Dự báo ca ung thư tại Việt Nam tăng 70% vào năm 2050
Số ca ung thư mới tại Việt Nam có thể tăng 60-70% vào năm 2050, dẫn đến nhu cầu cấp thiết phòng ngừa, phát hiện sớm và tối ưu hóa điều trị.
Báo VnExpress ngày 12/4/2026 đăng bài: "Dự báo ca ung thư tại Việt Nam tăng 70% vào năm 2050", nội dung cụ thể như sau:
"Bối cảnh già hóa dân số, đô thị hóa nhanh và thay đổi lối sống như hút thuốc, thừa cân béo phì, ít vận động được xem là những yếu tố góp phần làm tăng số ca mắc", PGS.TS.BS. Bùi Diệu, Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam, nói tại Hội thảo khoa học về Ung thư (Oncology Summit) do AstraZeneca Việt Nam phối hợp Hội Ung Thư tổ chức, hôm 11/4.
Hiện, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 ca tử vong do ung thư. Tỷ suất mắc - tử vong ở mức 150,8 và 99 trên 100.000 dân, phản ánh gánh nặng bệnh tật ngày càng gia tăng đối với hệ thống y tế cũng như toàn xã hội. Theo dự báo gánh nặng ung thư toàn cầu đăng trên tạp chí The Lancet, số ca ung thư tại Việt Nam có thể tăng 60-70% trong khoảng 25 năm tới.
Các loại ung thư phổ biến gồm v:ú, gan, phổi, đại trực tràng và dạ dày. Xu hướng trẻ hóa ở một số bệnh như ung thư v:ú và ung thư đại trực tràng, đặt ra thách thức mới về tầm soát sớm, chẩn đoán và điều trị.
Tỷ lệ tử vong do ung thư ở Việt Nam cao do bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn, dẫn đến hiệu quả điều trị hạn chế. Ngoài ra, những ung thư phổ biến nhất ở người Việt lại là loại có tiên lượng xấu như ung thư gan,phổi.
Dưới áp lực gánh nặng ung thư ngày càng gia tăng và xu hướng trẻ hóa bệnh nhân tại Việt Nam, PGS Diệu cho rằng ứng dụng các tiến bộ y học không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả điều trị.
"Thúc đẩy y học chính xác, với trọng tâm là cá thể hóa phác đồ điều trị, mở ra một kỷ nguyên chăm sóc y tế dựa trên bằng chứng và đặc điểm riêng của từng người bệnh", PGS Diệu nói. Chìa khóa cho kỷ nguyên này nằm ở việc triển khai các kỹ thuật chẩn đoán tiên tiến. Ví dụ, sinh thiết lỏng trong xét nghiệm sinh học phân tử, kết hợp hạ tầng dữ liệu số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán, theo dõi.
Bệnh nhân ung thư hóa trị tại Bệnh viện Ung Bướu TP HCM cơ sở 2, TP Thủ Đức. Ảnh: Quỳnh Trần
Tại hội nghị, TS.BS Jomtana Siripaibun, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chulabhorn (Thái Lan) cho hay thúc đẩy hội chẩn đa chuyên khoa (MDT) số hóa và sinh thiết lỏng là nền tảng cho cá thể hóa điều trị ung thư bằng y học chính xác. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy bệnh nhân ung thư có thể cải thiện thời gian sống thêm hơn 15 tháng nếu áp dụng MDT vào chẩn đoán và điều trị so với không áp dụng.
Tuy nhiên, có nhiều nguyên nhân dẫn tới việc vận hành MDT chưa được thường quy, trong đó có thiếu hạ tầng số khiến dữ liệu bị phân tán. Giải pháp được các chuyên gia quốc tế chia sẻ nằm ở việc triển khai các nền tảng MDT số hóa, kết nối trực tiếp với hồ sơ bệnh án điện tử để theo dõi kết quả điều trị theo thời gian thực.
MDT là chiến lược sống còn trong điều trị ung thư, và chuyển đổi số là điều kiện bắt buộc để mô hình này vận hành bền vững. "Khi triển khai nền tảng MDT số hóa kết nối dữ liệu lâm sàng, chúng tôi ghi nhận quy trình chuẩn bị ca bệnh hiệu quả hơn và hồ sơ điều trị đầy đủ, nhất quán hơn", bà nói. Điều quan trọng là bắt đầu từ một nhóm bệnh ưu tiên và một quy trình hội chẩn chuẩn, theo dõi đầy đủ, để từng bước xây dựng năng lực hệ thống cho chăm sóc ung thư hiện đại.
