Cảnh báo khẩn: EL NINO 2026 sẽ phá vỡ mọi kỷ lục, nguy cơ hạn hán "lịch sử" như 2015 - 2016
Hiện tượng El Nino 2026 đã chính thức hình thành và được đánh giá phát triển với tốc độ nhanh bất thường. Cơ quan khí tượng cảnh báo Việt Nam có thể đối mặt với nhiều hình thái thời tiết cực đoan tương tự giai đoạn El Nino lịch sử 2015 - 2016, từ nắng nóng kéo dài đến hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia (NCHMF) vừa đưa ra những cảnh báo đáng chú ý về hiện tượng El Nino năm 2026. Theo nhận định của cơ quan khí tượng, El Nino đã chính thức xuất hiện và đang có xu hướng tiếp tục mạnh lên trong những tháng tới, kéo theo nguy cơ xuất hiện hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan trên phạm vi cả nước.
Ngày 14/6, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết El Nino năm nay hình thành với tốc độ tương đối nhanh.
Theo số liệu quan trắc mới nhất, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Nino 3.4 đã đạt ngưỡng +0,5 độ C trong tháng 5 và tiếp tục tăng lên khoảng +0,7 độ C vào đầu tháng 6. Đây là dấu hiệu xác nhận El Nino đã xuất hiện và duy trì từ tháng 6/2026. Các mô hình dự báo hiện nay cho thấy hiện tượng này nhiều khả năng sẽ tiếp tục phát triển mạnh từ nay đến cuối năm và có thể kéo dài sang đầu năm 2027.
Đáng chú ý, xác suất El Nino đạt cường độ rất mạnh đang được đánh giá ở mức khoảng 60 - 65%. Theo các chuyên gia khí tượng, diễn biến hiện nay có nhiều nét tương đồng với El Nino năm 2023 và hoàn toàn có khả năng đạt cường độ tương đương đợt El Nino lịch sử giai đoạn 2015 - 2016, một trong những hiện tượng mạnh nhất từng được ghi nhận kể từ năm 1950.
Theo ông Mai Văn Khiêm, nếu kịch bản El Nino rất mạnh xảy ra, Việt Nam sẽ phải đối mặt với nền nhiệt cao hơn mức trung bình nhiều năm trên diện rộng. Đồng thời, số đợt không khí lạnh có thể giảm đáng kể, khiến thời tiết trở nên nóng hơn bình thường.
Bên cạnh đó, lượng mưa được dự báo suy giảm rõ rệt, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Tình trạng xâm nhập mặn cũng có khả năng diễn biến phức tạp hơn tại nhiều địa phương thuộc Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ trong những tháng cuối năm 2026 cũng như đầu năm 2027.
Bài học từ đợt El Nino lịch sử 2015 - 2016
Theo thống kê của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, các đợt El Nino mạnh trong quá khứ đều để lại những tác động rõ nét đối với thời tiết và đời sống tại Việt Nam.
Gần đây nhất là giai đoạn El Nino 2015 - 2016, được đánh giá là một trong những đợt mạnh nhất kể từ năm 1950.
Trong năm 2015, nhiều khu vực trên cả nước ghi nhận những đợt nắng nóng kéo dài và gay gắt. Thời gian nắng nóng liên tục dài nhất được ghi nhận lên tới 32 ngày tại Nam Trung Bộ, 36 ngày tại Trung Trung Bộ và 39 ngày tại Bắc Trung Bộ.
Nhiệt độ cao nhất tại khu vực Bắc Trung Bộ phổ biến từ 39 - 41 độ C. Đặc biệt, ngày 30/5/2015, trạm khí tượng Con Cuông (Nghệ An) ghi nhận mức nhiệt 42,7 độ C, thuộc nhóm nhiệt độ cao nhất trong lịch sử quan trắc khí tượng tại Việt Nam.
Không chỉ gây nắng nóng khốc liệt, El Nino giai đoạn này còn khiến lượng mưa thiếu hụt nghiêm trọng trên diện rộng. Hạn hán kéo dài trong nhiều tháng liên tiếp, trong khi xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long xuất hiện sớm và lấn sâu vào nội đồng.
