Chuyên gia cảnh báo những thông tin sai lệch về xăng E10
Ngày 27/5, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân có nhiều chia sẻ liên quan đến công tác chuẩn bị, triển khai xăng E10 trên toàn quốc và một số vấn đề liên quan đến lo ngại khả năng ảnh hưởng động cơ ô tô, xe máy.
Những ngày gần đây, thông tin về việc triển khai xăng sinh học E10 trên diện rộng đang thu hút sự quan tâm lớn từ người dân. Bên cạnh những ý kiến ủng hộ vì lợi ích môi trường, cũng xuất hiện không ít lo ngại xoay quanh việc xăng E10 có thể gây hại cho động cơ, khiến xe nóng máy, hao xăng hoặc làm giảm tuổi thọ phương tiện.
Trước những tranh luận này, đại diện Bộ Công Thương cùng nhiều chuyên gia trong lĩnh vực nhiên liệu và động cơ đã lên tiếng khẳng định: đến nay chưa có cơ sở khoa học nào cho thấy xăng E10 gây hỏng động cơ nếu sử dụng đúng tiêu chuẩn.
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, việc triển khai xăng E10 không phải quyết định mang tính đột ngột mà nằm trong lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học đã được xác lập từ nhiều năm trước theo Quyết định 53/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Đây cũng là một phần trong chiến lược lớn về đảm bảo an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng xanh và thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam.
“Việc triển khai xăng sinh học không nhằm hạn chế quyền lựa chọn của người dân, mà xuất phát từ yêu cầu phát triển bền vững, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và bảo vệ môi trường”, lãnh đạo Bộ Công Thương nhấn mạnh.
Theo Bộ Công Thương, xăng E10 đã được nghiên cứu, thử nghiệm trong thời gian dài và được đánh giá phù hợp với phần lớn phương tiện đang lưu hành hiện nay. Cơ quan này cũng đã phối hợp với các trường đại học, chuyên gia động cơ, hiệp hội sản xuất ô tô - xe máy cùng doanh nghiệp để đánh giá mức độ tương thích của nhiên liệu mới.
Kết quả rà soát cho thấy đa số ô tô và xe máy hiện nay tại Việt Nam đều có thể sử dụng xăng E10 theo đúng khuyến cáo từ nhà sản xuất.
Trên thực tế, xăng E10 hiện đã được sử dụng phổ biến tại hơn 60 quốc gia trên thế giới như Mỹ, Brazil, Thái Lan hay Philippines. Tại Việt Nam, sau thời gian thử nghiệm và triển khai tại nhiều địa phương, cơ quan quản lý cho biết chưa ghi nhận phản ánh chính thức hay kết luận kỹ thuật nào chứng minh xăng E5 hoặc E10 gây ảnh hưởng phổ biến đến động cơ phương tiện.
Tuy vậy, Bộ Công Thương cũng lưu ý với các dòng xe quá cũ hoặc ít được bảo dưỡng, người dùng nên kiểm tra định kỳ hệ thống nhiên liệu và tuân thủ đúng khuyến cáo của nhà sản xuất để đảm bảo vận hành ổn định.
Đáng chú ý, xăng E5RON92 vẫn sẽ tiếp tục được duy trì phân phối trong giai đoạn tới nhằm phục vụ những dòng xe chưa thực sự phù hợp với E10. Theo dự kiến, E5 có thể được duy trì đến khoảng năm 2030 để quá trình chuyển đổi diễn ra từ từ, tránh gây xáo trộn cho người tiêu dùng.
Liên quan đến lo ngại xăng E10 khiến xe bị ì máy, hụt ga hoặc vận hành kém ổn định, ông Đào Công Quyết - Trưởng Tiểu ban Truyền thông của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) - cho rằng nguyên nhân chủ yếu thường đến từ chất lượng nhiên liệu không đạt chuẩn hoặc xe không được bảo dưỡng định kỳ.
Theo ông Quyết, xăng E10 có trị số octan tương đương, thậm chí cao hơn xăng khoáng thông thường nên quá trình cháy diễn ra ổn định hơn.
“Nếu xe được bảo dưỡng đầy đủ và sử dụng xăng E10 đạt chuẩn thì hiện tượng hụt ga gần như không xảy ra”, ông nói.
