẩm giàu chất béo và axit vì chúng thúc đẩy quá trình hòa tan vi nhựa diễn ra nhanh hơn.
Ảnh minh hoạ
Bên cạnh đó, việc duy trì một chế độ ăn giàu rau xanh và trái cây chứa vitamin C, E sẽ giúp tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ cơ thể đào thải độc tố tự nhiên hiệu quả hơn. Thay đổi một thói quen nhỏ trong việc lựa chọn đồ dùng đựng thực phẩm chính là bước quan trọng để bảo vệ bộ não và sức khỏe lâu dài của bạn.
Báo VNEXPRESS cũng đăng tải bài viết mang nội dung tương tự với tiêu đề "Tác hại của việc quay đồ nhựa trong lò vi sóng":
Vi nhựa là những hạt nhựa có kích thước nhỏ hơn 5 mm, không thể quan sát bằng mắt thường. Theo Cục Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), vi nhựa được phát hiện trong không khí, nước, thực phẩm, thậm chí bên trong cơ thể người. Bác sĩ Kelly Johnson-Arbor từ hệ thống y tế MedStar Health cho biết sự hiện diện của vi nhựa trong cơ thể đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gây viêm, rối loạn nội tiết, ung thư và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Hâm nóng nhựa trong lò vi sóng có thể giải phóng các chất phụ gia như bisphenol A (BPA) và phthalate. BPA được sử dụng để làm nhựa trong suốt, bền trong khi phthalate có tác dụng làm nhựa mềm dẻo, đàn hồi hơn.
Theo Jamie Alan, phó giáo sư dược lý học và độc chất học tại Đại học bang Michigan, cả hai chất này đều phá vỡ hormone, có khả năng can thiệp vào hoạt động của estrogen và testosterone trong cơ thể người. Ngay cả khi nhựa không chứa BPA hay phthalate, nhiệt độ cao vẫn có thể khiến các hạt vi nhựa tách ra khỏi vật liệu bao bì.
Một nghiên cứu năm 2023 đăng trên tạp chí Environmental Science & Technology cho thấy việc quay hộp nhựa trong lò vi sóng có thể khiến hơn 2 tỷ hạt nano nhựa và 4 triệu hạt vi nhựa thoát ra trên mỗi cm² bề mặt hộp.
Một người đang chuẩn bị hâm lại đồ ăn trong lò vi sóng. Ảnh: Chemical Safety Facts
Ảnh hưởng của vi nhựa đến sức khỏe con người đã được giới khoa học nghiên cứu nhiều năm qua. Theo bác sĩ Johnson-Arbor, các hạt này đã được phát hiện trong máu, phổi và cả tóc, cho thấy khả năng lan tỏa rộng khắp cơ thể. Một số nghiên cứu cho rằng tiếp xúc lâu dài với vi nhựa có thể liên quan đến rối loạn hệ miễn dịch, mất cân bằng nội tiết tố và các vấn đề về tiêu hóa. Công trình gần đây đăng trên Nature Medicine phát hiện người mắc chứng mất trí có lượng vi nhựa trong mô não cao gấp 10 lần người bình thường, dù chưa thể xác định mối quan hệ nhân quả trực tiếp.
Để giảm thiểu nguy cơ tiếp xúc với vi nhựa, các chuyên gia khuyến cáo nên tránh sử dụng hộp nhựa khi hâm nóng thức ăn. Thay vào đó, nên dùng hộp thủy tinh, gốm hoặc thép không gỉ. Việc chuyển thực phẩm sang đĩa sứ hoặc làm nóng bằng bếp và lò nướng cũng là những lựa chọn an toàn hơn.
Ngoài ra, nên hạn chế sử dụng thực phẩm đóng hộp vì lớp phủ bên trong một số hộp có thể chứa BPA. Việc giảm tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn, chẳng hạn ưu tiên ăn ức gà thay vì gà viên, cũng giúp hạn chế hấp thụ vi nhựa.
Trong sinh hoạt hàng ngày, nên ưu tiên dùng chai nước bằng thủy tinh, gốm hoặc inox và cân nhắc lắp bộ lọc nước có khả năng lọc hạt nhựa.