Còn TS.BS Chien-Feng Li, Trưởng khoa Giải phẫu bệnh lâm sàng và Xét nghiệm Trung tâm Y tế Chi Mei, Giáo sư Trường Y khoa, Đại học Quốc gia Sun Yat-sen, Đài Loan, đánh giá những tiến bộ trong sinh thiết lỏng và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo nên chuyển đổi mang tính bước ngoặt trong chẩn đoán và điều trị ung thư. Cách tiếp cận này giúp lựa chọn điều trị phù hợp hơn cho từng người bệnh và tối ưu hóa hiệu quả điều trị, chăm sóc.
Trước đó vào ngày 21/8/2025, tạp chí Znews đưa tin: "5 bệnh ung thư người Việt mắc nhiều nhất", nội dung chính như sau:
Mỗi năm, có hơn một trăm nghìn người Việt phải đối mặt với ung thư. Căn bệnh này không chỉ cướp đi sinh mạng mà còn tạo ra nhiều gánh nặng kinh tế, tinh thần.
Theo số liệu từ Globocan 2022 (Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế - IARC, Tổ chức Y tế Thế giới), Việt Nam ghi nhận 180.480 ca ung thư mới và 120.184 ca tử vong trong năm. Hiện có hơn 409.000 người sống chung với ung thư trong vòng 5 năm trở lại. Với tỷ lệ này, Việt Nam đứng thứ 20 ở châu Á và thứ 101 trên thế giới.
Tại Việt Nam, ung thư phân bố khác nhau ở nam và nữ: phụ nữ thường gặp ung thư v:ú, trong khi nam giới phổ biến hơn với ung thư gan và phổi. Mỗi loại bệnh gắn liền với những yếu tố nguy cơ đặc thù, phản ánh thói quen sinh hoạt, môi trường sống và gánh nặng y tế riêng biệt.
Ung thư v:ú
Ung thư v:ú hiện đứng đầu với 24.563 ca mới, chiếm 13,6% tổng số ca ung thư. Bệnh gần như chỉ xảy ra ở nữ giới, trở thành nỗi ám ảnh lớn của nhiều phụ nữ, đặc biệt trong độ tuổi trung niên.
Căn bệnh này khởi phát từ sự rối loạn tăng sinh của tế bào tuyến v:ú, hình thành khối u ác tính có thể xâm lấn và di căn. Khoảng 5-7% trường hợp có yếu tố di truyền, nhưng phần lớn đến từ lối sống và môi trường, bao gồm dậy thì sớm, mãn kinh muộn, sinh con muộn hoặc không sinh con, thói quen uống rượu, hút thuốc.
Đáng chú ý, những phụ nữ hút thuốc hoặc uống rượu trong 5 năm đầu sau khi bắt đầu có kinh nguyệt có nguy cơ mắc ung thư v:ú trước tuổi 50 cao hơn 70% so với người không hút.
Tuy vậy, ung thư v:ú cũng là một trong những loại ung thư có nhiều phương pháp điều trị hiệu quả, từ phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, nội tiết đến điều trị đích và miễn dịch. Điều kiện tiên quyết vẫn là phát hiện sớm. Ở giai đoạn đầu, cơ hội chữa khỏi có thể rất cao.
Ung thư gan
Ung thư gan là loại ung thư phổ biến nhất ở nam giới Việt Nam, với 24.502 ca mắc mới trong năm 2022, trong đó gần 19.000 ca là nam.
Nguyên nhân dẫn đến ung thư gan không hoàn toàn được xác định, nhưng hầu hết gắn liền với viêm gan virus B, C, xơ gan, gan nhiễm mỡ, béo phì hoặc độc tố aflatoxin trong thực phẩm. Thói quen uống rượu bia, hút thuốc và tình trạng ô nhiễm môi trường càng khiến nguy cơ gia tăng.
Ung thư gan nếu được phát hiện sớm có thể điều trị hiệu quả bằng phẫu thuật hoặc ghép gan, giúp nhiều bệnh nhân đạt tỷ lệ sống trên 5 năm; tuy nhiên phần lớn ca bệnh vẫn được chẩn đoán ở giai đoạn muộn, làm giảm cơ hội sống còn. Loại ung thư này cũng được ghi nhận số lượng tử vong cao nhất trong các loại ung thư.