Tuy nhiên, chuyên gia này cũng lưu ý người dùng không nên để xe quá lâu mà bình xăng còn ít nhiên liệu. Ethanol trong xăng E10 có đặc tính hút ẩm nên nếu bảo quản không đúng cách có thể gây đọng nước trong bình nhiên liệu. Việc thay lọc xăng định kỳ cũng rất quan trọng để hệ thống nhiên liệu luôn sạch sẽ.
Một trong những thông tin gây tranh cãi nhiều nhất thời gian qua là việc xăng E10 có thể gây hao nhiên liệu hơn xăng khoáng truyền thống.
Về vấn đề này, ông Đỗ Văn Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam - cho biết về mặt lý thuyết, xăng E10 có thể khiến mức tiêu hao tăng khoảng 3% do nhiệt lượng thấp hơn xăng khoáng. Tuy nhiên, mức chênh lệch này rất nhỏ và khó cảm nhận trong quá trình sử dụng thực tế hàng ngày.
Ở chiều ngược lại, xăng E10 lại có chỉ số octane cao hơn, giúp động cơ vận hành ổn định và hỗ trợ tối ưu hiệu suất hoạt động.
“Trong điều kiện sử dụng thông thường, rất khó để người dùng nhận ra sự khác biệt về mức tiêu hao nhiên liệu”, ông Tuấn nhận định.
Ngoài ra, chuyên gia này cũng cảnh báo nhiều thông tin sai lệch đang lan truyền trên mạng xã hội liên quan đến xăng E10.
Thông tin sai lệch đầu tiên là việc xăng E10 có thể hút ẩm từ không khí gây tách lớp trong bình xăng. Theo ông Tuấn, điều này gần như không có cơ sở khoa học vì xăng luôn có xu hướng bay hơi, tạo áp suất trong bình cao hơn bên ngoài nên không hình thành dòng không khí hút ngược vào trong.
Ông cho rằng nguy cơ nước tồn đọng trong xăng chủ yếu liên quan đến khâu lưu trữ hoặc vận chuyển, nhưng hiện các doanh nghiệp và cơ quan quản lý đang kiểm soát rất chặt chẽ quy trình này.
Thông tin sai lệch thứ hai là xăng E10 gây tắc kim phun hoặc đường ống dẫn nhiên liệu.
Theo phân tích của ông Tuấn, nguyên nhân thực tế là do xăng E10 có tính chất dung môi, khi sử dụng lần đầu có thể làm bong các cặn bẩn tồn đọng lâu ngày trong hệ thống nhiên liệu của xe cũ. Chính các cặn này mới gây tắc nghẽn tạm thời, chứ không phải bản thân xăng E10 gây hỏng hóc.
“Sau khi vệ sinh lại hệ thống nhiên liệu, tình trạng này gần như không tái diễn”, ông nói.
Thông tin sai lệch thứ ba liên quan đến việc nhiều người quảng cáo phụ gia hoặc hóa chất có thể “tách cồn” khỏi xăng E10 để bảo vệ động cơ.
Các chuyên gia cảnh báo người dân tuyệt đối không nên tự ý sử dụng phụ gia không rõ nguồn gốc. Việc này không chỉ tiềm ẩn nguy cơ làm hỏng động cơ mà còn ảnh hưởng đến an toàn vận hành của phương tiện.
PGS-TS Phạm Hữu Tuyến, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành, Đại học Bách khoa Hà Nội, khẳng định việc tự ý dùng hóa chất để tách ethanol khỏi xăng E10 là không có cơ sở khoa học.
Ông cho rằng người dân không nên tin theo các video hướng dẫn lan truyền trên mạng xã hội vì có thể gây hại cho phương tiện và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cháy nổ.
Theo lộ trình của Bộ Công Thương, từ ngày 1/6 tới, nhiều doanh nghiệp sẽ triển khai bán xăng E10 thay thế dần xăng khoáng truyền thống. Sau quá trình thử nghiệm từ năm 2025 đến nay, cơ quan quản lý cho biết chưa nhận được khiếu nại chính thức nào liên quan đến chất lượng xăng E10 hoặc tác động tiêu cực tới tuổi thọ động cơ.
Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu giảm phát thải và chuyển đổi năng lượng xanh, xăng E10 được xem là bước đi quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời thúc đẩy phát triển nhiên liệu sinh học trong nước.
Dù vậy, các chuyên gia cũng cho rằng để người dân yên tâm sử dụng, bên cạnh việc kiểm soát chặt chất lượng nhiên liệu, cơ quan chức năng cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, phổ biến kiến thức khoa học rõ ràng nhằm tránh tình trạng hiểu sai hoặc hoang mang không cần thiết.