Những tác động đó đã ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp, nguồn nước sinh hoạt và đời sống của hàng triệu người dân.
Nguy cơ xuất hiện các đợt nắng nóng vượt ngưỡng lịch sử
Theo nhận định của ông Mai Văn Khiêm, khi nhìn lại El Nino 2015 - 2016, những hệ quả đáng lo ngại nhất chính là nắng nóng kéo dài, thiếu hụt lượng mưa, hạn hán nghiêm trọng và xâm nhập mặn gia tăng.
Dự báo từ nay đến cuối năm 2026, nhiệt độ trung bình trên cả nước có thể cao hơn mức trung bình nhiều năm từ 0,5 - 1,5 độ C. Riêng giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12/2026, nền nhiệt có khả năng cao hơn từ 1 - 2 độ C so với thông thường.
Trong những tháng còn lại của mùa hè năm nay, khu vực miền Bắc và miền Trung được dự báo tiếp tục xuất hiện nhiều đợt nắng nóng hơn mức trung bình nhiều năm. Thậm chí, một số địa phương có thể ghi nhận mức nhiệt vượt qua các kỷ lục từng được thiết lập trước đây.
Điều này đồng nghĩa với việc nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, nhu cầu sử dụng điện, nguồn nước và hoạt động sản xuất sẽ gia tăng đáng kể.
Thiếu nước, hạn hán và xâm nhập mặn tiếp tục là mối lo lớn
Một trong những hệ quả rõ rệt nhất của El Nino là lượng mưa suy giảm.
Theo cơ quan khí tượng, lượng mưa tại phần lớn các khu vực trên cả nước có thể thấp hơn trung bình nhiều năm từ 25 - 50%.
Các khu vực được dự báo chịu tác động mạnh nhất gồm duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Tại đây, nguy cơ xảy ra khô hạn cục bộ hoặc trên diện rộng trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027 được đánh giá ở mức cao.
Tình trạng thiếu nước không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn tạo áp lực đáng kể đối với nguồn nước phục vụ sinh hoạt và phát điện.
Cùng với đó, xâm nhập mặn tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất cũng như đời sống của người dân.
Bão có thể ít hơn nhưng không thể chủ quan
Ông Mai Văn Khiêm cho biết trong các năm El Nino, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông thường thấp hơn so với trung bình nhiều năm.
Năm 2015 là một ví dụ khi Biển Đông chỉ xuất hiện 5 cơn bão và 2 áp thấp nhiệt đới, tương đương khoảng 50% so với mức trung bình. Trong số đó chỉ có 2 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam và cường độ không quá mạnh.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh số lượng bão ít hơn không đồng nghĩa với việc rủi ro thiên tai giảm xuống.
“Dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng đến Việt Nam thường ít hơn trong các năm El Nino nhưng vẫn có thể xuất hiện các cơn bão rất mạnh, gây thiệt hại lớn nên không thể chủ quan”, ông Mai Văn Khiêm nhấn mạnh.
Ngoài ra, các chuyên gia cũng lưu ý rằng dù tổng lượng mưa có xu hướng giảm trong các năm El Nino, những trận mưa cực đoan vẫn có thể xuất hiện.
Thực tế cho thấy một số kỷ lục về lượng mưa trong 24 giờ từng được ghi nhận ngay trong các năm El Nino. Điển hình là đợt mưa lịch sử tại Quảng Ninh vào tháng 7/2015 hay các trận lũ lớn xảy ra tại Quảng Nam, Quảng Ngãi vào cuối tháng 9 cùng năm.
Những diễn biến này cho thấy El Nino không chỉ kéo theo nắng nóng và hạn hán mà còn tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan khó lường. Vì vậy, cơ quan khí tượng khuyến cáo các địa phương cần chủ động xây dựng phương án ứng phó với nắng nóng, thiếu nước, xâm nhập mặn cũng như các đợt mưa lớn bất thường trong thời gian tới.
Tác giả: Ngọc Phạm
Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 16/6/2026 | 9h38)