Các chuyên gia nhấn mạnh nhóm nguy cơ cao cần siêu âm gan định kỳ 6 tháng một lần, tiêm vaccine viêm gan, hạn chế rượu bia và duy trì chế độ ăn uống lành mạnh để phòng bệnh.
Ung thư phổi
Ung thư phổi là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các loại ung thư tại Việt Nam, với 24.426 ca mắc mới, chiếm 13,5% tổng số. Nam giới chiếm đa số. Đây là loại ung thư xếp thứ 2 về số ca mắc ở cả hai giới.
Khoảng 90% trường hợp liên quan trực tiếp đến thuốc lá. Người hút thuốc có nguy cơ mắc ung thư phổi cao gấp 20 lần so với người không hút. Vấn đề nằm ở chỗ bệnh thường không có triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu, khiến nhiều bệnh nhân chỉ phát hiện khi đã muộn, với những dấu hiệu như ho ra máu, khó thở, sụt cân nhanh. Khi đó, khả năng điều trị triệt để giảm mạnh, dù y học hiện có nhiều phương pháp như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị.
Dù không thể phòng ngừa hoàn toàn, bạn có thể giảm nguy cơ bằng cách không hút thuốc, tránh khói thuốc thụ động. Nếu đang hút thuốc, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về cách cai thuốc, lợi ích và hạn chế của tầm soát ung thư phổi cũng như các địa điểm khám tầm soát.
Ung thư đại trực tràng
Năm 2022, có 16.835 ca ung thư đại trực tràng được ghi nhận, chiếm 9,3%, đứng thứ tư tại Việt Nam. Tỷ lệ mắc gần như cân bằng giữa hai giới. Ung thư đại trực tràng hình thành khi các tế bào trong ruột già hoặc trực tràng phát triển bất thường, tăng sinh mất kiểm soát và tạo thành khối u ác tính.
Có nhiều yếu tố được xem là nguyên nhân hoặc nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh:
- Yếu tố di truyền và tuổi tác: Tiền sử gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng, các hội chứng di truyền (như Lynch, đa polyp tuyến có tính gia đình), cùng với việc tuổi càng cao thì nguy cơ càng lớn.
- Chế độ ăn uống và lối sống: Ăn nhiều thịt đỏ, đồ chế biến sẵn, ít rau xanh, ít chất xơ; lười vận động, thừa cân, hút thuốc, uống rượu bia.
- Bệnh lý đường tiêu hóa mạn tính: Viêm loét đại tràng, bệnh Crohn kéo dài, sự hiện diện của polyp không được phát hiện và xử lý kịp thời.
- Các yếu tố nguy cơ khác: Tiểu đường type 2, môi trường ô nhiễm, thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh.
Triệu chứng của ung thư đại trực tràng thường mơ hồ như rối loạn tiêu hóa, đầy hơi, thay đổi thói quen đại tiện nên dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, ung thư đại trực tràng lại có lợi thế lớn, nếu phát hiện sớm, tỷ lệ chữa khỏi có thể đạt đến 90%. Vì vậy, tầm soát định kỳ, đặc biệt với người trên 40 tuổi, là biện pháp bảo vệ sức khỏe hiệu quả nhất.
Ung thư dạ dày
Ung thư dạ dày cũng thuộc nhóm ung thư phổ biến ở Việt Nam, với 16.277 ca mới, chiếm 9%. Triệu chứng ban đầu như chán ăn, khó tiêu, đau thượng vị thường bị xem nhẹ hoặc nhầm với bệnh lý dạ dày thông thường. Khi phát hiện ở giai đoạn muộn, điều trị gặp nhiều khó khăn, tiên lượng xấu, tỷ lệ sống sau 5 năm chỉ khoảng 15%.
Phẫu thuật vẫn là phương pháp điều trị ung thư dạ dày chủ đạo, kết hợp hóa trị, xạ trị hoặc điều trị đích. Song, tầm soát định kỳ là biện pháp hiệu quả giúp phát hiện sớm ung thư đại trực tràng. Hầu hết trường hợp bệnh bắt nguồn từ polyp - khối u nhỏ trong lòng đại trực tràng. Việc tầm soát giúp phát hiện ung thư khi còn ở giai đoạn sớm, dễ điều trị hơn.
